24/05/2026
ప్రజాస్వామ్యమా? వ్యవస్థల ప్రహసనమా?
పాలకుడు మారినా, పాలన మారినా ఒక దేశ ఆత్మ చావకుండా ఉండాలంటే ఆ దేశ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలు బతికి ఉండాలి. నిలకడ లేని సమాజంలో వ్యవస్థలు అనేవి ఒక దిక్సూచి లాంటివి. ఆ దిక్సూచి తప్పుదారి పడితే, సామాన్యుడి ఓటుకు ఉన్న విలువ ఏంటి? పారదర్శకత లేని చోట నమ్మకం పుట్టదు. జవాబుదారీతనం లేని చోట న్యాయం నిలబడదు. ఇవన్నీ కేవలం సిద్ధాంతాలు కావు, ఒక దేశ పౌరుడి బతుకు చిత్రాలు. ఈ నేపథ్యంలోనేకాన్స్టిట్యూషన్ క్లబ్ ఆఫ్ ఇండియాలో పారదర్శకత హక్కుల కార్యకర్త అంజలి భరధ్వాజ్ మాట్లాడిన మాటలు ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీస్తున్నాయి. ఆమె “నేషనల్ క్యాంపెయిన్ ఫర్ పీపుల్స్ రైట్ టు ఇన్ఫర్మేషన్” కు సహ-కన్వీనర్గా, అలాగే “సతర్క్ నాగరిక్ సంఘటన్” స్థాపక సభ్యురాలిగా చేస్తూ అవినీతిపై నిరంతరం పోరాడుతున్నారు. పార్లమెంటరీ పరిశీలన తగ్గడం, విజిల్బ్లోయర్స్ ప్రొటెక్షన్ యాక్ట్, లోక్పాల్ వంటి వాటి కోసం పని చేసిన ఆమె, తాజాగా భారత ఎన్నికల సంఘం తీరుపై ఎన్నో సంచలన నిజాలు బయటపెట్టారు. బెంగాల్ ఎన్నికల గురించి అంజలి భరధ్వాజ్ వెల్లడించిన సమాచారం బీజేపీలో కలకలం రేపింది. అది విన్న తర్వాత మీరు కూడా షాక్ అవుతారు. భారత పౌరుల, బెంగాల్ ప్రజల ప్రజా తీర్పు దోచుకోబడింది అనే అనుమానాలు బలపడుతున్నాయి.
బెంగాల్లో 150 సీట్లలో గెలుపు మార్జిన్ కంటే తొలగించిన ఓట్లే ఎక్కువ!
ఆమె ప్రసంగం తాలూకు పూర్తి పాఠం మీకోసం అక్షరాలా....
భారత ఎన్నికల సంఘం అంటే మనకు మొదటి నుంచి తెలుసు. ఒక నిష్పక్షపాతమైన అంపైర్ లాగా అది పని చేస్తుందని మనమంతా ఎంతో నమ్మాం. ఎంతో గౌరవించాం. మన దేశంలో ఎన్నికలు జరుగుతాయి. అందులో పోటీ చేసే రాజకీయ పార్టీలు ఆటగాళ్ల లాంటివి. అయితే ఎన్నికల సంఘం పాత్రను బట్టి మన దేశంలో ఎన్నికలు సక్రమంగానే జరుగుతున్నాయని ప్రజలు ఎప్పుడూ భావించేవారు.
కానీ ఈ రోజు చూస్తుంటే, ఆ అంపైరే ఒక పార్టీ వైపు, ఒక టీమ్ వైపు చేరిపోయినట్టు కనిపిస్తోంది. ఇలాంటి అనుమానం రావడం చాలా ప్రమాదకరం. నిజంగానే అలా జరిగిపోయిందని నేనో, లేదా ఇక్కడున్న వాళ్లో అనడం లేదు. కానీ ప్రజలకు మాత్రం అలాగే అనిపిస్తోంది. ఈ అనుమానం తప్పని నిరూపించాల్సిన పెద్ద బాధ్యత ఈ రోజు ఎన్నికల సంఘంపై ఉంది.
