06/12/2025
⚡ අකුණු වලින් ඔබ සහ ඔබේ නිවස ආරක්ෂා කර ගන්නේ කෙසේද ⚡🏡
ශ්රී ලංකාවට සෑම වසරකම අධික ගිගුරුම් සහිත වැසි වලට මුහුණ දීමට සිදු වන අතර, අකුණු සැර වැදීමෙන් නිවෙස්, ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ වලට හානි සිදු විය හැකි අතර ජීවිත පවා අවදානමට ලක් විය හැක. නමුත් සුභ ආරංචියක් ඇත—නිවැරදි ආරක්ෂක පද්ධති සමඟින් ඔබට ඔබව සහ ඔබේ දේපල ආරක්ෂා කර ගත හැක. අකුණු අවදානම් සහ ආරක්ෂිතව සිටිය හැකි ආකාරය තේරුම් ගැනීමට උපකාර වන සරල මාර්ගෝපදේශයක් මෙන්න.
🌩️ අකුණු මගින් හානි කළ හැකි ආකාරය
අකුණු සැර වැදෙන්නේ ගස්වලට හෝ උස කුළුණුවලට පමණක් නොවේ. එයින් ඔබේ නිවසට විවිධ ආකාරවලින් බලපෑම් ඇති කළ හැක:
1. Direct Strike (කෙලින්ම වදින අකුණු)
අකුණ කෙලින්ම ගොඩනැගිල්ලට වැදීම.
හානිය: බිත්ති ඉරිතැලීම, ගිනි ගැනීම්, වහලයට හානි වීම, විදුලි රැහැන් දැවී යාම.
2. Side Flash (ළඟ ඇති වස්තුවකින් වදින අකුණු)
අකුණක් ළඟ ඇති වස්තුවකින් (ගසක් හෝ කණුවක් වැනි) ඔබේ නිවසට පැනීම.
හානිය: කැඩී ගිය උපකරණ, දැවී ගිය sockets (ප්ලග්) සහ විදුලි රැහැන් වලට හානි.
3. Ground Surge (භූගත සන්නායක හරහා ඇතුළු වන අකුණු)
අකුණ භූමිය හරහා ගමන් කර cables (කේබල්) හෝ ලෝහ පයිප්ප හරහා ඔබේ නිවසට ඇතුළු වීම.
හානිය: TVs, Routers, fridges, CCTV සහ අනෙකුත් උපකරණ අහිමි වීම.
4. Power Line Surge (විදුලි රැහැන් වල අධි වෝල්ටීයතාව)
දුරින් ඇති විදුලි රැහැනකට අකුණ වැදුනත් අධි වෝල්ටීයතාව විදුලිබල පද්ධතිය හරහා ගමන් කිරීම.
හානිය: Breakers පිපිරීම, chargers දැවී යාම, PCB boards (පරිපථ පුවරු) සහ modems විනාශ වීම.
⚠️ සටහන: අකුණු විදුලි රැහැන්, දුරකථන රැහැන්, ලෝහ පයිප්ප සහ Wi-Fi cables හරහා පවා ගමන් කළ හැක. එබැවින් ආරක්ෂාව අත්යවශ්ය වේ.
🛡️ අකුණු ආරක්ෂණ පද්ධති වල වර්ග (Lightning Protection Systems)
ඔබේ නිවස හෝ ගොඩනැගිල්ල ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ප්රවීණයන් ප්රධාන වර්ග දෙකක් භාවිතා කරයි:
🔶 1. External Lightning Protection (බාහිර අකුණු ආරක්ෂණය - ELPS)
මෙය අකුණු සැර වැදීමෙන් ඔබේ ගොඩනැගිල්ලේ ව්යුහයට හානි වීම වළක්වයි.
ප්රධාන කොටස්:
✔ Air Termination System (Lightning Rod - අකුණු සන්නායකය)
අකුණු ආරක්ෂිතව ආකර්ෂණය කර ගැනීම සඳහා උසම ස්ථානයේ තබා ඇති ලෝහ දණ්ඩක්.
✔ Down Conductors (පහළ සන්නායක)
අකුණු රැඩී සිට ආරක්ෂිතව බිමට ගෙන යන cables (කේබල්).
✔ Earthing / Grounding System (භූගත කිරීමේ පද්ධතිය)
අකුණු ශක්තිය ආරක්ෂිතව පසට අවශෝෂණය කර ගන්නා ගැඹුරු earth pit (භූගත වලක්).
