29/05/2026
"මැයි මල් සහ පිච්ච සුවඳ"
( කෙටි කතාවක් )
සරසවි සෙවණැලි මත වැටුණු මැයි මල් පොකුරු තද රතු පාටින් බබළද්දී, කලා පීඨයේ කොරිඩෝව දිගේ ඇසුණේ සිනාහඬකට වඩා පිරිමි ළමුන් රැලකගේ රළු විහිළු තහළු ය.
"බලපන්කෝ ඉතින්, ඒකිගේ හැඩ... කතා කරලා බලන්න වටිනවා," විශ්වවිද්යාලයේ 'පොරක්' වීමට දඟලන කසුන් තවත් පිරිමි ළමයින් කිහිපදෙනෙකු සමඟ සිනාසෙමින් පැවසීය.
ඔවුන්ගේ බැල්ම එල්ල වී තිබුණේ කොළඹ නගරයේ හැදී වැඩුණු, කෙටි කොණ්ඩයක් සහ නවීන ඇඳුමකින් සැරසුණු අමායා වෙත ය. ඇය තනිවම බංකුවක වාඩි වී පොතක් කියවමින් සිටියාය. කසුන් ඇය අසලට කිට්ටු විය.
"නංගි... තනියමද? පාලු නැද්ද? අපි යමුද අතන කැන්ටිම පැත්තේ.?" කසුන් ඇසුවේ රාගයෙන් පිරි, දඩයම්කාරී බැල්මකිනි.
අමායා පොතෙන් දෑස් ඉවතට ගෙන, ඉතා සන්සුන්ව නමුත් තියුණු ලෙස ඔහු දෙස බැලුවාය.
"මට ඔයාලගේ පාලුව මකන්න උවමනාවක් නැහැ. කරුණාකරලා මෙතනින් යන්න."
"අනේ අම්මෝ, නගරේ කටවල්... පොඩ්ඩක්වත් බෑ නේද?" කසුන් අපහසුතාවයට පත් වූ මුත් එය වසාගන්නට සිනාසුණේය.
හරියටම ඒ වෙලාවේම, නේවාසිකාගාරයේ සිට පැමිණි සඳැල්ල එතැනින් යන්නට ගියාය. ඇය ගමෙන් පැමිණි, දිගු කොණ්ඩයක් ගොතා දැමූ, චාම් සලුවකින් සැරසුණු දැරියකි. ඇය දුටු කසුන්ගේ මිතුරෙක් ඇයටද අතවැනීය.
"චූටි නංගි... ගමේ අහිංසකී. ඔයාගෙන්වත් අහන්නද...?"
සඳැල්ල නතර විය. ඇගේ දෑස්වල තිබුණේ බියක් නොව, අප්පිරියාවකි. ඇය කෙලින්ම කසුන් සහ ඔහුගේ මිතුරන් දෙස බලා මෙසේ කීවාය...
"ඔයාලා හිතාගෙන ඉන්නේ සරසවියට එන්නේ ඔයාලත් එක්ක රවුම් ගහන්න කියලද... ? පිරිමිකම කියන්නේ කාන්තාවකට අගෞරව කරන එක නෙවෙයි. මීට පස්සේ අපිට කරදර කරන්න එන්න එපා."
පිරිමි රැල නොසන්සුන්ව, බනිමින් එතැනින් මාරු වී ගියේ සරසවි සිසුන් කිහිපදෙනෙකු ඔවුන් දෙස බලා සිටි බැවිනි.
සඳැල්ල යන්නට හැරුණා පමණි. අමායා බංකුවෙන් නැගිට ඇය අසලට ආවාය.
"තෑන්ක්ස්... ඔයා ඒක කියපු විදිහට මං ආසයි," අමායා සිනාසෙමින් කීවාය.
සඳැල්ල ලැජ්ජාවෙන් බිම බලාගත්තාය. "නෑ... මට ඕවා දකිද්දී කේන්ති යනවා. නගරේ වුණත්, ගමේ වුණත් කෙල්ලෙක්ට නිදහසේ ඉන්න දෙන්නේ නෑනේ."
"මම අමායා." ඇය අත දිගු කළාය.