ఇప్పటివరకు ఎన్నికల సంఘం దీనికి సంబంధించి ఎలాంటి ఆధారాలూ చూపించలేదు. ప్రజాస్వామ్యంలో ఆధారాలు అంటే లెక్కలు, సమాచారం మాత్రమే. ఎన్నికల సంఘం పనితీరులో పదే పదే కనిపిస్తున్న ఒక పెద్ద లోపం ఏంటంటే పారదర్శకత లేకపోవడం. దేశ ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండకపోవడం.
ఎన్నికల సంఘం ఒక ఆర్డర్ పాస్ చేసింది. నన్ను ఇక్కడ ఎస్.ఐ.ఆర్ గురించి మాట్లాడమని అడిగారు. అంటే, బీహార్ ఎన్నికలకు ముందు ఒక రోజు ఎన్నికల సంఘం ఒక ఆదేశం ఇచ్చింది. మనం ఓటర్ల జాబితాను సరిచేయడానికి 'ప్రత్యేక తీవ్ర సవరణ' చేద్దామని చెప్పారు. ఓటర్ల లిస్ట్ను శుభ్రం చేయాలనేది మా బాధ్యత అని అన్నారు. ఆ బాధ్యత వారికి లేదని మేమెవ్వరం అనడం లేదు. మీరు ఓటర్ల లిస్ట్ తయారు చేయండి. దాన్ని ఖచ్చితంగా ఉంచండి. ఓటు హక్కు లేనివారు ఓటు వేయకూడదని మేము కూడా కోరుకుంటున్నాం. అలాగే ఓటు హక్కు ఉన్నవారి పేరు లిస్ట్ నుండి పోకూడదని కూడా కోరుకుంటున్నాం. మీరు లిస్ట్ను సరిచేయండి, తప్పులేదు.
కానీ, ఈ 'స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్' అనేది మన రాజ్యాంగం ప్రకారం చూస్తే ఏదైనా ఒక నియోజకవర్గంలో లేదా ఒక ప్రాంతంలో ఏదైనా పెద్ద సమస్య ఉంది అనిపిస్తే, అక్కడ మాత్రమే చేయాలి. కానీ ఎన్నికల సంఘం దేశవ్యాప్తంగా ఒక ఆర్డర్ ఇచ్చింది. బీహార్ నుండి మొదలుపెట్టి దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న సుమారు 100 కోట్ల మంది ఓటర్ల పౌరసత్వాన్ని తనిఖీ చేస్తామన్నారు. "మీరు ఈ దేశ పౌరులే అని నిరూపించుకోండి, అప్పుడే ఈ దేశంలో ఓటు వేసే హక్కు ఇస్తాం" అన్నట్టుగా ఇది ఉంది. ఏళ్ల తరబడి ఓటు వేస్తున్న ప్రజలను కూడా పిలిచి, "లేదు, ఇప్పుడు మీరు మాకు నిరూపించండి, మేము అడిగిన కాగితాలు చూపించండి, అప్పుడే మిమ్మల్ని ఓటర్లుగా నమ్ముతాం" అని చెప్తున్నారు.
ఇలాంటి ప్రక్రియ మన దేశంలో ఇంతకుముందెన్నడూ జరగలేదు. ఇక్కడ మనతో ఇద్దరు మాజీ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్లు ఉన్నారు. వారి కాలంలో కూడా ఇలాంటిది ఎప్పుడూ చూడలేదు.
మేము సమాచార హక్కు చట్టం కింద కొన్ని ప్రశ్నలు అడిగాం. అసలు ఈ SIR చేయాల్సిన అవసరం ఎందుకు వచ్చింది? ఇలా ఎందుకు చేయాల్సి వచ్చిందో చెప్పమని అడిగాం. అప్పుడు సుప్రీం కోర్టులో ఎన్నికల సంఘం 900 పేజీల ఒక అఫిడవిట్ సమర్పించింది. అందులో వాళ్లు మేము ఒక స్వతంత్ర సర్వే ఆధారంగానే ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నామని చెప్పారు. కానీ ఆ 900 పేజీల్లో ఆ సర్వే తాలూకు కాగితం ఒక్కటి కూడా లేదు. ఆ సర్వే కాపీని RTI ద్వారా అడిగితే, "అలాంటిది మా దగ్గర కాగితం రూపంలో ఏదీ లేదు" అని సమాధానం ఇచ్చారు.
