24/07/2024
कायस्थ गौरव:
प्रभु श्री चित्रगुप्त जी का पवित्र ग्रंथों में महिमा वर्णन इस प्रकार है-
1-ऋग्वेद में - अध्याय 4,5,6 सूत्र 7-1-24 में,
अध्याय 17 सूत्र 107 /10 - 7-24 में।
ऋग्वेद के गायत्री मंत्र में -
ॐ तत्पुरूषाय विदूसहे श्री चित्रगुप्तायधीमहितन्नो गुप्त: प्रचोदयात् ।
ॐ तत्पुरूषाय विदूसहे श्री चित्रगुप्तायधीमहितन्नो कवि लेखक: प्रचोदयात्।
ऋग्वेद नमस्कार मंत्र में -
यमाय धर्मराजाय श्री चित्रगुप्ताय वै नम:।
ॐ सचित्र: चित्रं विन्तये तमस्मे चित्रक्षत्रं चित्रतम वयोधाम् चँद्ररायो पुरवौ ब्रहभूयं चँद्र चँद्रामि गृहीते यदस्व: ।
2- अर्थवेद में - अध्याय 13-2-32 के आखलायन स्त्रोत 4-12-3 में।
श्री चित्रश्वि कित्वान्महिष: सुपर्ण आरोचयन रोदसी अन्तरिक्षम् आखलायन क्षति।
सचित्रश्रीचित्र चिन्तयंत मस्वो अग्निरीक्षे व्रहत: क्षत्रियस्य ।
3- पद्मपुराण में - सृष्टिखण्ड व पातालखण्ड के अध्याय 31 में, भूखण्ड के अध्याय 16, 67,68 में व स्वर्गखण्ड में-
यम, धर्मराज, मृत्यु, अन्तक, वैवस्त, सर्वभूतक्षय, औदम्बर, घघ्न, परमेष्ठी, बृकोदराय, श्रीचित्रगुप्त, चित्र, काल, नीलाम।
4- अग्नि पुराण में -
श्री चित्रगुप्त प्रणम्यादा - वात्मानं सर्वदेहिनाम् ।
कायस्थअवतरण यथार्थ्यान्वेषणेेनोच्यते मया।।
येनेदं स्वेच्छया सर्व मायया मोहित्जगत।
राजयत्यजित: श्रीमान कायस्थ परमेश्वर:।।
5- गरूण पुराण में -
ब्रह्माणा निर्मिन: पूर्णा विष्णुना पालितं यदा
यद्र संहार मूर्तिश्व ब्रह्मण: तत:
वायु सर्वगत सृष्ट: सूर्यस्तेजो विबृद्धिमान
धर्मराजस्तत: सृष्टिश्चित्रगुप्तेन संयुत: ।
6- शिव पुराण में उमासंहिता अध्याय 7 में व अग्निपुराण अघ्याय 203 व 370 में - मार्कण्डेय धर्मराज श्रीचित्रगुप्तजी को 'कायस्थ' कहा गया है।
शिव पुराण ज्ञान संहिता के अध्याय 16 में - श्री चित्रगुप्त जी, भगवान शंकरजी के विवाह में शामिल हैं।
7- वशिष्ठ पुराण में - भगवान राम के विवाह में भगवान श्री राम जी के द्वारा सर्वप्रथम आहूति परमात्मा श्री चित्रगुप्त जी को दी गई।
8- लिंग पुराण में - अध्याय 98 में शिवजी का नाम
'भक्त कायस्थ' लिखा है।
9- ब्रह्म पुराण में - अध्याय 2-5-56 में श्री चित्रगुप्तजी परम न्यायाधीश का कार्य करते हैं।
10- मत्स्य पुराण में -
श्री चित्रगुप्त जी को केतु, दाता, प्रदाता, सविता, प्रसविता, शासत:, आमत्य, मंत्री, प्राज्ञ, ललाट का विधाता, धर्मराज, न्यायाधीश, लेखक, सैनिक, सिपाहियों का सरदार, याम्यसुब्रत, परमेश्वर, घमिष्ठ, यम कहा गया है।
11- ब्रह्मावृत पुराण में - श्री चित्रगुप्त जी का वर्णन है।
12- कूर्म पुराण में - पूर्व भाग अध्याय 40 में।
13- भविष्य पुराण में - उत्तराखण्ड अध्याय 89 में।
14- स्कन्द पुराण में - श्री चित्रगुप्त जी के अवतरण का वर्णन है।
15- यम संहिता में -
उदीच्य वेषधरं सौम्यदर्शम् द्विभुजं केतु प्रायधिदेवं श्रीचित्रगुप्त मा वाह्यमि।
चितकेत दीता प्रदाता सविता प्रसदिता शासनानमन्त:।
16- उपनिषदों में - श्री चित्रगुप्त जी का वर्णन।
17- कठोपनिषद् में - यम के नाम से श्री चित्रगुप्त जी का वर्णन।
18- वाल्मीकि रामायण में - आत्मज्ञानी जनक ने श्री चित्रगुप्त जी का पूजन किया।
19- महाभारत अनुशासन पर्व में - श्रीकृष्ण चँद्र वासुदेव जी ने सर्वप्रथम श्री चित्रगुप्त जी का पूजन किया है -
मासिभाजन सुयुक्तश्चरसित्वं महीते
लेखनी कटनी हस्ते श्री चित्रगुप्त: नमस्तुते।