"මම සඳැල්ල..." සඳැල්ල ඇගේ අත අල්ලාගත්තාය. ඒ ස්පර්ශය දෙදෙනාටම අමුතුම උණුසුමක් ගෙන දුන්නේය.
මාස කිහිපයක් ගෙවී ගියේය. සරසවියේ 'අක්බාර්' පාලම උඩ, සන්ධ්යා යාමයේ සිසිල් සුළඟ හමද්දී ඔවුන් දෙදෙනා නිතරම හමු විය. ලෝකය දකින කෝණය වෙනස් වුවද, ඔවුන්ගේ ආත්මයන් එකිනෙකාට බද්ධ වෙමින් පැවතුණි. පිරිමින්ගේ ලොල් බැල්මෙන් මිදුණු නිදහසක් ඔවුන් එකිනෙකා තුළින් අත් වින්දාහ.
දිනක්, සරසවි පුස්තකාලයේ පසෙක ඇති නිහඬ කොනක ඔවුන් දෙදෙනා තනි විය.
"සඳූ..." අමායා සඳැල්ලගේ දෑත තදින් අල්ලා ගත්තාය. "මට ඔයා ගැන දැනෙන දේ මීට කලින් කාටවත්ම දැනිලා නෑ. මම පිරිමි ළමයි ආශ්රය කරලා තියෙනවා. ඒත් ඒ හැමෝම බැලුවේ මගේ ඇඟ දිහා. ඔයා විතරයි මගේ පපුව අස්සේ තියෙන හදවත දැක්කේ."
සඳැල්ල අමායාගේ දෑස් දෙස බැලුවාය. ඒ දෑස්වල තිබුණේ අසීමිත ආදරයකි.
"අමා... මටත් එහෙමයි. ගමේදී මට හැමෝම කිව්වේ ඉක්මනට කසාදයක් කරගෙන පිරිමියෙක්ට යටත් වෙලා ජීවත් වෙන්න කියලා. ඒත් මට කවදාවත් පිරිමියෙක්ට ආදරේ කරන්න හිතුණේ නෑ. මට මගේම කියලා දැනෙන්නේ ඔයාව විතරයි."
"අපේ මේ ආදරේ මේ සමාජය තේරුම් ගනීවිද සඳූ .?" අමායා ඇසුවේ බිය මුසු හඬකිනි.
සඳැල්ල අමායාගේ මුහුණ දෙඅතින් ගෙන, ඇගේ නළලට හාදුවක් දුන්නාය.
"සමාජය මොනවා කිව්වත්, මේ සරසවිය සාක්ෂි දරාවි අපේ පිරිසිදු ආදරයට. රාගයෙන් තොර, ආත්මීය ආදරයක් ගෑනු ළමයි දෙන්නෙක් අතරත් තියෙන්න පුළුවන් කියලා අපි දන්නවනේ."
ඒ ආත්මීය බැඳීම, හුදෙක් වදන්වලට පමණක් සීමා වී පවතින්නට නොහැකි තරම් ප්රබල එකක් විය. සරසවි සිසිල් සුළඟ මැයි මල් පෙති සොලවමින් හමා ගියද, ඔවුන්ගේ සිත් තුළ ලැව් ගින්නක් සේ ඇවිළෙමින් තිබුණේ මෙතෙක් විඳ නොතිබූ, එහෙත් සිරුරු දෙකක් එකිනෙකා වෙත ඇද ගන්නා වූ ප්රබල ආකර්ෂණයකි.
දිනක්, වර්ෂාභරිත සන්ධ්යාවක සරසවි නිවාඩු මාසය බැවින් නේවාසිකාගාරය පාළු වී තිබුණි. සඳැල්ලගේ කාමරයේ සිටියේ ඔවුන් දෙදෙනා පමණි. ජනේලයෙන් පිටත වැස්සේ සීතල පොද වැටෙද්දී, කාමරය තුළ තිබුණේ නිහඬ, නොසන්සුන් උණුසුමකි.
අමායා ඇඳ අද්දර වාඩි වී සිටි සඳැල්ල අසලින් වාඩි වූවාය. සඳැල්ලගේ තෙත් වූ දිගු කොණ්ඩයෙන් හමා ආවේ ගමේ වැසි සුවඳ සහ පිච්ච මල් සුවඳ මුසු වූ අපූර්ව සුවඳකි.
