01/06/2026
វិចារណកថា[English Below]
បើថៃជាអ្នកឈ្លានពានកម្ពុជា តើឲ្យកម្ពុជាសម្ងំស្ងៀមយ៉ាងម៉េច?
If Thailand Is the Aggressor Against Cambodia, How Can Cambodia Remain Silent?
ដោយ៖លោកតា
នៅក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ គ្មានរដ្ឋអធិបតេយ្យណាមួយដែលអាចទទួលយកការរំលោភបំពានលើបូរណភាពទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ហើយបន្តសម្ងំស្ងៀមដូចជាគ្មានអ្វីកើតឡើងនោះទេ។ ការរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់អាចជាជម្រើសមួយនៅពេលដែលបញ្ហាមិនទាន់ឈានដល់
កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលមានសកម្មភាពដែលត្រូវបានមើលឃើញថាជាការឈ្លានពាន ឬបំពានលើអធិបតេយ្យភាពជាតិ ការនៅស្ងៀមមិនមែនជាគោលនយោបាយការទូតដ៏ឆ្លាតវៃទេ តែជាការបោះបង់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ខ្លួនទៅវិញ។
ដូច្នេះ ប្រសិនបើថៃពិតជាអ្នកបង្កវិវាទ ឬមានសកម្មភាពដែលកម្ពុជាចាត់ទុកថាជាការឈ្លានពានមកលើទឹកដីរបស់ខ្លួន នោះសំណួរដែលគួរត្រូវបានសួរមិនមែនថា “ហេតុអ្វីកម្ពុជានាំរឿងទៅអន្តរ
ជាតិ?” នោះទេ ប៉ុន្តែគួរតែសួរថា “ហេតុអ្វីបានជាកម្ពុជាមិនគួរធ្វើដូច្នេះ?”។
ការលើកយកបញ្ហាទៅកាន់វេទិកាអន្តរជាតិ មិនមែនជាទង្វើបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះអ្នកណាម្នាក់ទេ ប៉ុន្តែជាការប្រើប្រាស់យន្តការសន្តិវិធីដែលមានចែងក្នុងធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ និងច្បាប់អន្តរ
ជាតិ ដើម្បីការពារសិទ្ធិ និងផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់របស់ប្រទេសខ្លួន។ ប្រទេសតូចៗជាច្រើននៅលើពិភពលោកបានពឹងផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ទល់នឹងសម្ពាធពីប្រទេសដែលមានឥទ្ធិពល ឬមានអំណាចយោធាខ្លាំងជាង។ នេះជាវិធីសាស្ត្រស៊ីវិល័យ ដែលជំនួសឱ្យការប្រើកម្លាំង ឬការប្រឈមមុខដោយអាវុធ។
អ្នកខ្លះរិះគន់ថា កម្ពុជាកំពុងយក “រឿងអាក្រក់” របស់ខ្លួនទៅបង្ហាញនៅលើឆាកអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែត្រូវយល់ថា បញ្ហាព្រំដែនមិនមែនជារឿងឯកជនរបស់រដ្ឋាភិបាលណាមួយឡើយ វាជាបញ្ហាអធិ
បតេយ្យភាពជាតិ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបូរណភាពទឹកដី កិត្តិយសជាតិ និងអនាគតរបស់ប្រជាជនទាំងមូល។ នៅពេលដែលបញ្ហាមិនអាចដោះស្រាយបានតាមរយៈការចរចាទ្វេភាគី ឬនៅពេលដែលភាគីម្ខាងមានអារម្មណ៍ថាសិទ្ធិរបស់ខ្លួនកំពុងត្រូវបានរំលោភបំពាន ការស្វែងរកការគាំទ្រ ឬការវិនិច្ឆ័យពីសហគមន៍អន្តរជាតិ គឺជាជម្រើសស្របច្បាប់ និងស្របតាមបទដ្ឋានអន្តរជាតិ។
បើថៃពិតជាចង់ឲ្យកម្ពុជាឈប់លើកយកបញ្ហាទាំងនេះទៅនិយាយនៅលើវេទិកាអន្តរជាតិ នោះមធ្យោបាយដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត មិនមែនជាការស្នើឲ្យកម្ពុជានៅស្ងៀមទេ ប៉ុន្តែគឺការដោះ
ស្រាយឫសគល់នៃបញ្ហា។ ថៃត្រូវបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពដែលកម្ពុជាចាត់ទុកថាជាការរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ត្រូវដកកុងទីន័រ បន្លាលួស សព្វាវុធ និងកម្លាំងយោធាចេញពីតំបន់ដែលបង្កឲ្យមានភាពតានតឹង ត្រូវបង្ហាញឆន្ទៈពិតប្រាកដក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រឈមមុខ និងស្តារបរិយាកាសជឿទុកចិត្តគ្នាឡើងវិញ។
លើសពីនេះទៅទៀត ភាគីទាំងពីរត្រូវតែគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានចុះហត្ថលេខារួចមកហើយ។ ច្បាប់អន្តរជាតិមានន័យតែពេលដែលគ្រប់ភាគីគោរពវាដោយស្មោះត្រង់។ ប្រសិនបើកិច្ចព្រមព្រៀងត្រូវបានគោរពតែពេលដែលវាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ភាគីម្ខាង ហើយត្រូវបានមើលរំលងនៅពេលដែលមិនស្របនឹងផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន នោះគោលការណ៍នីតិរដ្ឋអន្តរជាតិនឹងបាត់បង់អត្ថន័យ។
ចំណុចសំខាន់មួយទៀតគឺបញ្ហាផែនទី!
