25/07/2026
साधीशी जंगलातील एक फेरी अखेर जगातील सर्वात दुर्मिळ पक्ष्यांपैकी एका पक्ष्याचा जीव वाचवण्याच्या मोहिमेत बदलली.
मार्वेन लिनॉय हे मलायबलाय शहरातील बारांगाय दलवांगनजवळील सवागा नदी परिसरातील जंगलात पॅशन फ्रूट (कृष्णकमळाचे फळ) गोळा करण्यासाठी गेले होते. पण तिथे त्यांना हृदय पिळवटून टाकणारे दृश्य दिसले. जगप्रसिद्ध आणि अत्यंत दुर्मिळ असा फिलिपाईन गरुड मृत्यूशी झुंज देत होता.
काही विचित्र आवाज ऐकून मार्वेन जंगलाच्या अधिक आत गेले. तिथे त्यांनी पाहिले की ३० हून अधिक माकडे जमिनीवर पडलेल्या एका प्राण्यावर हल्ला करत होती. सुरुवातीला त्यांना तो एखादा जंगली कोंबडा वाटला. हातात कोणतेही शस्त्र नसताना त्यांनी कुत्र्यासारखा मोठ्याने भुंकण्याचा आवाज केला. त्यामुळे माकडांचा थवा घाबरून पळाला आणि त्या जखमी पक्ष्याला श्वास घेण्याची संधी मिळाली.
जवळ गेल्यावर मार्वेन यांना धक्का बसला. तो कोंबडा नव्हता, तर एक प्रौढ मादी फिलिपाईन गरुड होती. हा पक्षी जगातील सर्वाधिक धोक्यात असलेल्या शिकारी पक्ष्यांपैकी एक असून त्याची नोंद अतिशय गंभीर संकटग्रस्त (Critically Endangered) प्रजाती म्हणून करण्यात आली आहे. ती थरथरत होती, अंगभर माती लागली होती आणि इतकी अशक्त झाली होती की तिला उडताही येत नव्हते.
माकडे पुन्हा परत येऊ शकतात हे लक्षात घेऊन मार्वेन यांनी तिला तिथे सोडले नाही. त्यांनी अलगद तिच्या डोळ्यांवर अनुनुटोंग (Anunutong) या फर्न वनस्पतीची पाने ठेवली, जेणेकरून ती शांत राहील. त्यानंतर स्वतःचे जॅकेट तिच्यावर पांघरून तिला सुरक्षित ठेवले आणि तातडीने मदतीसाठी इतरांना कळवले.
थोड्याच वेळात Philippine Eagle Foundation चे बचाव पथक घटनास्थळी पोहोचले. पशुवैद्य डॉ. डॅनिएल पॅसिऑन, वरिष्ठ प्राणीपाल डॉमिनिक टॅडेना आणि वरिष्ठ जीवशास्त्रज्ञ रोवेल टराया यांनी गरुडाची तपासणी केली. ती अत्यंत निर्जलीकरण झालेली, पूर्णपणे थकलेली आणि उडण्यास असमर्थ होती. तिची पिसे मळलेली व खराब झाली होती. पंख, शेपूट, व्हेंट आणि क्लोआका या भागांवरील जखमांमध्ये अळ्यांचा प्रादुर्भाव झाला होता.
बचाव पथकाने तातडीने जखमा स्वच्छ करून निर्जंतुक केल्या, अळ्या काढून टाकल्या, वेदनाशामक उपचार दिले आणि शरीरात द्रवपदार्थ पुरवले. त्यानंतर तिला पुढील उपचारांसाठी दावाओ सिटी अॅनिमल वेलनेस हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आले. तिथे तिचे एक्स-रे, रक्त तपासणी आणि इतर वैद्यकीय उपचार करण्यात आले.
त्या गरुडाला ‘सवागा-दलवांगन’ असे नाव देण्यात आले. मार्वेन यांनी ज्या नदी आणि गावाजवळ तिला वाचवले, त्या ठिकाणाच्या सन्मानार्थ हे नाव ठेवण्यात आले.
पुढील तपासणीत आणखी धक्कादायक माहिती समोर आली. एक्स-रेमध्ये तिच्या शरीरात दोन गोळ्या (पेललेट्स) अडकलेल्या आढळल्या. एक उजव्या पंखाजवळ आणि दुसरी डाव्या मांडीजवळ होती. तिच्या पायांवर दोरीने बांधल्यासारख्या खुणाही दिसून आल्या. त्यामुळे माकडांच्या हल्ल्यापूर्वी तिला कुणीतरी पकडून ठेवले असावे, असा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. नेमके काय घडले याचा तपास सुरू असून Philippine Eagle Foundation ने सखोल चौकशीची मागणी केली आहे.
जंगलात आज केवळ अंदाजे ४०० प्रजननक्षम जोड्या उरल्या आहेत. त्यामुळे सवागा-दलवांगनसारखी प्रत्येक प्रौढ मादी या प्रजातीच्या अस्तित्वासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. तिचा मृत्यू झाला असता, तर त्या संपूर्ण अधिवासातील या दुर्मिळ प्रजातीचे भवितव्य धोक्यात आले असते.
मार्वेन यांच्या तत्परता, धाडस आणि करुणेमुळे तसेच बचाव पथकाच्या अथक प्रयत्नांमुळे सवागा-दलवांगन आज उपचार घेत आहे. तिला पूर्णपणे बरे करून पुन्हा नैसर्गिक अधिवासात सोडण्याचा प्रयत्न तज्ज्ञ करत आहेत.
त्या दिवशी मार्वेन जंगलात गेले तेव्हा त्यांच्याकडे कोणतेही विशेष प्रशिक्षण नव्हते, ना बचावासाठी आवश्यक साधने. त्यांच्या हातात होते फक्त धैर्य, दयाळूपणा, काही फर्नची पाने, स्वतःचे जॅकेट आणि एका असहाय जीवाला एकटे न सोडण्याचा निर्धार. त्यांच्या त्या एका निर्णयामुळे जगातील सर्वात भव्य आणि दुर्मिळ पक्ष्यांपैकी एका पक्ष्याचा जीव वाचण्याची आशा निर्माण झाली.
ही घटना आपल्याला एक महत्त्वाचा संदेश देते. असामान्य बदल घडवण्यासाठी नेहमीच मोठी पदे किंवा विशेष साधने लागतात असे नाही. योग्य वेळी दाखवलेली माणुसकी, संवेदनशीलता आणि कृती एखाद्या जीवाचे संपूर्ण आयुष्य बदलू शकते. ❤️
