Raajmat News

Raajmat News आम्ही येतोय तुमच्या भेटीला, ना केवळ मराठीत, तर कन्नड, हिंदी, इंग्रजी, तेलुगू यासह तमिळ भाषेतही!

नव्या महामार्गांचे स्वागतच आहे, पण...© संजीव ओकदेशभरात नवनवे महामार्ग उभारले जात आहेत. रस्तेबांधणीचे विक्रम नितीन गडकरी ...
11/12/2022

नव्या महामार्गांचे स्वागतच आहे, पण...

© संजीव ओक

देशभरात नवनवे महामार्ग उभारले जात आहेत. रस्तेबांधणीचे विक्रम नितीन गडकरी यांच्या नावे होत आहेत. मात्र, जुन्या रस्त्यांच्या दुरुस्तीचा प्रश्न ऐरणीवर आलेला आहे. त्याचबरोबर पुणे-बेंगळुरू तसेच मुंबई-गोवा महामार्गाचे काम गेल्या दहा वर्षांहूनही अधिक काळ रेंगाळलेले आहे. गेल्या महिन्यात खुद्द मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे चांदणी चौकातील वाहतूक कोंडीत अडकल्यानंतर आता चांदणी चौकात नव्या मार्गिका उभारल्या जात आहेत.
नवीन महामार्गांची घोषणा करणे, त्यासाठी निधी मंजूर करणे हे गडकरी यांचे नेहमीचे काम झाले आहे. त्याचबरोबर मर्सिडिझ बेंझ, टोयोटासारख्या अलिशान गाड्यांच्या इलेक्ट्रिक मॉडेल्समधून ते स्वतः फिरतात, त्या गाड्या घेण्याचे आवाहन करतात. पारंपारिक इंधनाला पर्याय म्हणून इथेनॉल वापर तसेच निर्मितीसाठी प्रोत्साहन देतात. हे सर्व करत असतानाच, अव्यवहार्य असा मोटारमधील सर्वांसाठी सीट बेल्ट अनिवार्य करण्याचा निर्णयही ते घेतात. गडकरी यांना पंतप्रधानपद खुणावते आहे, हे कधीही लपलेले नाही. २०१४ मध्ये नरेंद्र मोदी यांच्या नावाला त्यांनीच विरोध केला होता. अर्थातच भाजपच्या शिर्षस्थ नेतृत्वाने गडकरी यांच्या मताला किंमत न देता मोदी यांना पंतप्रधानपदाचे उमेदवार म्हणून जाहीर करत निवडणुका लढवल्या. त्यानंतर जे झाले, ते इतिहास आहे.
देशात चांगले रस्ते हवेत, यात कोणतेही दूमत नाही. मात्र, जे रस्ते बांधले आहेत, त्या रस्त्यांच्या दुरुस्तीचे काय, हा प्रश्न सध्यातरी अनुत्तरित राहतो. मुंबई-बेंगळुरू महामार्ग तसेच मुंबई-गोवा महामार्ग यासोबतच दिल्ली-चंदिगड, मुंबई-अहमदाबाद या मार्गांची अवस्था देखील बिकट आहे. चांगले रस्ते पाहिजे असतील, तर टोल द्यायलाच हवा, ही नितीन गडकरी यांची भूमिका आहे. त्यांनी संसदेत बोलतानाही त्यांच्या या भूमिकेचा उच्चार केला आहे. मात्र, चांगले रस्ते याचा त्यांना विसर पडलेला दिसून येतो. मुंबई-पुणे द्रुतगती महामार्ग असो वा पुणे-सातारा रस्ता असो. सर्वच रस्त्यांची अवस्था दयनीय अशीच झालेली आहे. चांदणी चौकाच्या दुरवस्थेचे पडसाद राज्यभरात उमटले. तेथील पूल पाडल्याची घटना समाज माध्यमांमुळे जगभरात चेष्टेचा विषय झाली. टोल नेमका कशाबद्दल घेतला जातो, हेच प्रवाशांना समजत नाही.
सिमेंटचा रोड उभा करणे, हे तसे फारसे कठीण काम नाही. मात्र, या रस्त्यामुळे भविष्यात काही समस्या तर निर्माण होणार नाही ना, याची कोणतीही काळजी घेतलेली दिसून येत नाही. पुणे-सातारा रस्त्याचे काम तब्बल बारा वर्षे रेंगाळले आहे. मुंबई-गोवाचे तेच. जुने रस्ते वाहनचालकांसाठी मृत्यूचे सापळे बनत असताना, नवे महामार्ग बांधण्याचा अट्टहास कशासाठी? हाच कळीचा प्रश्न आहे.
सांगली, कोल्हापूरला फटका
मुंबई-बेंगळुरू महामार्गाचे काम झाल्यानंतर कोल्हापूर, सांगलीला दरवर्षी पूराचा फटका बसतो आहे. सिमेंटच्या रस्त्यामुळे महामार्गाची उंची जवळपास दोन फूटाने वाढली. कोल्हापूर अक्षरशः विभागले गेले असून, जून महिन्यातच पंचगंगेचे पाणी पात्र सोडून शहरात घुसत आहे. सांगली-कोल्हापूर या दोन्ही जिल्ह्यांना दरवर्षी पूराचा तडाखा बसतो आहे. महामार्गामुळे कोल्हापूरात पूरपरिस्थिती निर्माण होत असल्याचे समितीनेही मान्य केलेले आहे. या पार्श्वभूमीवर पुणे-बेंगळुरू रस्ता माण-खटाव तालुक्यातून नेण्याचा प्रस्ताव आहे.

