Tafsir Publication

31/07/2026

31/07/2026

"چۆنیەتی کردەوە گرنگە نەک چەندێتی"
کتێبی تاج العروس

31/07/2026

ڕەقیب ڕەسووڵ؛ ئەو گەڕیدە شێلگیرەی دوو دەیەی تەمەنی زێڕینی لەنێوان دیوارە ساردەکانی حوجرە و تەلیسمی کتێبە زەردەکاندا بەڕێ کرد. ئەو، نەک تەنها وەک فەقێیەک، بەڵکو وەک ڕۆحێکی یاخی لەناو قاڵبە چەقبەستووەکاندا، هەمیشە بەدوای حەقیقەتێکی زیندوودا گەڕاوە.

ڕەقیب ڕەسووڵ لەم بەرهەمەیدا، بە ڕاشکاوییەکی دەگمەن و دیدێکی ڕەخنەیی چەکوش ئاسا، پەردە لەسەر جیهانە نهێنییەکانی ناو حوجرە لادەبات؛ ئەو جیهانەی کە تێیدا ئیمان و هەژاری، و ململانێ لەگەڵ "بەنجی ئیعراب" و "تاریکیی چرا"، مرۆڤێکی نوێیان تێدا لەدایک بوو کە چیتر نایەوێت تەنها دەنگی ڕابردوو بێت، بەڵکو دەیەوێت ببێتە دەنگی ڕاستەقینەی خۆی.

ژیانی فەقێیەک
نووسینی: رەقیب رەسول

30/07/2026

شارى هەولێر یەکێکە لە شارە هەرە دێرینەکانى جیهان کە بەردەوام مرۆڤایەتى تێیدا نیشتەجێ بووە و بە چەندان قۆناغى مێژووییدا گوزەرى کردووە، ئەمەش واى لێ کردووە وەکوو شارێکى دیارى خاوەن مەودایەکى قووڵی مێژوویی بۆى بڕوانرێت و گرنگیى پێ بدرێت و لێکۆڵینەوەى لەبارەوە بکرێت. چەندان ڕووداوى جۆراوجۆر و سەرنجڕاکێش بەسەر شارەکەدا تێپەڕیون کە جێگەى باسکردن و بەدواداچوونن، بە تایبەتى لە سەدەکانى ناوەڕاستدا.

لەم کتێبەدا تەنیا گرنگى بە ڕەوشی سیاسی نەدراوە، بەڵکوو ڕەوشی شارستانیى شارەکەشمان خستووەتە بەرباس و بەدواداچوونمان بۆ کردووە، بەڵام بۆ ئەوەى درێژەى زیاتری پێ نەدەین باسەکەمان، تا کەوتنى هەولێر بەدەست مەغۆلەکان خستووەتە بەرباس کە بەگشتى لە چەندان بەش و تەوەر پێک هاتووە: لە سەرەتادا باسمان لە بنەچەى ناوى شارەکە و قۆناغە مێژوییە کۆنەکان کردووە، پاشان باسى هاتنى تەوژمى ئیسلامی و چۆنیەتیى موسوڵمانبوونى خەڵکى شارەکە و تێپەڕبوونىمان کردووە بە سەردەمانى خیلافەتى ڕاشیدی و ئومەوی؛ دواى ئەوە بە شێوەیەکى قووڵ و لە چوارچێوەى خیلافەتى عەباسیدا باسمان لە شارەکە کردووە وەک پایتەختى «میرنشینى هەزبانى» و پاشان وەکوو پایتەختى «میرنشینى ئەتابەگى» کە ڕۆژگارى ئەم میرنشینە هاوچەرخى یەکێک لە دیارترین ڕووداوەکانى ئەم سەردەمە بووە کە ئەویش بریتییە لە جەنگی خاچییەکان»، دواتر باسەکەمان لەسەر حوکمڕانیى ڕاستەوخۆى خیلافەتى عەباسییە بەسەر شارەکەوە لە دواى نەمانى میرنشینى ئەتابەگى. لە کۆتاییی ڕەوشە سیاسییەکەدا باسمان لە ڕۆڵى هەولێر لە بەرەنگاربوونەوەى هێزى داگیرکاریى مەغۆل کردووە.

مێژووى هەولێر
لە سەدەکانى ناوەڕاستدا
نووسینی: پ. د. ئاکۆ بورهان محەمەد ئاکۆیی