02/03/2026
Mizo Dan siamṭhat (Amendment 2026) chungchang leh thu nàwi dang ~ Julie Lalrinzami
Ni 24.02.2026 khan Mizo Inneih leh Rokhawm dan siam ṭhatna tur Bill chu pass a ni a. Law Minister ni bawk, kan Chief Minister Zahawm tak chuan a rawn sawi hawng (present) a. A rawn sawi dan ṭawngkam hman avang khan Mizo mipuite kan phu deuh luih niin a lang a.
The Mizo Marriage, Divorce and Inheritance of Property Act, 2014 chu k*m 2014, Mizoram Gazette ah 16.02.2015 khan tih chhuah niin, he dan hi ka hman lai mèk a ni a. A famkim lohna leh a ṭhat lohna lai tam tak sawi tur awm mahsela, dan mumal “codified law” kan neih hma hun te nena tehkhin phei chuan țha kan tiin, kan zavai in kan hmang ṭangkai hle a ni tih chu phat rual a ni lo.
Tuna 2026 Amendment (siam ṭhat) a kan buaina lian ber pakhat, Mizo mipui min han ti nghing deuh lawih ni a lang ta ber chu, he dàn Section 2 lai hi niin a lang a. Section 2 hi a ziak ang ang leh Mizo ṭawnga leh hian ti hian han dah dawn ta ila.
“Section 2 (The Mizo Marriage, Divorce and Inheritance of Property Act, 2014) - This Act applies to any person who belongs to any Mizo tribe. It also applies to marriages where male members of the parties belongs to any Mizo tribe” tih a ni a. Chumi awmzia chu, “Inneih, inṭhen leh Rokhawma dan hi Mizo (tribe) te tan a ni ang a, inneih chungchangah a mipa Mizo (tribe) a nih chuan hman a ni bawk ang” tih a ni.
Dam siam ṭhat (Amendment 2026) ah chuan, “This Act applies to all marriages where both the parties belong to Mizo tribe or where the male member to the marriage belongs to any Mizo tribe” tih a ni a. Chumi awm zia chu, “He dan hian Mizo leh Mizo inneihna reng reng chu a huam ang a, inneih pawlhah erawh chuan a mipa zawk Mizo (tribe) a nihin hman a ni ang” tihna a ni.
Dan hman mèk leh Dan siam ṭhat hi uluk takin han en kawp ila. A danglam hluai lo a, tuna mi tam zawk te min ti phu zawk tu hi, k*m 2014 dan ah hian a awmsa vek tawh a ni. Chumi awmzia chu Mizo nu leh pa kara piang chu Mizo a ni reng dawn a. Hnamdang pasal a va neih avang khan a Mizo nihna “identity” kha a hloh ta a ni tih inziak a awm hran lo a. Tin, ka “identity” hi chuti ngawtin tumahin min laksak ngawt thei lo!
Mizo te “patriarchal society” kan nihna angin, hman lai aṭangin Pa te hnam kan chhawm a. Pasal ka neih avang kha ka hnam a bo lo a, ka “identity” ka hloh lo a, ka fate leh ka thlah kal zel te erawh chuan ka hnam an chhawm tawh lo a, ka pasal hnam an chhawm tawh thung a. Sailo ka ni lo a, ka ni ngai lo a, thla 9 ka pum chhùnga ka pai, ka rila rah pali te erawh Sailo an ni ta thung ang hian!
Chuti a nih si chuan, Danin Mizo a tih te hi tu te nge ni ta ang. Section 3 (m), The Mizo Marriage, Divorce and Inheritance of Property Act, 2014 ah chuan, “Mizo means and applies to individuals who are Mizo by birth, by adoption of minor child and persons who have been accepted as Mizo by the Society and Community at large” tih a ni a.
Dan siamṭhat (Amendment 2026) ah erawh chuan, “Mizo means any individual who are Mizos by birth or whose father belongs to any Mizo tribe and includes a legally adopted child” tih a ni a.