మళ్లీ ఒక ప్రశ్న అడిగాం. ఈ SIR నిర్ణయం తీసుకునే ముందు మీరు ఎవరితోనైనా మాట్లాడారా? రాజకీయ పార్టీలతో మాట్లాడారా? రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలతో మాట్లాడారా? నిపుణులతో మాట్లాడారా? విదేశాల్లో ఉన్న మాజీ ఎలక్షన్ కమిషనర్లతో ఏమైనా ఫైళ్లు, కాగితాలు పంచుకున్నారా? ఈ నిర్ణయం ఎలా తీసుకున్నారు? ఆ ఫైళ్లను చూపించండి అని అడిగాం. దానికి కూడా ఎన్నికల సంఘం "అలాంటి సమాచారం ఏదీ మా దగ్గర లిఖితపూర్వకంగా లేదు" అని చెప్పింది.
దీనిపై అప్పీలు చేసినప్పుడు, ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ స్వయంగా రాసిచ్చారు. "భారత ఎన్నికల సంఘం అసలు SIR చేయాలని ఎలాంటి నిర్ణయమూ తీసుకోలేదు." భారత ఎన్నికల సంఘం ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ స్వయంగా రాసిచ్చిన కాపీ మా దగ్గర ఉంది. ఒకవేళ ఎన్నికల సంఘం ఆఫీసులో ఈ నిర్ణయం తీసుకోకపోతే, మరి ఎక్కడ తీసుకున్నారు? బిజెపి హెడ్క్వార్టర్స్లో తీసుకున్నారా? లేక హోం శాఖ ఆఫీసులో తీసుకున్నారా? అసలు ఈ SIR నిర్ణయం ఎక్కడ జరిగింది?
మీడియాలో వచ్చిన వార్తల ప్రకారం, ఈ నిర్ణయం ఫైళ్లలో తీసుకోలేదు. అప్పటి చీఫ్ ఎలక్షన్ కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్ గారు వాట్సాప్ ద్వారా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నారట. ఇప్పుడు అసలు నిజాలు మన ముందుకు రానంత వరకు, దాదాపు 100 కోట్ల మంది ప్రజల జీవితాలను ప్రభావితం చేసే ఇంత పెద్ద నిర్ణయం ఎలా జరిగిందో మనకు ఎలా తెలుస్తుంది?
మొదటగా బీహార్లో ఈ SIR ఎలా జరిగిందో చూశాం. అక్కడ 65 లక్షల మంది పేర్లను ఓటర్ల లిస్ట్ నుండి తొలగించారు. ఎవరి పేర్లు తీసేశారో మేము చెప్పం అన్నారు. వాళ్లు చనిపోయారా లేదా ఊరు వదిలి వెళ్లారా అనే సంఖ్య మాత్రమే చెప్తామన్నారు. సుప్రీం కోర్టు ఆర్డర్ ఇచ్చే వరకు ఓటర్ల తొలగింపు లిస్ట్ను బయట పెట్టడానికి ఎన్నికల సంఘం ఒప్పుకోలేదు. లిస్ట్ ఇస్తే ప్రజల వ్యక్తిగత గోప్యత దెబ్బతింటుందని నెపం చెప్పింది. చివరకు కోర్టు చెప్పాక లిస్ట్ ఇచ్చారు. అప్పుడు చాలా మంది ప్రజలు వచ్చి "మేము బతికే ఉన్నాం, ఇక్కడే కూర్చున్నాం, కానీ మమ్మల్ని చనిపోయినట్టు రాశారు. మా పేర్లు ఎందుకు చేర్చడం లేదు? మేము ఎందుకు ఓటు వేయలేకపోతున్నాం?" అని గొడవ చేశారు.