"සඳූ..." අමායා කෙඳිරිල්ලක් වන් හඬින් ඇමතුවාය. ඇගේ දෑස් සඳැල්ලගේ මඳක් වෙව්ලන තොල් සවන් මත නතර වී තිබුණි.
"ඇයි අමා...?" සඳැල්ල ඇසුවේ ඇගේ පපුව වේගයෙන් ගැහෙද්දීය. ඇය කවදාවත් පිරිමියෙකු ඉදිරියේ මෙවන් නොසන්සුන්කමක් විඳ තිබුණේ නැත. මේ බියක් නොව, සිරුරේ හැඟීම් අගුලු හැරෙන මොහොතක දැනෙන මිහිරි තැතිගැන්මකි...
අමායා සෙමින් සඳැල්ලගේ මුහුණ තමා දෙසට හරවා ගත්තාය. නගරයේ හැදුණු ඇගේ සිනිඳු ඇඟිලි තුඩු, ගමේ වැසි දියෙන් පෝෂණය වූ සඳැල්ලගේ තිරිඟු පාට දෙකොල දිගේ සෙමින් පහළට ඇදී ගියේය.
"මට ඔයාව අයිති කරගන්න ඕනේ සඳූ...
හැමදාටම වඩා අද මට ඔයාව දැනෙනවා."
අමායාගේ මුවින් පිටවූ ඒ වදන් සමඟම ඇය සඳැල්ලගේ තොල් පෙති මත තමාගේ තොල් පෙති තැබුවාය. එය පිරිමියෙකුගේ රළු, බලහත්කාරී හාදුවක් නොවීය. එය අතිශය සුමුදු, සෙනෙහස සහ රාගය මුසු වූ, පියවරෙන් පියවර ගැඹුරට ඇදී යන හාදුවක් විය. සඳැල්ල මුලදී මඳක් පසුබෑවත්, ඇගේ සිරුර පුරා දිවගිය විදුලි කෙටීමක් වැනි හැඟීමත් සමඟ ඇය අමායාව තදින් බදා ගත්තාය...
කාමරයේ අඳුර ක්රමයෙන් තද වෙද්දී, වැහි බිඳුවල ශබ්දය පරයා ඔවුන්ගේ හුස්ම වැටෙන ශබ්දය තදින් ඇසෙන්නට විය. අමායා සෙමින් සඳැල්ලගේ සලුවේ බොත්තම් එකින් එක ගලවා දැමුවේ මහත් වූ ගෞරවයකිනි. රෙදි කඩින් මිදුණු සඳැල්ලගේ නිරුවත් සිරුර, රාත්රී අඳුරේ වුවද රන්වන් පැහැයෙන් බැබළුණි.
"ඔයා හරිම ලස්සනයි සඳූ..." අමායා මුමුණමින්, සඳැල්ලගේ ගෙල වටා සහ උරහිස් මත තම උණුසුම් තොල් තබමින් පහළට ඇදුණාය.
ගැහැණියකගේ සිරුරේ මෘදු බව, තවත් ගැහැණියකට වඩා හොඳින් තේරුම් ගත හැක්කේ කාටද...? අමායා සඳැල්ලගේ සිරුරේ සංවේදීම තැන් හඳුනාගත්තේ මල් පෙත්තක් ස්පර්ශ කරන අයුරිනි. සඳැල්ල කෙඳිරිගාමින් අමායාගේ කෙටි කොණ්ඩය අතරින් තම ඇඟිලි යවමින් ඇයව තමා වෙතටම ඇද ගත්තාය.
ඇඳ ඇතිරිලි මත ඔවුන්ගේ සිරුරු එකිනෙක පටලැවෙද්දී, නගරය සහ ගම අතර වූ සියලු සීමා මායිම් දියවී ගියේය. අමායාගේ දෑත් සහ තොල්වලින් මුදාහළ ඒ සුමුදු රාගයේ පහස හමුවේ සඳැල්ල තමා මෙතෙක් සඟවාගෙන සිටි සියලු ආශාවන් මුදා හැරියාය. එය පිරිමි සමාජය විසින් ගැහැණියකගෙන් බලාපොරොත්තු වන 'යටත් වීම' නොව, ගැහැණුන් දෙදෙනෙකු අතර ඇතිවූ 'සමානත්වයේ සහ අන්යෝන්ය ආශ්වාදයේ' උච්චතම අවස්ථාව විය...