ជម្លោះព្រំដែនជាច្រើននៅលើពិភពលោក កើតឡើងដោយសារការបកស្រាយខុសគ្នាអំពីឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ និងផែនទី ដូច្នេះ ប្រសិនបើមានផែនទីដែលទទួលស្គាល់ដោយអន្តរជាតិ និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានក្នុងការកំណត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ នោះការងាកទៅប្រើផែនទីឯកតោភាគី ឬការបកស្រាយតាមទស្សនៈរបស់ភាគីម្ខាង អាចក្លាយជាប្រភពនៃជម្លោះមិនចេះចប់។ ដំណោះស្រាយដែលស្ថិតស្ថេរត្រូវតែផ្អែកលើឯកសារដែលមានសុពលភាព និងមានការទទួល
ស្គាល់ជាអន្តរជាតិ មិនមែនផ្អែកលើការអះអាងដោយឯកតោភាគីនោះទេ។
ជ្រៅទៅជាងបញ្ហាព្រំដែន គឺបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងទស្សនៈនយោបាយ!
ប្រទេសជិតខាងមិនអាចរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសុខសន្តិភាពបានទេ ប្រសិនបើនៅតែមានគំនិតថាប្រទេសមួយតូចជាង ខ្សោយជាង ឬគួរតែទទួលយកស្ថានភាពដែលភាគីម្ខាងកំណត់ឲ្យ។ សន្តិភាពពិតប្រាកដកើតឡើងពីការទទួលស្គាល់ថា ប្រទេសទាំងអស់មានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរស្មើគ្នា មានសិទ្ធិស្មើគ្នា និងមានអធិបតេយ្យភាពដែលមិនអាចរំលោភបាន។
កម្ពុជាមិនត្រូវការជម្លោះជាមួយថៃឡើយ!
ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរចង់បានសន្តិភាព ស្ថិរភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដើម្បីអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅ ប៉ុន្តែសន្តិភាពមិនអាចកើតមានដោយការបង្គាប់ឲ្យភាគីម្ខាងនៅស្ងៀម ខណៈភាគីម្ខាងទៀតនៅតែបន្តសកម្មភាពដែលបង្កឲ្យមានការព្រួយបារម្ភនោះទេ។ សន្តិភាពត្រូវកើតចេញពីយុត្តិធម៌ ការគោរពច្បាប់ និងការគោរពអធិបតេយ្យភាពគ្នាទៅវិញ
ទៅមក។
ដូច្នេះ បើពិតជាចង់ឲ្យកម្ពុជាឈប់និយាយពីថៃនៅលើឆាកអន្តរជាតិ មធ្យោបាយមិនមែនឲ្យកម្ពុជាសម្ងំស្ងៀមនោះទេ មធ្យោបាយគឺឲ្យបញ្ហាដែលជាមូលហេតុនៃការតវ៉ា និងការលើកឡើងទាំង
នោះត្រូវបានដោះស្រាយដោយភាពស្មោះត្រង់ តម្លាភាព និងការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ។ នៅពេលដែលគ្មានការរំលោភបំពាន គ្មានការគំរាមកំហែង និងគ្មានមហិច្ឆតាឈ្លានពាន នោះកម្ពុជាក៏គ្មានហេតុផលអ្វីត្រូវបន្តលើកយកបញ្ហាទាំងនេះទៅប្រាប់ពិភពលោកទៀតដែរ ពីព្រោះនៅទីបំផុត ប្រទេសណាក៏ដោយ មិនចង់បានជម្លោះទេ ប៉ុន្តែគ្មានប្រទេសណាមួយអាចទទួលយកការរំលោភលើអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ហើយបន្តនៅស្ងៀមបានដែរ៕
Commentary
If Thailand Is the Aggressor Against Cambodia, How Can Cambodia Remain Silent?