© संजीव ओक

#राजमत

म्हणूनच सीतारमन म्हणाल्या,डॉलर मजबूत होत आहे!© संजीव ओकरुपया घसरत नसून, डॉलर मजबूत होत आहे, असे विधान अर्थमंत्री निर्मला...
11/12/2022

म्हणूनच सीतारमन म्हणाल्या,
डॉलर मजबूत होत आहे!

© संजीव ओक

रुपया घसरत नसून, डॉलर मजबूत होत आहे, असे विधान अर्थमंत्री निर्मला सीतारमन यांनी त्यांच्या अमेरिका दौऱ्यादरम्यान केले आणि माध्यमांतून त्यांच्यातून टीकची झोड उठली. देशांतर्गत बाजारपेठेतही रुपयाच्या तुलनेत डॉलरसाठी जास्तीचे पैसे मोजावे लागत असल्याने, त्यांचे विधान कोणीही समजून न घेता, त्यांची खिल्ली उडवण्यात साऱ्यांनीच धन्यता मानली. म्हणूनच आपण त्या असे का म्हणाल्या, याचे विश्लेषण करणार आहोत.
निर्मला सीतारमन यांच्यानुसार, डॉलर मजबूत होत आहे. त्याची पार्श्वभूमी अशी की, जगात सुमारे २०० देश असून, प्रत्येकाचे आपापले चलन आहे. ही चलने अन्य देशांच्या चलनासह विनिमय दर राखून आहेत. चलनाचा विनिमय दर त्या चलनाच्या मागणी आणि पुरवठ्यावर अवलंबून असतो. आता प्रश्न हा आहे की, डॉलर मजबूत होतोय की रुपया कमजोर होतोय? गेल्या एक वर्षातील डॉलर - रुपया यांची कामगिरी तपासली तर ऑक्टोबर २०२१ मध्ये एका डॉलरसाठी ७५ रुपये असा विनिमय दर होता. आता तो ८३ रुपये इतका झाला आहे. हे डॉलरच्या चांगल्या कामगिरीमुळे घडले आहे की, रुपयाच्या खराब कामगिरीमुळे? त्यासाठी पुढील प्रश्नांची उत्तरे शोधले पाहिजे.
जगातील इतर प्रमुख चलनांच्या तुलनेत रुपयाची कामगिरी कशी आहे? तसेच इतर चलने डॉलरच्या तुलनेत कशी कामगिरी करत आहेत?
रुपया इतर चलनांच्या तुलनेत घसरत असेल, तर आपण असे म्हणू शकतो की रुपया घसरत आहे. इतर चलने देखील तुलनेत घसरत असतील, तर आपण म्हणू शकतो की, डॉलर मजबूत होत आहे. ब्रिटिश पाउंड, युरो आणि जपानी येन ही जगातील इतर प्रमुख चलने आहेत.
रुपया विरोधात पाउंडच्या किंमती तपासून घेऊया. ऑक्टोबर २०२१ मध्ये एक पौंडसाठी १०४ रुपये असा दर होता, आता तो ९२ रुपये असा आहे. म्हणजेच गेल्या एक वर्षात पौंडच्या तुलनेत रुपया मजबूत झाला. युरो विरुद्ध रुपया असे पाहिले, तर ऑक्टोबर २०२१ मध्ये एक युरोसाठी ८८ रुपये असा विनिमय दर होता. तो आता ८२ रुपये असा झाला आहे. म्हणजेच युरोच्या तुलनेतही रुपया सुधारला आहे. हेच येन विरुद्ध रुपया असे पाहिले, तर गेल्या वर्षी एक येनसाठी ०.६५ रुपये असा दर होता, तो आज ०.५५ इतका झाला आहे. म्हणजे येनच्या तुलनेतही रुपया मजबूत झाला.
डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे अवमूल्यन झाले, परंतु सर्व प्रमुख चलनांच्या तुलनेत रुपया मजबूत झाला, हे दिसून येते.
डॉलरच्या तुलनेत या चलनांची कामगिरी पाहिली पाहिजे. त्यासाठी डॉलर इंडेक्स पाहिला पाहिजे.