සීතල වැසි රාත්රියේ, ඔවුන් එකිනෙකාගේ සිරුරුවල උණුසුමෙන් පිරී යද්දී, රාගය විසින් ඔවුන්ව ආත්මීය වශයෙන් තවදුරටත් සමීප කරවීය. සියල්ල අවසානයේ, දහඩිය බිඳුවලින් තෙත් වූ සිරුරු එකිනෙක ගෑවෙමින්, ඔවුන් එකම රෙදි පොරවනයක් යට සැනසුම් සුසුම් හෙලූහ.
පසුදා උදෑසන, සරසවි භූමිය අලුත් වැස්සකින් සේදී පිරිසිදු වී තිබුණි...
ඔවුන් දෙදෙනා නැවතත් සුපුරුදු පරිදි කලා පීඨයේ පියගැටපෙළ බැස ආහ. පිටතින් බලන අයෙකුට ඔවුන් තවමත් හොඳම යෙහෙළියන් දෙදෙනෙකි. ඔවුන් සරසවි භූමිය තුළ හැසිරුණේ ඉතාමත් ගෞරවනීය සහ ආදර්ශමත් ලෙසය. ප්රසිද්ධියේ ආදරය ප්රදර්ශනය නොකළද, ඔවුන් එකිනෙකා දෙස බලන බැල්මෙහි පෙර නොවූ විරූ ගැඹුරක්, රහසිගත සබඳතාවයක මිහිරියාවක් සහ අභිමානයක් ගැබ්ව තිබුණි...
සවස් යාමයේ, සරසවි ක්රීඩාංගණයේ තණකොළ මත වාඩි වී ඔවුන් හිරු බැස යන දෙස බලා සිටියහ...
"ඊයේ රෑ... මට හීනයක් වගේ අමා," සඳැල්ල කොළඹ අහස දෙස බලමින් සිනාසුණාය.
ඇය තම හිස සෙමින් අමායාගේ උරහිස මත තැබුවාය...
"ඒක හීනයක් නෙවෙයි සඳූ. ඒක අපේ ලෝකය.
පිරිමින්ගේ ලෝකයට කවදාවත් තේරුම් ගන්න බැරි, අපේම ආදරයේ උපරිමය," අමායා සඳැල්ලගේ අතැඟිලි තදින් පටලවා ගනිමින් පැවසුවාය.
"ගමේ කෙල්ලෙකුයි, නගරේ කෙල්ලෙකුයි අතර මෙච්චර ලස්සන, ගැඹුරු බැඳීමක් ඇතිවෙයි කියලා කවුද හිතුවේ...?"
"අපි අපේ අධ්යාපනයත් හොඳටම කරලා, මේ ලෝකෙට පේන්න ජීවත් වෙමු අමා. පිරිමියෙක් නැතුව ගෑනු ළමයි දෙන්නෙක්ට තනියම ලස්සන, ආත්මීය ලෝකයක් හදාගන්න පුළුවන් කියලා අපි ඔප්පු කරමු...
" සඳැල්ල ස්ථීර හඬින් කීවාය.
සරසවි සිසුන් එහා මෙහා යද්දී, කසුන් ඇතුළු පිරිස තවමත් කොරිඩෝවේ කෙල්ලන් දෙස බලමින් සිටියහ. ඔවුන්ට නොපෙනෙන, ඔවුන්ගේ රාගික සිතිවිලිවලට කිසිදා ළඟා විය නොහැකි පිරිසිදු ආත්මීය සහ කායික නිදහසක්, මේ නගරයේ සහ ගමේ කෙල්ලන් දෙදෙනා සරසවි සෙවණැලි මැද රහසින් සමරමින් සිටියහ. මැයි මල් ගස්වලින් රතු පාට මල් පෙති ඔවුන්ගේ හිස් මතට වැටෙද්දී, සරසවි සුළඟ ඔවුන්ගේ ඒ සොඳුරු රහස මුළු සරසවි භූමිය පුරාම සෙමින් මුමුණන්නට විය....
නිමි
නිශ්ශංක_________✍️