దాని తర్వాత మిగిలిన 12 రాష్ట్రాల్లో కూడా SIR చేశారు. బెంగాల్లో SIR పేరుతో ఎలాంటి డ్రామా జరిగిందో దేశమంతటా చూశారు. ఎన్నికల సంఘం ఒక వింత నిర్ణయం తీసుకుంది. ఒక రహస్య అల్గారిథమ్ ఉపయోగించి 1.35 కోట్ల మంది పేర్లను షార్ట్లిస్ట్ చేసింది. దీన్ని 'రహస్య అల్గారిథమ్' అని ఎందుకు అంటున్నానంటే, అది ఎలా పనిచేస్తుందో ఎవరికీ చెప్పలేదు.
ఆ ప్రోగ్రామ్ ద్వారా ఏం చెప్పారంటే "మీ పేరు స్పెల్లింగ్ పాత లిస్ట్తో కలవడం లేదు, మీ నాన్నగారి పేరు స్పెల్లింగ్ తప్పుంది, మీ వయస్సుకు మీ నాన్నగారి వయస్సుకు తేడా సరిగ్గా లేదు... కాబట్టి మీరు ఓటు వేయలేరు" అంటూ బెంగాల్లో ఒకేసారి 1.35 కోట్ల మందికి నోటీసులు ఇచ్చారు. చరిత్రలో ఎక్కడా ఇలా జరగలేదు.
ఆ తర్వాత, 60 లక్షల మందికి "మీ పేర్లలో తప్పులున్నాయి" అని చెప్పి ఓటర్ల లిస్ట్ నుండి పేరు తీసేశారు. మిగిలిన 75 లక్షల మందికి మీది బాగుంది అని చెప్పారు. అది ఎలా డిసైడ్ చేశారో ఎవరికీ క్లారిటీ లేదు. దీనిపై సుప్రీంకోర్టు జోక్యం చేసుకుని, తమకున్న ప్రత్యేక అధికారాలను వాడుతామని చెప్పింది. సమస్యలను పరిష్కరించడానికి జుడిషియల్ ఆఫీసర్లను పెడతామన్నారు.
ఈ 60 లక్షల మంది తర్వాత, మరో 27 లక్షల మందిని ఓటు వేయడానికి వీల్లేదు అని పక్కన పెట్టారు. వాళ్లకు తమ మాట చెప్పుకునే అవకాశం కూడా రాలేదు. ప్రజలు ఏడుస్తూ చెప్పారు. "మా దగ్గర పాస్పోర్ట్ ఉంది, బర్త్ సర్టిఫికేట్ ఉంది, అయినా మా ఓటు హక్కు లేదు అంటారేంటి?" అని అడిగారు. అప్పుడు సుప్రీం కోర్టు "పర్వాలేదు, ఈసారికి ఓటు వేయకండి, వచ్చేసారి చూసుకుందాం, మీ ఓటు హక్కు ఎటూ పోదు" అన్నట్టుగా వ్యవహరించింది. ఈసారికి ఓటు వేయకుండా ఎలా ఊరుకుంటారు?
బాగా గొడవ జరిగాక, సుప్రీం కోర్టు మళ్లీ తన ప్రత్యేక అధికారాలను వాడింది. కానీ "మీరు ఓటు వేయండి" అని చెప్పలేదు. దానికి బదులు ఒక ట్రిబ్యునల్ ఏర్పాటు చేస్తాం, 19 ట్రిబ్యునల్స్ ఉంటాయి, అక్కడ విచారణ జరిపి మీరు ఓటు వేయాలో లేదో చెప్తారు అన్నారు. ఆ 27 లక్షల మందిలో కేవలం 2000 మందికి మాత్రమే విచారణ దక్కింది. ఎవరికైతే విషయం అర్థమైందో, ఎవరైతే సమాచారం సేకరించుకోగలిగారో, ఆ 2000 మంది మాత్రమే అక్కడికి వెళ్లగలిగారు.
సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం, ట్రిబ్యునల్స్కు 34 లక్షల అప్పీళ్లు వచ్చాయి. ఆ విచారణ జరిగిన 2000 మందిలో దాదాపు అందరి దగ్గరా సరైన కాగితాలు ఉన్నాయి. వాళ్లకు ఓటు హక్కు ఉందని తేలింది. వాళ్లను మళ్లీ లిస్ట్లో చేర్చమన్నారు. అంటే మిగిలిన 34 లక్షల మంది ప్రజలు తమకు విచారణ జరగనందువల్లే ఓటు వేయలేకపోయారు.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, బెంగాల్ ఎన్నికల్లో దాదాపు 150 సీట్లలో గెలుపు మార్జిన్ కన్నా, అక్కడ తొలగించబడిన ఓట్ల సంఖ్యే చాలా ఎక్కువ. ఒకవేళ ఆ ఓట్లు తొలగించకుండా ఉండి ఉంటే ఫలితాలు మారిపోయేవని నేను అనడం లేదు, కానీ బెంగాల్ ఎన్నికల ఫలితాలపై ఈ రోజు ఒక పెద్ద ప్రశ్న గుర్తు మిగిలింది. బెంగాల్లో సగం సీట్లలో గెలుపు మార్జిన్ కన్నా SIR ద్వారా తీసేసిన ఓట్లే ఎక్కువ ఉన్నాయి. మరి ఇలాంటప్పుడు ఎన్నికల ఫలితాలపై ప్రజలకు నమ్మకం ఎలా ఉంటుంది?
ఇక ఓట్ల లెక్కింపు జరిగే సమయంలో పోలింగ్ ఏజెంట్లను కొడుతున్నారని, బయటకు తోసేస్తున్నారని వార్తలు వచ్చాయి. ఇది నిజంగా జరిగిందో లేదో నాకు తెలియదు. కానీ, తప్పులు జరగకుండా చూడటానికి ప్రజల పన్నుల డబ్బుతో పెట్టిన సిసిటివి కెమెరాల ఫుటేజ్ను మాకు చూపించమని అడిగారు. కానీ ఎన్నికల సంఘం మాత్రం ఆ ఫుటేజ్ ఇవ్వడానికి వీల్లేదని మొండిగా కూర్చుంది. ఈ దేశంలో ఉన్న సామాన్య పౌరుడు అతను బీజేపీ ఓటరా, తృణమూల్ ఓటరా లేక కాంగ్రెస్ ఓటరా అనేది పక్కన పెడితే ఎన్నికలు, కౌంటింగ్ సక్రమంగా జరిగాయని ఎలా నమ్మాలి?
మేము ఈ డిమాండ్ ఏదో ఇండియాలోనే కొత్తగా చేయడం లేదు. ప్రపంచంలోని చాలా ప్రజాస్వామ్య దేశాలలో స్ట్రాంగ్ రూమ్ల సిసిటివి ఫుటేజ్ను ప్రజల కోసం లైవ్ స్ట్రీమింగ్ చేస్తారు. ఇంత పెద్ద ప్రశ్నలు వస్తున్నప్పుడు మన ఎన్నికల సంఘాన్ని సిసిటివి ఫుటేజ్ అడిగితే వాళ్లు "మా ఇంటి ఆడబిడ్డల, కోడళ్ల ప్రైవసీ దెబ్బతింటుంది, అందుకే ఫుటేజ్ ఇవ్వం" అని వింత సమాధానాలు చెప్తున్నారు.
మన దేశంలో ఎన్నికలు నిజంగా స్వేచ్ఛగా, న్యాయంగా జరుగుతున్నాయా? లేదా? ఇది చాలా పెద్ద ప్రశ్న. బెంగాల్ ఓటర్ల లిస్ట్లో కొత్తగా 6 లక్షల మందిని చేర్చారు. తీసేసిన వాళ్లు వేరు, కొత్తగా చేరిన వాళ్లు వేరు. వీళ్లను ఎలా చేర్చారనే దానికి ఎలాంటి వివరణ లేదు. ఓటర్ల లిస్ట్ను కంప్యూటర్ ద్వారా సులభంగా విశ్లేషించేలా ఇవ్వడం లేదు. అసలు ఏం యాడ్ చేశారు, ఏం డిలీట్ చేశారు అని మనం కంప్యూటర్లో చెక్ చేద్దామన్నా కుదరదు. దానికి కూడా 'ప్రైవసీ' అనే నెపం చెప్తున్నారు. ఎన్నికల సంఘం ప్రైవసీ పేరు చెప్పి తన బాధ్యతల నుండి పారిపోతోంది.
