26/05/2026
Một bài phân tích mới của cựu quan chức Nhật Bản Shigeaki Koga đang gây chú ý khi đưa ra cảnh báo mạnh mẽ: Nhật Bản nên chủ động đề xuất với thế giới việc cấm AI tham gia vào các cuộc tấn công bằng drone, trước khi công nghệ vượt khỏi tầm kiểm soát của con người.
Theo ông, cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung hiện nay không còn đơn thuần là kinh tế hay quân sự, mà là cuộc chiến giành quyền thống trị AI. Điều khiến thế giới lo ngại không chỉ là AI mạnh đến đâu, mà là ngày càng nhiều quyết định quân sự đang được giao cho AI xử lý với tốc độ vượt quá khả năng phản ứng của con người.
Bài viết nhắc lại việc quân đội Mỹ đã sử dụng hệ thống AI như “Project Maven” để phân tích hình ảnh drone, vệ tinh và xác định mục tiêu tấn công với tốc độ cực nhanh. Những công việc từng cần hàng nghìn người và mất nhiều ngày, giờ chỉ còn cần vài chục người và hoàn thành trong vài phút. Có thời điểm, hệ thống hỗ trợ tới hàng nghìn mục tiêu tấn công mỗi ngày.
Điều đáng sợ hơn là khi AI kết hợp với drone giá rẻ sản xuất hàng loạt. Tác giả cho rằng nếu công nghệ dân sự và năng lực sản xuất của Trung Quốc được chuyển sang mục đích quân sự, chiến tranh trong tương lai có thể trở thành những cuộc tấn công tự động với chi phí cực thấp nhưng mức độ hủy diệt rất lớn.
Ông cũng đặc biệt cảnh báo về nguy cơ AI bị đưa vào quá trình ra quyết định liên quan đến vũ khí hạt nhân. Trong các tình huống căng thẳng cao độ, nơi mọi thứ diễn ra trong vài giây, con người có thể dần phụ thuộc vào AI để đánh giá nguy cơ và đề xuất phản ứng. Một số mô phỏng thậm chí cho thấy khi để AI đối đầu với AI, khả năng xảy ra chiến tranh hạt nhân tăng lên rất cao, bởi AI không có “nỗi sợ” hay sự do dự như con người.
Theo Shigeaki Koga, Nhật Bản cần nhanh chóng thúc đẩy ba vấn đề:
1. Không để AI nắm quyền quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân
2. Thúc đẩy cam kết “không tấn công hạt nhân phủ đầu” giữa các cường quốc
3. Đề xuất cấm hoặc kiểm soát nghiêm ngặt việc dùng AI trong các cuộc tấn công bằng drone
Ông cũng cho rằng Nhật Bản cần nhìn lại chính mình, đặc biệt trong bối cảnh đang xuất hiện tranh luận về sửa đổi nguyên tắc phi hạt nhân và hỗ trợ phát triển drone quân sự. Theo ông, nếu vừa nói về hòa bình vừa mở rộng xuất khẩu công nghệ vũ khí, Nhật sẽ khó có thể thuyết phục thế giới về vai trò của một quốc gia từng trải qua thảm họa hạt nhân.
Bài viết kết thúc bằng một cảnh báo đáng suy nghĩ: vấn đề không còn là “AI có tham gia chiến tranh hay không”, mà là con người còn kiểm soát được đến đâu trước khi tốc độ phát triển của công nghệ vượt qua mọi giới hạn đạo đức và chính trị hiện tại.
Source: Aera
Japan Confessions