01/06/2026
मटकीची भाजी बेचव किंवा पाण्यासारखी पातळ होते? मग १ सिक्रेट पद्धत आणि घरगुती मसाले वापरून बनवा ढाबा स्टाईल 'झणझणीत मटकीची उसळ'!
मोड आलेल्या कडधान्यांमध्ये 'मटकी' (Sprouted Moth Beans) ही आरोग्यासाठी अत्यंत पौष्टिक आणि पचनाला हलकी मानली जाते. महाराष्ट्रात घरोघरी मटकीची उसळ किंवा रस्सा भाजी हमखास बनवली जाते. गरमागरम बाजरीची किंवा ज्वारीची भाकरी आणि सोबत लालभडक तर्री असलेली मटकीची भाजी... हा गावरान बेत म्हणजे निव्वळ स्वर्गसुख!
पण अनेकदा घरी बनवलेली मटकीची भाजी खूपच साधी किंवा पाण्यासारखी पातळ होते. तिला ढाब्यासारखा किंवा हॉटेलसारखा दाटसरपणा आणि झणझणीत चव येत नाही. आज आपण दाण्याचं कूट आणि घरगुती मसाल्यांचा वापर करून अशी चमचमीत मटकीची भाजी बनवणार आहोत, जी खाऊन घरातील सगळेच जण बोटं चाटत राहतील. चला तर मग, बघूया १५ मिनिटांत बनणारी ही झटपट रेसिपी!
लागणारे अचूक साहित्य:
१. मुख्य घटक:
* मोड आलेली मटकी: २ ते ३ वाट्या (मटकी स्वच्छ धुवून आणि पाणी निथळून घेतलेली).
२. ग्रेव्हीचा बेस आणि फोडणी:
* कांदा: १ मोठा (एकदम बारीक चिरलेला).
* टोमॅटो: १ मध्यम (बारीक चिरलेला).
* आलं-लसूण आणि कोथिंबीर पेस्ट: १ मोठा चमचा (ताज्या वाटणामुळे भाजीला भारी चव येते).
* कढीपत्ता: ८ ते १० पाने.
* तेल: २ ते ३ मोठे चमचे (तर्रीसाठी तेल थोडे जास्त लागते).
* मोहरी, जिरे आणि हिंग: प्रत्येकी अर्धा चमचा.
३. घरगुती मसाले आणि दाटसरपणासाठी:
* कांदा-लसूण मसाला (घाटी मसाला) किंवा काळा मसाला: २ मोठे चमचे.
* काश्मिरी लाल तिखट: १ चमचा (फक्त लालभडक रंगासाठी).
* हळद: पाव चमचा, आणि धने पावडर: १ चमचा.
* भाजलेल्या शेंगदाण्याचं कूट: २ ते ३ मोठे चमचे (यामुळे रश्श्याला दाटसरपणा येतो).
* मीठ: चवीनुसार आणि गूळ: अगदी थोडासा (तिखटपणा बॅलन्स करण्यासाठी)..
सविस्तर कृती (स्टेप-बाय-स्टेप योग्य पद्धत):
पायरी १: खमंग फोडणीची सुरुवात
गॅसवर एका कढईत किंवा पातेल्यात ३ चमचे तेल गरम करा. तेल तापले की त्यात मोहरी आणि जिरे टाका.
मोहरी तडतडली की यात हिंग आणि कढीपत्त्याची पाने टाका. कढीपत्त्याचा सुवास सुटला की यात बारीक चिरलेला कांदा टाका.
पायरी २: कांदा-टोमॅटोची भुनाई
कांदा हलका लालसर आणि मऊ होईपर्यंत तेलात परतून घ्या.
कांदा परतला की यात ताजी 'आलं-लसूण-कोथिंबीर पेस्ट' टाका आणि कच्चा वास जाईपर्यंत परता.
आता यात बारीक चिरलेला टोमॅटो टाका. टोमॅटो पूर्ण गळेपर्यंत आणि मसाल्याला 'बाजूने तेल सुटेपर्यंत' हे सर्व मिश्रण छान परतून घ्या.
पायरी ३: सुके मसाले आणि मसाल्याचा भडका
टोमॅटो परतल्यावर गॅसची फ्लेम एकदम बारीक करा. यात तुमचा घरगुती कांदा-लसूण मसाला, काश्मिरी तिखट, हळद आणि धने पावडर टाका.
मसाले करपू नयेत म्हणून अगदी २-३ चमचे पाणी टाकून मसाले पुन्हा तेल सुटेपर्यंत खमंग परता. मसाल्यांचा घमघमाट पूर्ण घरभर पसरेल!
पायरी ४: मटकी आणि गरम पाण्याचा नियम
मसाला छान दाणेदार झाला की यात धुवून ठेवलेली 'मोड आलेली मटकी' टाका. मटकी मसाल्यात १-२ मिनिटे चांगली परतून घ्या, जेणेकरून मसाला प्रत्येक दाण्याला लागेल.
आता तुम्हाला भाजी किती दाटसर किंवा पातळ हवीये, त्या अंदाजाने यात 'कडकडीत गरम पाणी' (साधारण दीड ते दोन ग्लास) ओता. (थंड पाणी अजिबात वापरू नका, थंड पाण्याने मटकी वातड होते आणि तर्री येत नाही).
पायरी ५: दाण्याचं कूट आणि फायनल टच
पाण्याला खळखळून उकळी आली की यात चवीनुसार मीठ, थोडासा गूळ आणि २-३ चमचे 'दाण्याचं कूट' घाला. दाण्याच्या कुटामुळे रस्सा एकदम एकजीव आणि दाटसर होतो.
आता कढईवर अर्धवट झाकण ठेवा आणि गॅस मध्यम करून भाजी १० ते १२ मिनिटे शिजू द्या. मटकी खूप जास्त शिजवून तिचा लगदा करू नका, दाणा थोडा अख्खा राहिला पाहिजे.
भाजी शिजली की गॅस बंद करा. वरून भरपूर ताजी कोथिंबीर भुरभुरा. तयार आहे तुमची झणझणीत आणि चमचमीत गावरान 'मटकीची भाजी'!
खवय्यांसाठी आजीच्या खास टिप्स:
* मटकीला मोड आणण्याची योग्य पद्धत: मटकी रात्रभर पाण्यात भिजत ठेवा. सकाळी पाणी पूर्ण काढून मटकी एका सुती कापडात घट्ट बांधून उबदार जागी ठेवा. दुसऱ्या दिवशी सकाळी मटकीला एकदम लांब आणि पांढरे शुभ्र मोड आलेले दिसतील.
* फरसाण आणि लिंबू: ही भाजी खाताना ताटात भाजीवर थोडासा कच्चा कांदा, लिंबू आणि 'फरसाण' टाकून खा, तुम्हाला अगदी मिसळ खाल्ल्याचा फील येईल!
* कुकरचा वापर: जर तुम्हाला खूप घाई असेल, तर तुम्ही हीच कृती 'कुकरमध्ये' करू शकता. फक्त कुकरची १ शिट्टी करा, मटकी ५ मिनिटांत शिजून तयार होईल.