07/09/2025
අද අපි කතා කරන්නේ Thrombocytopenia කියන රෝග තත්ත්වය ගැන. සරලවම කිව්වොත්, මෙය රුධිරයේ තියෙන පට්ටිකා (platelets) ප්රමාණය අඩුවීම නිසා ඇතිවන තත්ත්වයක්. ඔබ හිතනවා ඇති මේ පට්ටිකා කියන්නේ මොනවද කියලා? පට්ටිකා කියන්නේ අපේ ශරීරයේ තුවාලයක් වුණාම ලේ ගැලීම නවත්වන්න උදව් කරන පුංචි සෛල කොටස්.
Thrombocytopenia කියන්නේ මොකක්ද?
සාමාන්යයෙන් නිරෝගී කෙනෙකුගේ රුධිරයේ පට්ටිකා ප්රමාණය ඝන මිලිමීටරයකට 150,000 ත් 450,000 ත් අතර වෙනවා. මේ ප්රමාණය 150,000 ට වඩා අඩුවනකොට තමයි Thrombocytopenia තත්ත්වය ඇතිවෙන්නේ. මේ තත්ත්වය නිසා සමේ තැලීම්, ලේ ගැලීම් වගේ දේවල් ඇතිවෙන්න පුළුවන්.
ඔබ මේ ගැන සැලකිලිමත් විය යුත්තේ ඇයි?
පට්ටිකා ප්රමාණය අධිකව පහළ ගියොත්, සිරුරේ අභ්යන්තර ඉන්ද්රියයන්ගේ පවා ලේ ගැලීම් සිදුවෙන්න පුළුවන්. මෙය මොළයේ ලේ ගැලීමක් වැනි බරපතළ තත්ත්වයක් දක්වා වර්ධනය වෙන්නත් ඉඩ තියෙනවා.
රෝග ලක්ෂණ
මේ රෝගී තත්ත්වය ඇති කෙනෙකුට ඇතිවිය හැකි ලක්ෂණ කිහිපයක් මෙන්න:
පහසුවෙන් තැලීම් ඇතිවීම: පොඩි දෙයකින් වුණත් සම මත නිල් හෝ දම් පාට තැලීම් ඇතිවීම.
අසාමාන්ය ලේ ගැලීම්: නාසයෙන්, විදුරුමස් වලින් හෝ මුත්රා සමඟ ලේ ගැලීම.
සම මත කුඩා රතු ලප: Petichiae කියලා හඳුන්වන මේ කුඩා ලප කණ්ඩායම් වශයෙන් සම මත ඇතිවීම.
තුවාල සුව වීමට වැඩි කාලයක් ගතවීම: සුළු තුවාලයකින් වුණත් සාමාන්යයට වඩා වැඩි වෙලාවක් ලේ ගැලීම.
අධික ඔසප් වීම: කාන්තාවන්ගේ ඔසප් චක්රයේදී අධික ලෙස ලේ ගැලීම.
Thrombocytopenia ඇතිවීමට හේතු
මෙම රෝග තත්ත්වයට විවිධ හේතු බලපානවා. ප්රධාන හේතු තුනක් තමයි:
පට්ටිකා නිෂ්පාදනය අඩුවීම: ඇට මිදුළු වල (bone marrow) ප්රමාණවත් පට්ටිකා නිපදවන්නේ නැති අවස්ථා. මේකට ලියුකේමියා (රුධිර පිළිකා) වගේ රෝග, ඩෙංගු වගේ වෛරස් ආසාදන හෝ රසායනික ප්රතිකාර (chemotherapy) වගේ දේවල් හේතු වෙන්න පුළුවන්.
පට්ටිකා විනාශ වීම: ඇතැම් රෝග තත්ත්වවලදී ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය විසින්ම පට්ටිකා විනාශ කරනවා. ITP (Idiopathic Thrombocytopenic Purpura) කියන්නේ මේ වගේ රෝගයක්.
පට්ටිකා ගබඩා වීම: සමහර අවස්ථාවලදී ප්ලීහාව (spleen) විශාල වෙලා අධික පට්ටිකා ප්රමාණයක් එහි ගබඩා වෙනවා. මේ නිසා රුධිර සංසරණ පද්ධතියේ පට්ටිකා ප්රමාණය අඩුවෙනවා.