Chumi a lo danglam ta chu, 2014 Act ah, “Society leh Community in Mizo anga kan lo pawm” tih lai khi, Dan siam ṭhatah chuan a paih ta a. Mizo nu leh pa kara piang leh, a pa Mizo a nih chuan Mizo a ni tiin a rawn sawi a, tin, dan ang taka Mizo nu leh pa in an ‘legally adopted’ te Mizo a pawm an ni bawk.
Inneihna (marriage) chungchangah phei chuan, he kan Mizo dan bakah hian, Court a inneih ti a kan sawi mai, Special Marriage Act, 1954 hnuaia inneihna hi hman theih reng a ni a. Tin, Mizo ni lo hnamdang nupui pasala nei te, a bìkin Mizo hmeichhia hnam dang nei te phei chuan he dan hnuaiah hian an in register deuh vek zawk a ni.
Hetih lai hian India rama rorelna sàng ber, Supreme Court chuan “seilenna hmun” hi a dah lal hle a. Mizo khawtlanga seilian chu Mizo a la ni reng ang a, amaherawh chu, hnam dang “community” a seilian a nih erawh chuan, an fate chuan Mizo (tribe) nihna an hloh thung ang tih a ni. (Arjun K*mar v. Union of India & Ors. on 14th Feb 2006; Rameshbhai Dabhai Naika v. State of Gujarat & Ors. on 18th Jan 2012). Hemi chungchang ah pawh he Court sàng ber thutlùkna hi chhiar phawt hma chuan mawlmang taka puak chhuah phawng phawng loh a fuh awm e!
Kan Mizo Inneihna, inṭhenna leh rokhawm dan hman lai leh a siamțhat te hi, Mizo Hmeichhiate tan chuan lawm em em tur a ni, chutih rual erawh chuan rilru han thlepna tur erawh a la tam. Siam ṭhat rau rau chuan hei ai hian han țha lehzual sela tih a awl khawp mai! Sawi pawh kan sawi tam ve tawh narawh e! Tun ṭumah erawh kha lam kha ka sawi lan tum ber a ni lo a. Tuna kan buai deuh hluaina, Mizo hmeichhia tam tak kan han alh deuh phatna leh, Mizo Mipa tam tak ten intithei taka k*t kan lo ben hluah hluahna ber point erawh kha chu a Dan bu ah tak hian fiah taka ziak a awm hran lo e tih a ni a.
Mizo hmeichhia hnam dang pasal nei te hi, an inti Mizo em em mai a. An fate Mizo ṭawng thiam tir in, chhúang takin Mizo mipuite hmuh theih turin an rawn pho chhuak a. Tu khaw hriat hlawh lo tur Mizo te nun zia, kan ṭawng leh kan nunphung te khawvel hmuhin an pho chhuak te hi tam takin an sawisel ṭhin na a, a van ṭha em! Mizo hmeichhiate hi kan hnamah kan chiang em em a, kan duhthusam “kan dream” ah chuan Mizo mipa ngei pasal a neih hi a nih deuh vek ka ring!
Chutih lai kara, “hnam phatsan tu” ti a țawngkam chhe tinrènga kan han cheksawlh ṭhin hi chu an lainatawm hi ka lo ti ṭhin! He Mizoram chhùnga keini Mizo hmeichhiate aia Zu leh Ruihhlo thlang zawk, Mizo hmeichhia awm nèm ten thlamuanna leh thlavàng hauhtu kan mamawh ngawih ngawih laia, dim baksak lo a k*t thlak bur bur ṭhin te! Mizoram chhùnga Ruihhlo hlùar lutuk mai te, Mizo mipa, ruihhlo kaihhnawiha an thi nasa lutuk mai te, Jail tin maia Mizo mipa an phu suau suau mai te, kan Jail neih len ber Central Jail mipa lam awmna a tawt em em reng mai ringawt te hi khel tham asin!