15/09/2026
સરકારી જમીન કે ગૌચર પર
દબાણ કરનારાઓ
સાવધાન!
બાંધકામ કર્યું તો દંડ સાથે સરકારી જમીન પરથી
હકાલપટ્ટી અને બાંધકામ દૂર કરવાની કાર્યવાહી
સરકારી જમીન / ગૌચર જમીન
ગુજરાતમાં સરકારી જમીન, ગૌચર જમીન કે અન્ય જાહેર હેતુ માટે અનામત જમીન પર પરવાનગી વગર કબજો કરી મકાન, દુકાન, વાડ કે અન્ય બાંધકામ કરવું ભારે પડી શકે છે.
દંડની જોગવાઈ
ગુજરાત લેન્ડ રેવન્યુ કોડ, 1879ની કલમ 61 મુજબ, સરકારી અથવા ખાસ હેતુ માટે અનામત જમીન પર અનધિકૃત કબજો કરનાર સામે જમીનનો આકાર/આકારણી વસૂલવા ઉપરાંત દંડની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
ખેતી માટે ગેરકાયદેસર કબજો:
દંડ રૂ. 10,000 સુધી અથવા રૂ. 5, જે વધુ હોય તે.
બિનખેતી ઉપયોગ માટે:
નિયમ મુજબ દંડ થઈ શકે છે.
મકાન બાંધ્યું હોય તો પણ બચી શકશો નહીં!
કલમ 61 હેઠળ કલેક્ટરને આવા ગેરકાયદેસર કબજાને સરકારી જમીન પરથી હટાવવાની સત્તા છે. નોટિસ બાદ પણ બાંધકામ દૂર ન કરવામાં આવે તો બાંધકામ જપ્ત અથવા સરકારી તંત્ર દ્વારા તોડી દૂર કરી શકાય છે, અને દબાણ દૂર કરવાનો ખર્ચ પણ જમીન મહેસૂલીની બાકી રકમ તરીકે વસૂલ કરી શકાય છે.
ગૌચર જમીન પર કોની જવાબદારી?
સરકારી Collector Manual મુજબ ગૌચર જમીન પરથી દબાણ દૂર કરવાની જવાબદારી તાલુકા વિકાસ અધિકારી **(TDO)**ની છે. જ્યારે ગૌચર સરકારી ખરાબા/સરકારી જમીનના દબાણ અંગે મામલતદારને જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.
ગૌચર એ સરકારી જમીન હોવાથી તેની ઉપર દબાણ કરીને બાંધકામ કરનાર સામે માત્ર દંડ નહીં, પરંતુ જમીન ખાલી કરાવવાની અને ગેરકાયદેસર બાંધકામ દૂર કરવાની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
---
સરકારી જમીન છે જનતાની સંપત્તિ...
તે પર કબજો કરવો ગુનો છે!
BNA – ભારત ન્યૂઝ એજન્સી