23/08/2022
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ਬਦ: ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦੀ
ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਹੋਏ ਨੂੰ, 45 ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 22 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ। ਮੈਡੀਕਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ. ਕਰ ਰਿਹਾ। ਅਜੇ ਤੀਸਰੇ ਵਰ੍ਹੇ ’ਚ ਹੀ ਸੀ। ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਲਾਜ ਬਾਰੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸੀ।
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ 45 ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਮੈਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕਿਤਾਬਚਾ ਲਿਖਿਆ, ‘ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ', ਤਕਰੀਬਨ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ, 1990-91 ਵਿਚ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਮੈਡੀਕਲ ਕਿਤਾਬ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਕ ਕਿਤਾਬ ‘ਗਿਫਟ’ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ, ‘ਦਿ ਟੈਨ ਵੇਅਜ ਟੂ ਬੂਸਟ ਯੂਅਰ ਇਮੀਊਨ ਸਿਸਟਮ ਉਹ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਚ ਦਰਸਾਏ, ਉਭਾਰੇ ਗਏ ਦਸ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਮੇਚ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁਚੇਤ-ਅਚੇਤ, ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਪਣਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਕਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ-ਢਾਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖਿਆਲ ਆਇਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ 25 ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਜੀਣ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਲਿਖਾਂ। ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਕਲਮਬੱਧ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲਿਖਣਾ ਮੇਰੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ, ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਆਦਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਂਜ ਇਸ ਉਮਰੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਕਿਸ਼ੋਰ-ਨੌਜਵਾਨ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਕਾਵਿ ਟੋਟੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੋਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਮਹੌਲ, ਲੇਖਕ ਬਣਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਉਤਸਾਹਿਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਕਦੇ ਘੱਟ, ਕਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬੰਦ। ਛਪਣ ਦੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬੇਲਾਗ। ਆਪਣੀ ਨਿਜੀ ਡਾਇਰੀ ਤਕ। ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਗੁਰੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਨਾ ਘਰੇ, ਨਾ ਕਾਲਜ। ਵਿਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੋਂ ਅਜਿਹੀ ਆਸ ਕੀਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਮੀਦ ਹੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਮੈਂ ਕੀ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ? ਇਕ ਸਵਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਵਾਲ ਵਾਜਬ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਿਆ-ਸੁਣਿਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਲਿਖਦਾਂ, ਉਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਜੇ ਖੁਦ ਜਵਾਬ ਦਿਆਂ ਤਾਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲਿਖਦਾਂ। ਇਸ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹਿਸਾਬ ਤਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਰੰਗ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਮੇਰਾ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਉਦੋਂ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ “ਕੀ” ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