👉 සුදුසු වන්නේ: නිවාස, ගොඩනැගිලි, සන්නිවේදන කුළුණු, කර්මාන්තශාලා, පාසල් සඳහා.
🔶 2. Internal Lightning Protection (අභ්යන්තර අකුණු ආරක්ෂණය)
මෙය ඔබේ විදුලි හා ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණ ආරක්ෂා කරයි.
ඇතුලත්:
✔ Surge Protective Devices (SPDs - අධි වෝල්ටීයතා ආරක්ෂක උපාංග)
මේවා ඔබේ නිවසට ඇතුළු වන අධි වෝල්ටීයතා spikes (ඉහළ යාම්) අවහිර කරයි.
විවිධ වර්ගයේ SPDs භාවිතා වේ:
🟦 Type 1 SPD
විදුලි රැහැන් හරහා සෘජුවම අකුණු ඇතුළු විය හැකි ප්රදේශ සඳහා.
ප්රධාන distribution board (බෙදා හැරීමේ පුවරුවේ) ස්ථාපනය කෙරේ.
🟩 Type 2 SPD
ගෘහස්ථ රැහැන් සහ උපකරණ ආරක්ෂා කරයි.
උප-බෙදා හැරීමේ පුවරු වල ස්ථාපනය කෙරේ.
🟨 Type 3 SPD
සංවේදී උපකරණ සඳහා point-of-use (භාවිතා කරන ස්ථානයේ) ආරක්ෂාව:
TVs
Computers
Routers
Sound systems
සාමාන්යයෙන් power strips, UPS, සහ plug-in protectors වල දක්නට ලැබේ.
🔌 Surge Protection ක්රියා කරන ආකාරය (සරල පැහැදිලි කිරීමක්)
අකුණු මගින් හදිසි අධි වෝල්ටීයතාවයක් ඇති වූ විට, SPDs ක්රියා කරන්නේ පීඩන සහන valve (කපාටයක්) මෙන් ය.
වෝල්ටීයතාව සාමාන්ය නම් → SPD කිසිවක් නොකරයි
වෝල්ටීයතාව හදිසියේ ඉහළ ගියහොත් → SPD අමතර වෝල්ටීයතාව ආරක්ෂිතව earth (පෘථිවියට) වෙත හරවා යවයි
ඔබේ උපාංග ආරක්ෂා වේ
🚨 වැදගත්: SPDs සැමවිටම හොඳ earthing system (භූගත කිරීමේ පද්ධතියක්) සමඟින් ක්රියා කළ යුතුය. නිසි grounding නොමැතිව surge protectors අසාර්ථක වේ.
🧪 ඔබේ අකුණු ආරක්ෂණය ක්රියා කරනවාදැයි දැන ගන්නේ කෙසේද?
ඔබට ඔබේ පද්ධතිය පහසුවෙන් පරීක්ෂා කළ හැක:
✔ 1. SPD Indicator Light (දර්ශක ආලෝකය) පරීක්ෂා කරන්න
SPDs වල Green/Red window එකක් ඇත.
Green (කොළ) = Protection ON
Red (රතු) = SPD එක died (නරක් වී ඇත); වහාම ප්රතිස්ථාපනය කරන්න
✔ 2. Earthing Resistance (භූගත ප්රතිරෝධය) පරීක්ෂා කරන්න
අකුණු පද්ධති සඳහා Earth resistance එක 1 ohm ට වඩා අඩු විය යුතුය.
එය 1 ohm ට වඩා වැඩි නම්, ආරක්ෂාව අසාර්ථක විය හැක.
Earth Resistance Tester එකක් සමඟ පරීක්ෂා කිරීමට සුදුසුකම් ලත් electrician (විදුලි කාර්මිකයෙකු) හෝ engineer (ඉංජිනේරුවෙකු)ගෙන් ඉල්ලා සිටින්න.
✔ 3. Corroded or Loose Connections (මලකඩ කෑ හෝ ලිහිල් සම්බන්ධතා) පරීක්ෂා කරන්න
මලකඩ, ලිහිල් clamps, කැඩුණු down conductors, හෝ හානි වූ සන්ධි ආරක්ෂාව අඩු කරයි.
✔ 4. Annual Inspection (වාර්ෂික පරීක්ෂාව)
අකුණු පද්ධති වසරකට වරක්—හෝ ඕනෑම ප්රධාන අකුණු සිදුවීමකින් පසු—පරීක්ෂා කළ යුතුය.
