02/06/2026
PINOH ALYKHEINA
Pupa A. Saimaw
(Heri Paw)
MTP Co-Founder
KÔ 100 TLOHNA
Atamy noh vaw chhipa 2 Chhiepa 2026 he Mara saw, officer rai vaw hriapa hryta nata MTP paduatuhpa liata pakha, Pupa A. Saimaw, kô 100 tlohna tyh heihna eima vaw tlô theipa he keima mo pakha ta ei ly hmeiseih.
Abeipa ta hro pasihna byhnâ baichha kaw sala tahpa khokheina chhao ei hlâ.
Abeipa ngiachhiena vâta khôtho pua-ei thei chy ta, o liata Tv chhao moh tyh ta thâtih a nahthlie tyh.
A thâtih roh awpa hluhpi a y tarawpa ta a chyuta ngâlâh ei vaw palâsa tua aw.
A LOCHO LICHIH (Kô 1946 – 2015)
1952 (Khihpa (July) 15-1992 liata ASIS for Lushai Hills Grade ‘A’ rai cha hmôpa ta lôlei liata a zâ pazao.
He rai a hmô no heta a viasa nata ama rai Appointment order cha he he a châ.
1954 liana khata Lôlei liata MTP Branch padua awpa ta reih taraw ei ta, anodeikua, pitloh thei vei ei. Chyhsa ama chy tupa vâta pachâpathi heih awpa ta sopa a châ.
1957 pa ta Lôlei Chanamari vaih liata o sa ta, o ama tlô zâ liata khichhai syno (20) hlei ta o bie ei ta “MARA HOUSE” tahpa ta ama o moh chhao bipa a châ.
1957 Pyly khata Mara sawzy Sports liata hmahsiena eima hnei via thei n’awpa pachâpa ta khito ta achhu thei awpa ta sports shield laipa ano tlaita a papua.
A khi khita achhu tyh ei ta, Seitôhpa ta alyna ama hnei tyh.
1957 liata Tlaikao reih ta Siku eima chupa vâta Mara reih eima pahlei lei n'awpa ta “Marapa achuna” Magazine cha J.B. Press liata athlachareih ta a vaw papua tyh.
Kô 1958 liata All India Radio Station, Shillong tawhta Radio Programme ama phuah tyhpa liata “Lakher Zai” ama tah tyhpa ama khoh leipa vâta Lôlei MTP mohta “Lakher Zai” tahpa kha “Mara Zai” tahpa ta ama panano sapa a châ..
1958 lia pyly khata India Republic day a hlao ta, Marapa Lâ Sawlakia lâ awpa ta New Delhi lâ sie ei ta, a siepa zy cha 1) A.Saimaw 2) Tluachhô 3) Seichi 4) Ngôchi zy ama châ.
1961 liana khata India râh Census Enumerator ta hria heih ta, Meritorious Service Bronze Medal taihta a dao.
1963 liata Motor Jeep A*o -163 cha Rs. 6000 ta a chalei.
1970 liata Chhimtuipui District chhôh liata Education Department pahy awpa châ ta, apahytuh awpa nata hriatuh awpa ta Siaha lâ pasie (transfer) pa a châ.
1972 liana khata Pinô Ngôny apatlapasaopa ta “Mara Women Welfare Organisation” py a paduakhei heih. He a taokheina chhâpa cha Mara chanôzy hmah ama sie via thei n’awpa pachâpa ta, khokheina vâta a châ.
1972 Bhart Scouts & Guides Py, Siaha High Siku Headmaster Pupa Valua a châ nota padua tuapa a châ hra.
1973 pa ta Pupa P. Hlychho, BDO Siaha liata a y nota reikhoh ei ta, Sobji Bazar ama pathao tuapa a châ. Asu chhao Pinô Zachiangi dao hmia liata kia tuapa a châ.
1974 liata Mizoram vyuh tuapa ta World Scouts & Guides Jamboree 7th na Faridabat New Delhi liata amâ zâ hlao.
 hlaopazy A.Saimaw, Lyhmo, Lybei, Nakho, Mawmaw, A.Mery zy ama châ.
1976 Awnanopa Pakhypi laipa Zyhno liata Assembly a zâ hlao hra ta,(MIEC) panano awpa agenda reipa châ ta, Mara Awnanopa liata chi hro pho hropazy amâ tlôh khai thei n’awpa ta “Independent Church Of India” (ICM) eima tah aw tahpa ta reih ta apyhkheipa a châ hra.
1976 20th Di liana khata Bulldozer sâno hmâpa ta atahmâ ta New Colony vaih ECM Achhyna o, ohmo he chhiah/chao pathaopa a châ.
1977 liata a rai (Pension) Pihsi awpa ta a hia nota, Education Director ta pasai leipa ta, Promotion ei cha pie aw tahpa taihta bie ataipa ta thlyu ta, chahrasala vâsâ ta â pahâsai/bâhsai theipa a châ.
1978 liana khata eima râh liata Middle Siku y hluh mâh leipa ta, Siku hawtizy achu n'awpa ama nôpo ngâsâ tyhpa vâta New Colony vaih chhôh liata Private Middle Siku padua awpa ta hmala ei ta, Headmaster awpa thlai ama hmô thei leipa vâta Headmster rai hria awpa ta raopa châ ta, Headmster awpa ama tlua chhôh cha thla thôh tlai a saipa (Voluntary) ta a hria.