By Lok TA
In international relations, no sovereign state can accept violations of its territorial integrity and sovereignty while remaining silent as if nothing has happened. Silence may be an option when an issue has not yet reached a serious level. However, when actions are perceived as aggression or infringements upon national sovereignty, remaining silent is not a wise diplomatic strategy—it is, instead, a surrender of a nation’s legitimate rights.
Therefore, if Thailand is indeed responsible for provoking disputes or engaging in actions that Cambodia considers encroachments upon its territory, the question should not be, “Why is Cambodia bringing the issue to the international community?” Rather, the appropriate question is, “Why shouldn’t Cambodia do so?”
Raising such issues before international forums is not an attempt to tarnish anyone’s reputation. It is the use of peaceful mechanisms established under the Charter of the United Nations and international law to protect a country’s lawful rights and interests. Many smaller nations around the world rely on international law and international institutions to withstand pressure from more influential or militarily powerful states. This is a civilized approach that favors legal and diplomatic means over the use of force or armed confrontation.
Some critics argue that Cambodia is taking its “dirty laundry” onto the international stage. However, border disputes are not private matters of any government. They are issues of national sovereignty involving territorial integrity, national dignity, and the future of an entire people. When disputes cannot be resolved through bilateral negotiations, or when one party believes its rights are being violated, seeking support from or adjudication by the international community is both a legitimate and internationally accepted course of action.
If Thailand genuinely wishes Cambodia to stop raising these issues in international forums, the most effective solution is not to ask Cambodia to remain silent, but rather to address the root causes of the dispute. Thailand should cease any activities that Cambodia regards as violations of its sovereignty, remove containers, barbed wire, weapons, and military forces from areas that contribute to tensions, demonstrate a genuine commitment to reducing confrontation, and help restore an atmosphere of mutual trust.
Furthermore, both parties must respect the agreements they have already signed. International law has meaning only when all parties comply with it in good faith. If agreements are respected only when they benefit one side and ignored when they do not, then the very principle of the international rule of law loses its significance.
Another important issue is the matter of maps.
Many border disputes around the world arise from differing interpretations of historical documents and maps. Therefore, if there are internationally recognized maps that serve as the basis for defining the border between the two countries, turning instead to unilateral maps or interpretations based solely on one party’s perspective can become a source of endless conflict. A lasting solution must be based on valid documents and internationally recognized evidence, not on unilateral claims.
Beyond the border issue lies an even deeper challenge: psychology and political attitudes.
Neighboring countries cannot coexist peacefully if one side continues to believe that the other is smaller, weaker, or should simply accept conditions imposed upon it. Genuine peace can only be achieved when all nations are recognized as equal in dignity, equal in rights, and equally entitled to sovereignty that must not be violated.
Cambodia does not seek conflict with Thailand.
The people of both countries desire peace, stability, and cooperation in order to promote economic development and improve living standards. However, peace cannot be achieved by demanding that one side remain silent while the other continues actions that generate concern and tension. Peace must be founded upon justice, respect for the law, and mutual respect for each other’s sovereignty.
Therefore, if the genuine objective is for Cambodia to stop discussing Thailand on the international stage, the solution is not to ask Cambodia to remain quiet. The solution is to address, with sincerity, transparency, and respect for international law, the underlying issues that give rise to Cambodia’s complaints and concerns. When there are no violations, no threats, and no expansionist ambitions, Cambodia will have no reason to continue bringing these matters before the world. Ultimately, no country desires conflict. Yet no nation can be expected to accept violations of its sovereignty and remain silent indefinitely.
![[English Below]វិចារណកថា៖ កុមារថ្នាក់មត្តេយ្យនៅភ្នំពេញបានចោទសួរថា៖ «បើពូអនុទិនអាចគូសផែនទីដោយឯកតោភាគីបាន ម្តេចមិនគូសយកដីខ...](https://img4.medioq.com/499/543/122139501704995436.jpg)
![វិចារណកថា[English Below]បើថៃជាអ្នកឈ្លានពានកម្ពុជា តើឲ្យកម្ពុជាសម្ងំស្ងៀមយ៉ាងម៉េច?If Thailand Is the Aggressor Against Ca...](https://img3.medioq.com/099/543/122139492710995436.jpg)
