01/05/2026
කම්කරු දිනය: මැයි 01
සැමරුමක්ද, නැත්නම් අමතක කළ ඉතිහාසයක්ද?
අද බොහෝ රටවල රැළි, වේදිකා කථා සහ දේශපාලන නාට්යවලින් පිරී යන දිනයක් බවට පත්වී ඇත. නමුත්, මේ දිනයේ මූලික අර්ථය කුමක්ද? එය සැමරෙන්නේ කවුද වෙනුවෙන්ද? සහ, අද එය ඇත්ත වශයෙන්ම කාගේ අතේද?
1️⃣9️⃣වන සියවසේ කාර්මික විප්ලවය තුළ කම්කරුවන්ගේ ජීවිතය සරලව කියනවා නම්“වැඩි වැඩ, අඩු වැටුප්, සහ කිසිදු ආරක්ෂාවක් නැති ජීවිතයක්” විය.
1️⃣2️⃣-1️⃣6️⃣ පැය දක්වා වැඩ කරන කම්කරුවෝ, දුර්වල වැටුප් සහ අසාධාරණ සේවා කොන්දේසි යටතේ ජීවත්විය.
මෙම පීඩනයට එරෙහිව පැන නැගුණු ප්රධාන ඉල්ලීම වුයේ “පැය 8 වැඩ දිනය” යන්නයි.
⏺️මෙම සටනේ ඉතිහාසය උච්චතම තත්ත්වයට පැමිණෙන්නේ 1886 දී ඇමරිකාවේ සිදු වූ Haymarket Affair හරහාය. එය සරල වර්ජනයක් නොව කම්කරු අයිතිවාසිකම් සඳහා වූ ලෝක ව්යාපාරයක ආරම්භය විය. එම සිද්ධියෙන් පසුව මැයි 1 කම්කරු දිනය ලෙස ලෝකය පුරා පිළිගන්නා ලදී.
නමුත්, මෙම සටනට ශක්තිය දුන්නේ මැදියම් වීදියේ කම්කරුවන්ගේ කෝපය පමණක් නොවේ. එයට පසුබිමක් වශයෙන් ක්රියා කළේ ගැඹුරු ආර්ථික සහ දාර්ශනික අදහස්ය. ඒ අතරින් වැදගත්ම නාමයක් වන්නේ ඩේවිඩ් රිකාඩෝය(David Ricardo).
හෙතෙම විශ්වවිද්යාල මහාචාර්යවරයෙක් නොවීය. කොටස් වෙළෙඳපොළේ තැරැව්කරුවෙකි. නමුත්, ඔහුගේ සිතුවිලි සරල වාණිජ ක්රියාකාරකම් ඉක්මවා ගියේය.
♟️Adam Smithගේ කෘති කියවමින් ඔහු සමාජයේ අභ්යන්තර ගැටුම්-විශේෂයෙන්ම ලාභ සහ වැටුප් අතර ඇති ආතතිය-ගැඹුරින් අධ්යයනය කළේය.
ඔහු ඉදිරිපත් කළ labour theory of value අනුව, භාණ්ඩයක වටිනාකම තීරණය වන්නේ එය නිෂ්පාදනය කිරීමට ගතවන ශ්රමය මතය. එය කම්කරුවාගේ භූමිකාව ආර්ථිකයේ මධ්යයට ගෙන එන සංකල්පයකි.
💸එසේම, “වැටුප් වැඩිවෙද්දී ලාභ අඩු වේ” යන ඔහුගේ අදහස, ධනවාදී පද්ධතිය තුළ පවතින අභ්යන්තර ගැටුම පැහැදිලි කරයි.
Ricardo මෙහි නතර වූයේ නැත. ඔහු යන්ත්ර භාවිතය වැඩිවීමෙන් කම්කරුවන්ගේ රැකියා අහිමි විය හැකි බවත්, එය කම්කරු පන්තියට අහිතකර විය හැකි බවත් පිළිගත්තේය. මෙය පසුව කම්කරු ව්යාපාරවලට තවත් තර්කයක් ලබා දුන්නේය.
මෙම ආර්ථික පදනම මත, Karl Marx වැනි චින්තකයන් “ශ්රමිකයා සූරාකෑම” යන සංකල්පය දේශපාලනික අරගලයකට පරිවර්තනය කළහ. Marxගේ විග්රහය, Ricardoගේ ආර්ථික න්යායන්ට නව ජීවයක් ලබා දුන්නේය එය කම්කරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සඳහා වූ සටනට දාර්ශනික අවි සපයන ලදී.
එබැවින්, Ricardo සෘජුවම කම්කරු දිනය නිර්මාණය කළේ නැත. නමුත්, “ශ්රමයට සාධාරණ වටිනාකමක්” යන අදහසට විද්යාත්මක පදනම සපයමින්, ඔහු එම සටනට අඳුරු නොවන බලයක් ලබා දුන්නේය.
අද, අපි කම්කරු දිනය සමරන්නේ කෙසේද? බොහෝ විට එය දේශපාලන පක්ෂවල බල ප්රදර්ශනයක් බවට පත්වී ඇත. කම්කරුවාගේ සැබෑ ගැටලු-අසාධාරණ වැටුප්, අස්ථාවර රැකියා, සහ සමාජ ආරක්ෂණ හිඟය පසුබැසී ඇත.
අවසානයේ ප්රශ්නය සරලය:
අද කම්කරු දිනය සමරන්නේ කම්කරුවා වෙනුවෙන්ද, නැත්නම් ඔහුගේ නාමය භාවිතා කරන බලවේග වෙනුවෙන්ද?
මෙය සැමරුමක් පමණක් නොව-සමාජයක් ලෙස අපට අපම අහන ප්රශ්නයකි.(Editor:NextGen)
