03/04/2025
ชื่อเมืองหรือชื่อบุคคลในพม่าหลายชื่อ ไทยเรียกตามความที่เคยเรียกมาในอดีต ไม่ได้ใช้หลักการถอดเสียงหรือปริวรรตอักษร อย่างเป็นระบบ เช่น
- บุคคล เช่น ฟ้ารั่ว, เชงสอบู, อนุรุทธ, ตะเบ็งชะเวตี้, บุเรงนอง, นันทบุเรง, เมงเยสีหตู, สมิงสอตุด ฯลฯ
- ชื่อเมือง เช่น ยะไข่, แปร, พุกาม, พะโค (หงสาวดี), ย่างกุ้ง, สิเรียม, ตองอู, เมาะลำเลิง, อมรปุระ, อังวะ, มัณฑเลย์, มะริด, ทวาย, ตะนาวศรี, เมืองหมอก, เมืองนาย, เชียงตุง, ท่าขี้เหล็ก, เมืองมาว, แสนหวี, เมืองพง, ฯลฯ
ส่วนชื่ออื่นๆในชั้นหลัง จึงเริ่มมีการถอดเสียงหรือปริวรรตอักษรอย่างเป็นระบบขึ้น
🇲🇲 Sagaing (စစ်ကိုင်း) อ่านว่า /zəɡáɪɴ/ “สะไกง์, สะกายง์”
ในแผ่นดินไหวที่เมียนมาในครั้งนี้ทุกคนคงได้รู้จักชื่อ “สะกาย หรือ Sagaing စစ်ကိုင်း” กันทั่วโลก เพราะเป็นชื่อรอยเลื่อนทรงพลังที่พาดผ่านกลางประเทศเมียนมา ผ่านเมืองสำคัญทั้งมัณฑะเลย์, เนปิดอว์, ย่างกุ้ง และสร้างความเสียหายใหญ่หลวงแก่เมืองเหล่านี้ตั้งแต่อดีตจนถึงครั้งล่าสุด
ชื่อสะไกง์ (Sagaing, စစ်ကိုင်း) เป็นชื่อเขตทางตอนเหนือของเมียนมาติดกับอินเดีย มีเมืองหลวงชื่อสะไกง์ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับมัณฑะเลย์โดยมีแม่น้ำอิรวดีคั่นกลาง
🇲🇲 การอ่านชื่อ Sagaing, စစ်ကိုင်း ตามแบบภาษาพม่าคือ /zəɡáɪɴ/ ถอดเป็นไทยแบบอิงเสียงคือ “สะไกง์ หรือ สะกายง์”
หากใครที่อ่านภาษาพม่ามาบ้าง จะรู้ว่าเป็นภาษาที่เสียงอ่านไม่ตรงรูปหลายอย่าง กล่าวคือ စစ်ကိုင်း ถ้าอ่านตามรูปควรเป็น “ซัซไกง์”
แต่เพราะเสียงตัวสะกดของภาษาพม่าปัจจุบันหายไปเกือบหมดแล้ว แต่ยังคงรักษารูปเขียนดั้งเดิมไว้ได้ จากการเขียน ် เหนือรูปหยัญชนะไว้
▪️ ตัวสะกดคำตาย (เสียงกัก) က်, စ်, တ်, ပ် (ก, จ, ต, ป) กลายเป็นเสียง /-ʔ/ หรือ glottal stop เทียบได้กับ -ะ หรือสระเสียงสั้นไม่มีตัวสะกดในภาษาไทย (อะ, เอะ, แอะ, โอะ, เอาะ, เออะ)
▪️ ตัวสะกดคำเป็น (เสียงนาสิก) င်, ည်, န်, မ် (ง, ญ, น, ม) กลายเป็นสระนาสิก /ɰ̃~ɴ/ เทียบได้กับตัวสะกด n, m ของภาษาฝรั่งเศสหรือโปรตุเกส สามารถประมาณเป็นเสียง /ง/ ได้
ดังนั้นถ้าเวลาฟังคนพม่าพูดไทย จะรู้สึกว่าฟังไม่ชัด พูดเป็นพยางค์เปิดตลอด ตัวสะกดหายไป ก็เพราะเหตุนี้นี่เองครับ
🇲🇲 ในชื่อ Sagaing စစ်ကိုင်း ถอดเสียง IPA คือ /zəɡáɪɰ̃/ จึงถอดเป็นภาษาไทยตามเสียงว่า “สะไกง์”
ชื่ออื่นที่อ่านคล้ายกันเช่น
▪️ Rakhine (ရခိုင်) รัฐยะไข่ ทางตะวันตกติดบังคลาเทศ เสียงอ่าน IPA [jəkʰàiɰ̃] ถอดเสียงคือ “ยะไข่ง์”
▪️ Min Aung Hlaing (မင်းအောင်လှိုင်) ชื่อผู้นำเผด็จการเมียนมา เสียงอ่าน IPA คือ [mɪ́ɰ̃ àʊɰ̃ l̥àɪɰ̃] ถอดไทยคือ “มิง อ่อง ไลง์”
แต่เนื่องจากภาษาพม่าไม่แยกสระสั้นยาว หลายคนอาจฟังเป็นเสียงยาว ทำให้ชื่อที่นิยมเขียนในสื่อจึงเขียนเป็น “สะกาย” หรือ “มิน อ่อง ลาย” และตัด ง์ ท้ายเสียงสระ /ไอ, อาย/ ทิ้งไปเลย แบบไม่เหลือการันต์ให้ด้วย
อันนี้ก็เป็นข้อจำกัดของภาษาไทยเองที่ สระ /ไอ~อาย/ ถือว่า /ย/ เป็นตัวสะกดไปแล้ว จึงเพิ่มตัวสะกดไม่ได้อีก ต่างจากภาษาอื่นที่ /ai/ นับเป็นสระประสม
🇬🇧 เคสนี้ก็ไม่ต่างจากภาษาอังกฤษ fine, like, slide, white, require ที่เราก็จับใส่การันต์ตัวสะกดทิ้งหมดนั่นแหละ “ไฟน์, ไลค์, สไลด์, ไวท์, รีไควร์” อ่านจริงเหลือแค่ [ฟาย, ไล้, สะไล้, ไว้, รีควาย]
🇲🇲 เรื่องเสียงและการสะกดคำของภาษาพม่านี่ซับซ้อนครับ มีหลักการเปลี่ยนเสียงหรืออ่านไม่ตรงรูปมากมาย
แต่เพราะเป็นภาษาบ้านใกล้เรือนเคียง ทำให้หลายชื่ออิงการอ่านแบบไทยไปเลยเช่น
▪️ ทวาย (Dawei)
▪️ มัณฑะเลย์ (Mandalay)
▪️ อังวะ (Inwa, Ava)
▪️ พุกาม (Pagan)
▪️ ตองอู (Taungoo)
ส่วนชื่อยุคใหม่ๆ มักจะมาจากการถอดจากอักษรโรมันเป็นหลักเช่น
▪️ Yangon ย่างกุ้ง
▪️ Naypidaw เนปิดอว์
▪️ Aung San Suu Kyi อองซานซูจี
▪️ Thein Sein เต็งเส่ง
▪️ Min Aung Hlaing มินอ่องลาย
ใครเรียนภาษาพม่า มาแชร์กันได้นะครับว่าเป็นยังไงบ้าง ระบบเสียง, การสะกดคำ หรือไวยากรณ์ต่างๆ ยากมากน้อยแค่ไหน
