14/12/2025
काशीच्या मणिकर्णिका घाटावर चिता शांत झाल्यावर मुखाग्नी देणारा व्यक्ती चितेच्या भस्मावर ९४ लिहितो. ही गोष्ट सर्वांना माहीत नसते. फक्त खरेखुरे बनारसी लोक किंवा आजूबाजूचे लोकच ही परंपरा जाणतात. बाहेरून आलेले शवदाह करणारे लोक हे जाणत नाहीत.
जीवनाचे शतपथ म्हणजे १०० शुभकर्मे असतात. १०० शुभकर्म करणाऱ्या व्यक्तीला मृत्यूनंतर पुढचा जन्म त्या कर्मांच्या आधारावर शुभ किंवा अशुभ मिळतो. त्यापैकी ९४ कर्म मनुष्याच्या अधीन असतात. ती तो करू शकतो. परंतु ६ कर्मांचे फळ ब्रह्मदेवाच्या अधीन असते.
हानि–लाभ, जीवन–मरण, यश–अपयश ही ६ कर्मे विधीच्या नियंत्रणात असतात. म्हणून चितेसोबत तुझे ९४ कर्म भस्म झाले, आता पुढील ६ कर्मेच तुझ्यासाठी नवीन जीवनाची निर्मिती करतील. म्हणूनच १०० – ६ = ९४ असे लिहिले जाते.
गीतेतही सांगितले आहे की मृत्यूनंतर मन पाच ज्ञानेद्रियांना घेऊन पुढे जाते. म्हणजेच संख्या ६ होते – मन आणि पाच ज्ञानेंद्रिये. पुढचा जन्म कोणत्या देशात, कुठे आणि कोणत्या लोकांमध्ये होईल हे निसर्गाव्यतिरिक्त कोणी सांगू शकत नाही. म्हणून ९४ कर्मे भस्म होतात आणि ६ सोबत जातात.
विदा प्रवासी, तुझे ६ कर्म तुझ्यासोबत आहेत.
आता या १०० शुभकर्मांची सविस्तर यादी दिली आहे. ही जीवनाला धर्म आणि सत्कर्मांच्या दिशेने घेऊन जाते आणि तुझ्या जीवनात सत्कर्म करण्याची प्रेरणा देईल.
१०० शुभकर्मांची गणना
धर्म आणि नैतिकतेची कर्मे
१. सत्य बोलणे
२. अहिंसा पाळणे
३. चोरी न करणे
४. लोभ टाळणे
५. क्रोधावर नियंत्रण ठेवणे
६. क्षमा करणे
७. दयाभाव ठेवणे
८. इतरांना मदत करणे
९. दान देणे (अन्न, वस्त्र, धन)
१०. गुरूची सेवा करणे
११. आई–वडिलांचा सन्मान करणे
१२. अतिथी सत्कार
१३. धर्मग्रंथांचे अध्ययन
१४. वेद आणि शास्त्रांचा अभ्यास
१५. तीर्थयात्रा करणे
१६. यज्ञ व हवन करणे
१७. मंदिरात पूजा–अर्चना करणे
१८. पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणे
१९. संयम व ब्रह्मचर्याचे पालन करणे
२०. नियमित ध्यान आणि योग करणे
सामाजिक आणि कौटुंबिक कर्मे
२१. कुटुंबाचे पालन–पोषण
२२. मुलांना चांगले शिक्षण देणे
२३. गरीबांना अन्न देणे
२४. रोग्यांची सेवा करणे
२५. अनाथांची मदत करणे
२६. वृद्धांचा सन्मान करणे
२७. समाजात शांती स्थापन करणे
२८. खोट्या वादविवादापासून दूर राहणे
२९. इतरांची निंदा न करणे
३०. सत्य आणि न्यायाचे समर्थन करणे
३१. परोपकार करणे
३२. सामाजिक कार्यात भाग घेणे
३३. पर्यावरणाचे रक्षण करणे