ఓటింగ్ శాతం గురించి ఎప్పుడూ సమస్యలు వస్తూనే ఉంటాయి. ఈసారి ఓటింగ్ శాతం అకస్మాత్తుగా 30% పెరిగింది. పోలింగ్ ముగిసే సమయానికి బయట చాలా మంది లైన్లలో నిలబడ్డారు. సాయంత్రం 6 గంటల సమయంలో ప్రతి బూత్లో ఎంతమందికి టోకెన్లు ఇచ్చారు? పోలింగ్ ముగిసే సరికి ఎంతమంది ఓటు వేశారు? ఈ ప్రశ్నలన్నీ డాక్టర్ ఖురేషి గారు, మేమంతా అడిగాం. కానీ ఎన్నికల సంఘం సమాధానం చెప్పదు.
మరి ఈ దేశంలో ఎన్నికలు ఎలా జరుగుతున్నాయి? ఎన్నికల సంఘం పాత్ర ఏంటి? సుప్రీం కోర్టు పాత్ర ఏంటి? మన దేశంలో జరిగిన ఈ SIR విధానం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని సుప్రీం కోర్టే అంది. మరి అది తప్పో ఒప్పో తేల్చాల్సింది కోర్టే కదా? కానీ కోర్టు ఆ పని చేయడం లేదు. పైగా ఎన్నికల సంఘం చేసిన SIR ప్రక్రియను కోర్టు సమర్థిస్తున్నట్టుగా మాట్లాడుతోంది. సుప్రీం కోర్టు నుండి మనం ఆశించేది ఇదేనా?
ఈ రోజు ఈ SIR ప్రక్రియను ఒక ఆయుధంలా వాడుతున్నారు. ఓటర్ల లిస్ట్ నుండి పేరు తీసేసిన వాళ్లకు "ఇకపై మీకు రేషన్ రాదు, పెన్షన్ రాదు" అని చెప్తున్నారు. జీవించే హక్కు అనేది కేవలం పౌరులకే కాదు, ఈ దేశంలో ఉన్న ప్రతి మనిషికీ రాజ్యాంగం ఇచ్చిన గ్యారెంటీ. వారిని కూడా ఇలా దూరం చేస్తే, ఈ దేశ ప్రజలు, ఈ దేశ ఓటర్లు ఎక్కడికి వెళ్లాలి?
ఈ రోజు మన ఎన్నికల వ్యవస్థపై ప్రజల్లో కనిపిస్తున్న ఈ నమ్మకరాహిత్యం, రేకెత్తుతున్న ప్రశ్నలు ఏ ప్రజాస్వామ్య దేశానికైనా చాలా ప్రమాదకరమైనవి. ఇందులో అన్నిటికంటే ఆందోళన కలిగించే విషయం ఏంటంటే మన వ్యవస్థలు ప్రవర్తిస్తున్న తీరు. राजनीतिक పార్టీలు ఎలా ప్రవర్తిస్తున్నాయి, అధికార పార్టీ ప్రజాస్వామ్యాన్ని నడుపుతోందా లేదా అనేది ఒక ఎత్తు. దాని గురించి ప్రజలకు పెద్దగా ఆశ్చర్యం లేదు.
కానీ, ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజల హక్కులను కాపాడతాయని, ఎన్నికలను సక్రమంగా నిర్వహిస్తాయని మనం నమ్మే 'స్వతంత్ర వ్యవస్థల' పైనే ఈ రోజు ప్రజల నమ్మకం పూర్తిగా సడలిపోతోంది. ఇది చాలా ఆందోళనకరం.