1981 pa khata Siaha khih liata Mawtaw (Motor) a hneipa maih awpakhy ta, Mawtaw hmâ (Hire) mâ (rate) nata hmâna dâh âlyucho tlâ leipa vâta paraohpahâh awpa achhuapa ta, Py (Association) ta tao awpa khona a ypa vâta Vehicle Owner Association (V.O.A) Leader awpazy atlyhpa châ ta, President ta atlyhpa a châ.
1983 Siaha khih liata âhmie a sôh kawpa vâta Aizawl nata Lôlei tawhta Sawkhâ raihria awpa ta Siaha liata y awpa ama ngiaroh kaw sai tahpa thâ ama thei tyhpa vâta Siaha khichhôh liata ku raihria a pahâhpa, a pahnopazy awpakhypa ta, Siaha Indoor Stadium ama sa tuachaipa liata Committee na hnei ei ta, âhmie lâchhâh nata niebawpa chi, tao hluh awpa ta thata apasyu ei ta, Py ta hmahla lymâ awpa khona a ypa vâta Py padua ta, Py moh zy pachâpa châ ta, a moh châta “Farmer Association” tah awpa ta a vaw bipa cha “Farmer Association Chhimtuipui District” tahpa ta Sawkha pahnokheipa ta paduapa châ ta, President châta atlyhpa a châ heih.
1983 liata All India Agriculture Congress New Delhi liata State to tawhta Farmer atlyhpazy hry liata â hlaopa vâta a zâ hlao hra.
1985 liata Chhimtuipui chhôh liata Sawkhâ rai nano nanopa Pisi (Pensioner) hapazy ama rairuna kyh liata ama baokhâ thei n’awpa ta rai Pisi pa zydua cha awpakhy khaipa ta, Conference hneipa châ ta, Government Servant Pensioner Association Py paduapa liata President ta atlyhpa a châ heih.
1987 All India Agriculture Tour liata sie awpa ta atlyhpa a châna hawhta Jamu & Khashmir râh chhôh liata Apple thih moh awpa ta Pupa Chialo Tôkalô khihpa nata ama sie.
1987 pyly khata Fishery Department Siaha ta Fish pound a hneipa zydua training hnei awpa ta Department Fish Farm, Saopalie chavah liata noh no za hmâh ei ta, Fisheries Association Py paduapâpa châ ta, President châta atlyhpa a châ heih hra.
1988 Alray Memorial English School liata Principal liata y ta, Boarding zy chhao padua pâ ta, hawtinahzy ama khodâh a châ kaw sai.
English School liata Boarding a padua tuachaipa a châ.
1994 pa ta chhimtuipui District liata Co-operative Society hmahsie n’awpa pachâtuhpazy General Secretary liata atlyhpa châ ta, Pupa Lalramchhana, President nata Aizawl ei palih (4) sie ei ta, “ Chhimtuipui District Co-operative Union” (C.D.C.U) he ama hiah papua hra.
He Department ta a sapapuapa cha Office hnei’pa byuh ta, Staff Executive Officer pakha Co-operative Instructor pano, LDC pano, Peon rai pakha â chakaihpa hleikhôta, Office Stationeries chalei n’awpazy phusa hluhpi eima râh liata â vaw ngia beih leipa kha phusa â vaw ngia lymâ hapa a châ.
1997 tawhta VCP New Saikao liata term no chhôh hria ta, a term thôna cha VCM ta y ta, kô khophie tawhta ano khotlyna tlaita a bâ hapa a châ.
1992-97 taihta New Saikao liata MTP President vaw châ ta, kô 1997-2015 taita MTP Advisor ta avaw y lymâ hra .
1992-95 taihta Local Secretary nata Sunday Siku Superintendent apakaohpâ lymâ.
1998 – 2015 atanoh taihta Awnano hyutuhpa a patu lymâ chy.
1952 – 1975 likah liana kha cha a byuhna nata ângiahna lia maihta Primary Siku pahy lymâ ta, Siku Pachutuhpa Appointmet chhao a tao pâ lymâpa a châ. Sawkhâ ta ME a pass pa deita ta T
eacher ta la theipa Order tao ta, cha daihti liata Marapa saw ME (Class – VI) pass pa y mâh tlâh leipa pi ta, chi hropa sai lapa a châpa vâta a nôpokhei ngâsâ tyh.
Mara sawzy khokheina vâta nata thapasa tuna vâta haipa bie hmâpa ta rai hria awpazy a vaw byuh tyhpa vâta haipa bie hmâpa ta hmo hluhpi a vaw tao laih ngâkaw tyhpazy he eima râh nôpaw zydua ta ama pahnothai sualuah hraw vâ tlyma i? tahpa ta khâ a reih tyh.
1946 He daihti nota Tlaikao râh liata Mawtaw a kaw pua mâh leipa vâta Saikao khih tawhta Tlabô (Demarigi) taihta noh 5 chhôh Poh nata zârie saphâ a phao pâ lymâpa ta Tlaikaopa khihzy tlô laih ei ta, tlô-o zy ama hiah ngâh leipa vâta amâ riena su awpa ama tlô chy ta, ti a yna su liata beih achho tyh ei ta, mohmia a siahna rakha sie heih ei ta, lâlai a kawh viana nata a by pha viapa liata amâ mô tyh.
Demagiri tawhta Baly chyhpa ta nohkha sie ei ta, Borkal tlô ei ta, Lonch Meibaly chyhpa liata kiah heih ei ta, Chittagong khih tlôpa ta, a mylâpa ta Train ta Sylhlet tlô ei ta, Synlhlet tawhta Bus ta Shillong a tlô tyhpa a châ.
Rohtuhpa L.B.Thatlô