07/03/2016
కన్నడ నేల నుంచి తెలుగు నేలపైకి గజ్జెల రవళితో కదలి వచ్చిన మంజీర నది కన్నడ సంస్కృతీ సౌరభాన్ని కూడా మోసుకొస్తుంది. 'మంజీర పొరలినదారిలో ఇక్షుదండాలు, పారిన దారిలో అమృతభాండాలు' అని సినారె వర్ణించారు.
మెదక్ సమీపాన సప్తఋషుల కేశపాయలుగా చీలిన మంజీర నది వనదుర్గను ప్రదక్షిణం చేసి మరలా ఒక్కటిగా మారుతుంది. కాకతీయ సామ్రాజ్యపు సరిహద్దు దేవతగా పూజలందుకున్న వనదుర్గ భవానీ దర్శనం అనిర్వచనీయ ఆనుభూతిని కలిగిస్తుంది.
మెదక్ పట్టణానికి 18 కి.మీ.ల దూరంలో నాగసాని పల్లెలో ఉందీ 'ఏడుపాయల తీర్థం'. నాగసాని పల్లె దగ్గర పెద్దగుట్ట సొరంగం ఉంది. అక్కడ మంజీర నదిని గరుడ గంగ అంటారు. మంజీర ఈ ప్రదేశంలోనే ఏడు పాయలుగా చీలి ప్రవహిస్తుంది.
ముందుగా రెండు పాయలవుతుంది. ఒకదానిని వశిష్ట పాయగా, రెండోదానిని జమదగ్ని పాయగా పిలుస్తారు.
వశిష్ట నుంచి విశామిత్ర పాయ ఏర్పడుతుంది.
జమదగ్ని పాయనుంచి గౌతమ, భరద్వాజ, ఆత్రేయ, కాశ్యప అనే మరో నాలుగు పాయలు ఏర్పడతాయి.
సప్త ఋషుల పేర్లే సప్తపాయలకు ఏర్పడినాయి.
ఈ ఏడు పాయల మధ్యే పెద్ద గుట్టను ఆనుకుని వనదుర్గాదేవి అమ్మవారు వెలసింది.
వశిష్ట, విశ్వామిత్ర, గౌతమ, భరద్వాజ, పాయలు వనదుర్గ వెనకనుంచి, ఆత్రేయ, కాశ్యప, జమదగ్ని పాయలు ముందు నుంచి ప్రవహించి, కొద్ది దూరానికే మళ్లీ కలిసిపోతాయి.
కొన్ని యుగాల వెనక పరీక్షిత్తు మహారాజును తక్షకుడు కాటేయడంతో ఆగ్రహించిన జనమేజయుడు ఈ మంజీర తీరంలోనే సర్పయాగం జరిపాడు.. యాగానికి విఘ్నం కల్పించేందుకు సర్పజాతి మంజీర జలాలతో యాగస్థలాన్ని ముంచెత్తేస్తుంది. ఇప్పటికీ భూగర్భ శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధించగా మంజీరనది అట్టడుగున బూడిద పెద్ద పరిమాణంలో దొరికిందట! 'నాగసాని పల్లె' అనే పేరుకూడా సర్పయాగంవల్లే వచ్చిందని ప్రతీతి.
సామ్రాజ్య విస్తరణలో భాగంగా కాకతీయ రాజులు వనదుర్గ అమ్మవారిని తమ సామ్రాజ్యపు సరిహద్దు దేవతగా కొలిచారు.
ఇటు దేవగిరి యాదవరాజ్యం, అటు తుగ్లక్ సైన్యం నుంచి కాపాడుకునేందుకు మెదక్లో పసుపువాగుకు సమీపంలో ఎత్తయిన కొండమీద కోటను నిర్మించారు.
12వ శతాబ్దంలో మెదక్ పట్టణాన్ని 'సిద్ధాపూర్' అనేవారు. ఈ కోటనుంచి 19 కి.మీ.దూరంలోని అడవిలో వనదుర్గ మందిరం నిర్మించారు.
12వ శతాబ్దం నుంచే శివరాత్రికి, మాఘ అమావాస్యకు, విజయదశమికి జాతరలు, ఉత్సవాలు జరపడం ఆరంభమైంది. మహాశివరాత్రి తర్వాత \బండి ఉత్సవం' నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా మారింది.
సమ్మక్క-సారలమ్మ జాతర తర్వాత ఇంత భారీ సంఖ్యలో జనం వచ్చే జాతర అంటే ఏడుపాయల జాతరే. ఏటా దాదాపు 30 లక్షల మంది వస్తారని అంచనా.
-సూర్యపుత్ర
