10/07/2026
उजनी धरणाच्या जैवविविधता संवर्धनासाठी ‘मित्रा’कडून 16 कोटींचा निधी; स्थानिक माशांचे संरक्षण व मच्छीमारांच्या उपजीविकेला मिळणार बळ
सोलापूर, : उजनी धरणातील जैवविविधतेचे संवर्धन, स्थानिक माशांच्या प्रजातींचे संरक्षण आणि मच्छीमारांच्या उपजीविकेला चालना देण्यासाठी ‘मित्रा’ संस्थेकडून 16 कोटी रुपयांचा निधी जिल्हा प्रशासनाला उपलब्ध करून दिला जाणार असल्याची माहिती ‘मित्रा’चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रवीणसिंह परदेशी यांनी दिली.
जिल्हाधिकारी कार्यालयात उजनी धरणासंदर्भातील विविध प्रश्नांच्या आढावा बैठकीत ते बोलत होते. बैठकीस जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन, अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक विजय कबाडे, निवासी उपजिल्हाधिकारी अभिजीत पाटील, वन विभागाचे अधिकारी, बीएनएचएस ट्रस्टचे डॉ. उन्मेश काटवटे, मत्स्य व्यवसायिक भरत मालव आणि मत्स्य व्यवसाय विभागाचे अधिकारी उपस्थित होते.
प्रवीणसिंह परदेशी यांनी सांगितले की, उजनी धरणात वाढलेल्या आफ्रिकन कॅटफिश (मांगूर) आणि सकरमाऊथ माशांमुळे स्थानिक माशांच्या अनेक प्रजाती नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहेत. या आक्रमक प्रजाती जैवविविधतेसाठी गंभीर धोका ठरत असून त्यांच्या बीज उत्पादनावर बंदी आहे. त्यामुळे स्थानिक माशांच्या बीज उत्पादनाला प्रोत्साहन देण्याबरोबरच मच्छीमारांचे जनजागरण करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.
जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन यांनी सांगितले की, 16 कोटी रुपयांच्या निधीतून स्थानिक माशांचे संवर्धन व प्रजनन केंद्र, तसेच मच्छीमारांच्या उपजीविकेला पूरक विविध प्रकल्प राबविण्यात येणार आहेत.
बैठकीत बीएनएचएस ट्रस्टचे डॉ. उन्मेश काटवटे यांनी सादर केलेल्या अभ्यासानुसार, गेल्या 30 ते 40 वर्षांत उजनी धरणातील 30 ते 35 स्थानिक माशांच्या प्रजाती कायमच्या नष्ट झाल्या असून सुमारे 40 प्रजाती नामशेष होण्याच्या उंबरठ्यावर आहेत. तसेच मच्छीमार भरत मालव यांनी सकरमाऊथ माशांमुळे स्थानिक माशांचे मोठे नुकसान होत असून हे मासे मासेमारीची जाळीही फाडत असल्याची माहिती दिली.
बैठकीत अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आले. त्यामध्ये उजनी परिसरात फिश मील व फिश ऑईल उद्योगाची शक्यता तपासणे, आयपोमिया व विलायती बाभूळसारख्या आक्रमक वनस्पतींचे उच्चाटन, अवैध आफ्रिकन मांगूर पैदाशीवर कठोर कारवाई, मत्स्य व्यवसाय विभागाकडून तातडीने छापेमारी, तसेच 14 जुलैपर्यंत स्थानिक माशांच्या संवर्धनासाठी सामंजस्य करार (MoU) करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. याशिवाय सामाजिक वनीकरण विभागाच्या माध्यमातून उजनी परिसरात स्थानिक जलचर वनस्पतींची लागवड करण्याचाही निर्णय घेण्यात आला.
बैठकीत उजनी धरणातील वाढते प्रदूषण, आक्रमक मासे आणि आक्रमक वनस्पतींमुळे धरणाच्या परिसंस्थेला गंभीर धोका निर्माण झाल्याचे अधोरेखित करण्यात आले. या पार्श्वभूमीवर तातडीच्या आणि प्रभावी उपाययोजना राबविण्याचे निर्देश देण्यात आले.