✔ 5. Old Systems Need Upgrading (පැරණි පද්ධති යාවත්කාලීන කිරීම)
ඔබේ පද්ධතිය වසර 10 කට වඩා පැරණි නම්, ප්රමිතීන් වෙනස් වී ඇත.
Upgrading (යාවත්කාලීන කිරීම) මගින් ආරක්ෂාව වැඩි දියුණු වේ.
🏠 අවසන් පණිවිඩය: ආරක්ෂිතව සිටින්න, සුරක්ෂිතව සිටින්න
අකුණු බලවත් ය—නමුත් නිවැරදි ආරක්ෂාවකින් අවදානම පාහේ ශුන්යයට අඩු කළ හැක.
-------------------------------------------------------------------------------------------
⚡How to Protect Yourself and Your Home from Lightning⚡🏡
Sri Lanka faces intense thunderstorms every year, and lightning strikes can damage homes, electronics, and even put lives at risk. But the good news is—you can protect yourself with the right systems. Here’s a simple guide to help you understand lightning risks and how to stay safe.
🌩️ What Lightning Can Damage
Lightning doesn’t only hit trees or tall towers. It can affect your home in several ways:
1. Direct Strike
Lightning hits the building directly.
Damage: Cracks in walls, fire, roof damage, burnt wiring.
2. Side Flash (Secondary Strike)
Lightning jumps from a nearby object (like a tree or pole) to your house.
Damage: Broken appliances, burnt sockets, damaged wiring.
3. Ground Surge
Lightning travels through the ground and enters your home through cables or metal pipes.
Damage: Loss of TVs, routers, fridges, CCTV, and other devices.
4. Power Line Surge
Lightning hits the power line far away but the high voltage travels through the grid.
Damage: Blown breakers, burnt chargers, fried PCB boards, destroyed modems.
Lightning can travel through electric lines, telephone lines, metal pipes, and even Wi-Fi cables—so protection is essential.
🛡️ Types of Lightning Protection Systems
To protect your home or building, experts use two main categories:
🔶 1. External Lightning Protection (ELPS)
This prevents lightning from damaging your building structure.
Main components:
✔ Air Termination System (Lightning Rod)
A metal rod placed at the highest point to attract lightning safely.
✔ Down Conductors
Cables that carry lightning safely from the rod to the ground.
✔ Earthing / Grounding System
A deep earth pit that absorbs lightning energy safely into the soil.
👉 Good for: Houses, buildings, communication towers, factories, schools.
🔶 2. Internal Lightning Protection
This protects your electrical and electronic devices.
Includes:
✔ Surge Protective Devices (SPDs)
These block high-voltage spikes entering your home.
Different types of SPDs are used:
🟦 Type 1 SPD
For areas where lightning directly enters through the power line.
Installed at the main distribution board.
🟩 Type 2 SPD
Protects household wiring and appliances.
Installed in sub-distribution boards.
🟨 Type 3 SPD
Point-of-use protection for sensitive devices like:
TVs
Computers
Routers
Sound systems
Usually found in power strips, UPS, and plug-in protectors.
🔌 How Surge Protection Works (Simple Explanation)
When lightning causes a sudden high voltage, SPDs act like a pressure relief valve.
If voltage is normal → SPD does nothing
If voltage suddenly jumps → SPD diverts extra voltage safely to the earth
Your devices stay protected
SPDs must always work together with a good earthing system. Without proper grounding, surge protectors fail.
🧪 How to Know If Your Lightning Protection Is Working
You can check your system easily:
✔ 1. Check the SPD Indicator Light
SPDs have a green/red window.
Green = Protection ON
Red = SPD died; replace immediately
✔ 2. Check Earthing Resistance
Earth resistance should be below 1 ohm for lightning systems.
If it is higher than 1 ohm, protection may fail.
Ask a qualified electrician or engineer to test it with an Earth Resistance Tester.
✔ 3. Check for Corroded or Loose Connections
Rust, loose clamps, broken down conductors, or damaged joints reduce protection.
✔ 4. Annual Inspection
Lightning systems must be inspected once a year—or after any major lightning incident.
✔ 5. Old Systems Need Upgrading
If your system is older than 10 years, standards have changed.
Upgrading improves protection.
🏠 Final Message: Stay Protected, Stay Safe
Lightning is powerful—but with the right protection, the risk can be reduced to almost zero.