३४. वृक्षारोपण करणे
३५. जलसंवर्धन करणे
३६. पशुपक्ष्यांचे रक्षण करणे
३७. सामाजिक ऐक्य वाढवणे
३८. इतरांना प्रेरित करणे
३९. दुर्बल घटकांचा उत्थान करणे
४०. धर्मप्रसारात सहकार्य करणे
आध्यात्मिक आणि वैयक्तिक कर्मे
४१. नियमित जप करणे
४२. भगवानाचे स्मरण करणे
४३. प्राणायाम करणे
४४. आत्मचिंतन करणे
४५. मन शुद्ध ठेवणे
४६. इंद्रियांवर नियंत्रण ठेवणे
४७. लोभाचा त्याग करणे
४८. मोह–मायेपासून दूर राहणे
४९. साधे जीवन जगणे
५०. स्वाध्याय करणे
५१. संतांचे सहवास घेणे
५२. सत्संगात सहभागी होणे
५३. भक्तीत लीन होणे
५४. कर्मफळ भगवानाला समर्पित करणे
५५. तृष्णेचा त्याग करणे
५६. ईर्ष्या टाळणे
५७. शांतीचा प्रसार करणे
५८. आत्मविश्वास राखणे
५९. इतरांशी उदार राहणे
६०. सकारात्मक विचार ठेवणे
सेवा आणि दानाची कर्मे
६१. भुकेल्यांना अन्न देणे
६२. नग्नांना वस्त्र देणे
६३. बेघरांना आसरा देणे
६४. शिक्षणासाठी दान करणे
६५. उपचारासाठी मदत करणे
६६. धार्मिक स्थळांची निर्मिती करणे
६७. गायींची सेवा करणे
६८. प्राण्यांना चारा देणे
६९. जलाशयांची स्वच्छता करणे
७०. रस्त्यांची निर्मिती करणे
७१. यात्रेकरूंकरिता निवास बांधणे
७२. शाळांना मदत करणे
७३. वाचनालय सुरू करणे
७४. धार्मिक उत्सवांत सहकार्य करणे
७५. गरीबांसाठी मोफत अन्नदान
७६. वस्त्रदान
७७. औषधदान
७८. विद्यादान
७९. कन्यादान
८०. भूमिदान
नैतिक आणि मानवी कर्मे
८१. विश्वासघात न करणे
८२. वचन पाळणे
८३. कर्तव्यनिष्ठ राहणे
८४. वेळेचे पालन करणे
८५. धैर्य राखणे
८६. इतरांच्या भावनांचा सन्मान करणे
८७. सत्यासाठी संघर्ष करणे
८८. अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणे
८९. दुःखितांचे अश्रू पुसणे
९०. मुलांना नैतिक शिक्षण देणे
९१. निसर्गाबद्दल कृतज्ञता ठेवणे
९२. इतरांना प्रोत्साहन देणे
९३. मन–वचन–कर्म शुद्ध ठेवणे
९४. जीवनात संतुलन राखणे
विधीच्या अधीन असलेली ६ कर्मे
९५. हानि
९६. लाभ
९७. जीवन
९८. मरण
९९. यश
१००. अपयश
९४ कर्मे मनुष्याच्या अधीन
वरील यादीतील १ ते ९४ पर्यंतची कर्मे मनुष्य स्वतःच्या विवेक, इच्छाशक्ती आणि प्रयत्नांद्वारे करू शकतो. ही धर्म, सत्य आणि नैतिकतेवर आधारित असून जीवनाला सार्थक बनवतात.
६ कर्मे विधीच्या अधीन
शेवटची ६ कर्मे (हानि, लाभ, जीवन, मरण, यश, अपयश) मनुष्याच्या नियंत्रणाबाहेर आहेत. ती भाग्य, निसर्ग किंवा परमेश्वराच्या इच्छेनुसार घडतात.
🙏
आपली जीवन तत्वे माणसाच्या आयुष्याचा सखोल अभ्यास करून तयार केली आहेत.