डॉलर निर्देशांक पौंड, युरो आणि येनसह जगातील सहा प्रमुख चलनांच्या तुलनेत डॉलरची सापेक्ष कामगिरी मोजतो. गेल्या वर्षी सहा प्रमुख चलनांच्या तुलनेत डॉलरचे मुल्य ९३ इतके होते, ते आज ११२ इतके झाले आहे. म्हणजेच रुपया घसरत नसून, प्रत्यक्षात डॉलर मजबूत होत आहे हे सिद्ध होते. रुपया डॉलरशी लढत आहे आणि इतर चलनांच्या तुलनेत खूप चांगली कामगिरी करत आहे. भारताचे त्याबद्दल कौतुक केले पाहिजे. त्यामागेही कारण आहे. देशाच्या आयातीच्या एकट्या तेलाचा वाटा ३० ते ४० टक्के इतका आहे. रशिया-युक्रेन युद्धामुळे जगभरात तेल-वायुच्या किंमती अक्षरशः कडाडल्या आहेत. त्यामुळे देशाचे इंपोर्ट बिल वाढले आहे. आयात ही डॉलरमध्ये होते. आयात जास्त, निर्यात कमी तसेच डॉलरची वाढती मागणी रुपयाचे अवमूल्यन करते.
अशी नकारात्मक स्थिती असूनही, रुपया डॉलरशी लढत असून, इतर चलनांविरुद्ध चांगली कामगिरी करत आहे.
आता डॉलरची महाग होण्याचे कारण पाहूयात. यूएस फेडरल रिझर्व्ह दर फेब्रुवारी २०२२ मध्ये शून्य होता, तो ३.५ टक्के इतका झाला आहे.
अमेरिकन बँकांनी यूएस फेड बँकेकडे एक निश्चित रक्कम ठेवली पाहिजे आणि त्यासाठी ते दररोज दुसऱ्या बँकेकडून कर्ज घेतात. त्या कर्जावरील व्याजदराला फेड व्याज दर म्हणतात. फेडने तो व्याजदर वाढवला, तेव्हा जगातील सर्व गुंतवणूकदार त्यांच्या गुंतवणुकीतून पैसे काढतात आणि यूएस फेड बँकेत गुंतवणूक करतात. फेड बँकेतील गुंतवणूक कठीण परिस्थितीत सर्वात सुरक्षित अशी गुंतवणूक मानली जाते. तुम्ही फेड बँकेत फक्त डॉलर मध्ये गुंतवणूक करू शकता. त्यामुळे तुम्हाला डॉलरची गरज असते. म्हणून डॉलरची मागणी वाढली असल्याने त्याचे दर चढे राहिले आहेत. गेल्या सहा महिन्यांत हेच घडले आहे.
व्याजदर का वाढले?
महागाई आटोक्यात आणण्यासाठी व्याजदर वाढवले गेले आहेत. बचत खात्याचे व्याजदर, एफडीचे दरही वाढले. क्रेडिट कार्ड, गृहकर्जाचे व्याज वाढले. व्याज वाढले की, गुंतवणूकदार खर्च करणे थांबवतात आणि गुंतवणूक करण्यास सुरुवात करतात. बाजारात पैशाचे परिसंचरण कमी होते, मागणी कमी होते आणि किंमतही कमी होते.
मूलभूत अर्थशास्त्र
चलनवाढ नियंत्रित करण्यासाठी यूएसने फेड रेट वाढवले ​​आणि त्यामुळे डॉलरची मागणी वाढली. सर्व चलनांच्या तुलनेत डॉलर मजबूत झाला. त्यामुळे अंतिम निष्कर्ष असा की, अमेरिकेचा डॉलर मजबूत होत आहे, रुपयाची घसरत होत नाही.
प्रत्यक्षात रुपया कमकुवत झाला होता तेव्हा
प्रत्यक्षात रुपया २००८ ते २०१४ या दरम्यान कमकुवत झाला होता. २०१० ते २०१४ या कालावधीत फेडचे दर शून्य होते. गेल्या काही वर्षांचा डॉलर निर्देशांक तपासला, तर २००८-२०१४ या कालावधीत सर्व सहा चलनांच्या तुलनेत डॉलर कमकुवत होता. आता याच कालावधीत रुपया विरोधात डॉलरची कामगिरी पाहणे रंजक ठरेल. २००८ मध्ये एका डॉलरसाठी ४० रुपये मोजावे लागत होते. २०१४ मध्ये ६३ रुपये द्यावे लागत होते. जागतिक स्तरावर डॉलर कमकुवत असतानाही, फेडचे दर शून्य असतानाही, रुपया घसरत राहिला. तो जवळपास ५० टक्के इतका घसरला, याला रुपया घसरत होता म्हणतात.
© संजीव ओक
छायाचित्र आंतरजालावरून साभार
#राजमत