రాజకీయ శూన్యత - ఒక విశ్లేషణ
అంజలి భరధ్వాజ్ మోపిన ఈ అభియోగాలు, తెచ్చిన లెక్కలు చూస్తుంటే సామాజిక మాధ్యమాల్లో ఒక తీవ్రమైన చర్చ నడుస్తోంది. ప్రజల సమస్యలపై, ఇలాంటి ఓట్ల అక్రమాలపై గళమెత్తని ఏ రాజకీయ పార్టీ అయినా పనికిమాలిన పార్టీ కిందే లెక్క. ఇక్కడ విచిత్రం ఏంటంటే, దేశంలోనే అతిపెద్ద, అత్యంత పాత రాజకీయ పార్టీ అయిన కాంగ్రెస్ ఈ అంశంపై ఇంకా మౌనం పాటిస్తోంది. మళ్లీ మళ్లీ జరుగుతున్న ఈ ప్రజాస్వామ్య దోపిడీకి తలవంచుతూనే ఉంటే, భారత ఎన్నికల చరిత్ర చెత్తబుట్టలోకి విసిరేయబడటానికి వారు అర్హులవుతారు.
ప్రజల్లో ఒక బలమైన అసంతృప్తి ఉంది. ఓట్ చోరీ జరుగుతోంది అని కాంగ్రెస్ మొత్తుకుంటుంది. తీరా ఎలక్షన్స్ లో పాల్గొని చిత్తుగా ఓడిపోతుంది. మళ్లీ రాగా అదే రాగం రెండు మూడు రోజులు పాడి, తర్వాత అంతా నార్మల్ అయిపోతుంది. రేపు జరగబోయే గుజరాత్, యూపీ ఎన్నికల్లో కూడా ఇదే ఫార్ములా వాడతారనే భయం జనాల్లో ఉంది. ఓడిన తర్వాత మళ్లీ ఒక రెండ్రోజులు ఓట్ చోరీ గురించి ప్రెస్ మీట్ పెట్టడం ఎందుకు? అలాంటప్పుడు ఎన్నికలను బహిష్కరించవచ్చు కదా అనే ప్రశ్నలు సామాన్యుడి నుంచి వస్తున్నాయి.
రాహుల్ గాంధీ ఓటముల్లో సెంచరీ కొట్టాడని అంధ భక్తులు ఎద్దేవా చేయడం మనకు కనిపిస్తూనే ఉంది. "500 సార్లు ఓడిపోయినా, ప్రజల మధ్య విద్వేషం రేపను" అని రాహుల్ గాంధీ ఒక పెద్ద డైలాగ్ చెప్పటం వల్ల ఉపయోగం ఏమిటి? కార్యాచరణ లేకుండా, క్షేత్రస్థాయిలో పోరాటం లేకుండా ఎన్ని మాటలు చెప్పినా, ప్రెస్ మీట్స్ పెట్టినా ఉపయోగం శూన్యం.
సమస్య కేవలం ఒక పార్టీ గెలవడం, మరో పార్టీ ఓడిపోవడం కాదు. ఓటు అనేది పౌరుడి అస్తిత్వం. ఆ అస్తిత్వాన్ని ఒక రహస్య ప్రోగ్రామ్ నిర్ణయిస్తుంటే, వ్యవస్థలు మౌనంగా చూస్తుంటే అది ప్రజాస్వామ్య పతనం అవుతుంది. నమ్మకం లేని చోట ఏ చట్టమైనా, ఏ తీర్పయినా ఒక కాగితపు ముక్కతో సమానం. ఇప్పటికైనా స్వతంత్ర సంస్థలు తమ నిజాయితీని నిరూపించుకోకపోతే, భవిష్యత్తులో ఓటు వేసే చేతులే వ్యవస్థలపై నమ్మకాన్ని శాశ్వతంగా కోల్పోతాయి.
Jai Hind...🇮🇳
Jai Insaniyat..🫂
Video From the wall of Prasiddha VaraPrasad.
Credits: Namburi ChandraSekhar