स्पष्ट असूनही संयत, असलारोखठोक तरी आक्रमक नाही. एखाददुसरी शेलकी शिवी असली, तरी भांडणाची खुमखुमीनाही. विश्वातल्या घडामोडी...
11/12/2022

स्पष्ट असूनही संयत, असला
रोखठोक तरी आक्रमक नाही. एखाददुसरी शेलकी शिवी असली, तरी भांडणाची खुमखुमी
नाही. विश्वातल्या घडामोडींची खबरबात असली, तरी केवळ माझ्याकडेच उपाय आहे, असा अनाठायी दावाही नाही.
आज राजकारणाच्या धुमश्चक्रीतून नेमकं आणि नेटकं विश्लेषणासहित वाचकांपुढे मांडणारे वरिष्ठ पत्रकार श्री. संजीव ओक. राजमत न्यूजचे मुख्य संपादक.
पत्रकारितेतला २५ वर्षांचा प्रदीर्घ अनुभव, महाराष्ट्राच्या मातीशी आत्मीयता जपणारा आणि जोपासणारा व्रतस्थ, अजातशत्रू सुहृद. सकारात्मक विचारांचा उगाता आणि प्रेरक मित्र.
असा बहुगुणी सद्सद्विवेकी पत्रकार राजमत न्यूजचा मुख्य संपादक आहे, याचा आम्हा सर्वांनाच अभिमान आहे.
- टीम राजमत न्यूज

Address

Pune

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Raajmat News posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to Raajmat News:

Share