21/08/2026
විශාරද නන්දා මාලීනී — ශ්‍රී ලාංකේය සුභාවිත ගීතයේ ශ්වේත ස්වරය
ශ්‍රී ලාංකේය සංගීතයේ මතකය හැඩගැස්වූ අද්විතීය ගායන ශිල්පිනියකගේ ජීවිතය, සංගීතය සහ උරුමය
________________________________________
ශ්‍රී ලාංකේය ගීතයේ ඉතිහාසය කියවීමේදී ඇතැම් හඬ හමුවන්නේ ගීත කිහිපයක මතකයක් ලෙසය. තවත් ඇතැම් හඬක් එක් යුගයක සංගීත රසය නියෝජනය කරයි. එහෙත් කලාකරුවෙකුගේ හඬක් පරම්පරා කිහිපයක ජීවිත අත්දැකීම් සමඟ බැඳී, ආදරයේ සිට විරහව දක්වාත්, භක්තියේ සිට සමාජ වේදනාව දක්වාත්, ළමා ලෝකයේ සිට දේශපාලනික ප්‍රශ්න කිරීම දක්වාත් ගමන් කළ විට එය හුදෙක් ගායන හඬක් ලෙස හැඳින්විය නොහැකිය. එය කාලයක මතකයක් බවට පත්වෙයි.
විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලීනී එවැනි හඬකි.
1943 අගෝස්තු 23 වැනිදා අලුත්ගම, ලෙවන්දූව ප්‍රදේශයේ උපත ලැබූ මිරිහාන ආරච්චිගේ නන්දා මාලීනී පෙරේරා, කුඩා කල සිටම ගායනය කෙරෙහි දක්ෂතාවක් පෙන්වූවාය. පසුව කොළඹ කොටහේන ප්‍රදේශයට පැමිණ ශ්‍රී ගුණානන්ද විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ ඇයගේ ගායන හැකියාව ගුරුවරුන්ගේ අවධානයට ලක් විය. ඒ කුඩා දැරිය තුළ තිබූ ස්වරය ඉදිරියේදී ශ්‍රී ලංකාවේ සංගීත ඉතිහාසයේ දීර්ඝතම හා බලවත්ම ගමන්වලින් එකක් බවට පත්වනු ඇතැයි එදා කිසිවෙකුට සිතෙන්නට නැත.
ළමා මණ්ඩපයෙන් ඇරඹුණු ගමන
1956 වසරේ බොරැල්ල තරුණ බෞද්ධ සංගමයේ පැවති පද්‍ය ගායනා තරගයකදී රන් පදක්කමක් දිනාගැනීම නන්දා මාලීනීගේ සංගීත ජීවිතයේ පළමු වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එම දක්ෂතාව පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන්ගේ අවධානයට ලක්වීමත් සමඟ ඇය ගුවන්විදුලි ලෝකයට හඳුන්වා දෙනු ලැබුවාය.
කරුණාරත්න අබේසේකරයන් මෙහෙයවූ ජනප්‍රිය “ළමා මණ්ඩපය” වැඩසටහනේදී ඇය ගායනා කළ “බුදු සාදු” ගීතය ශ්‍රාවකයන් අතරට ඇයගේ නම රැගෙන ගියේය. එදා ගුවන්විදුලියෙන් ඇසුණු ඒ කුඩා දැරියගේ හඬ, ඉදිරියේදී දශක ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලාංකේය ගීතයේ මතකය සමඟ බැඳී යන හඬක් බවට පත්වනු ඇතැයි එදා කිසිවෙකුට සිතෙන්නට නැත.
ගුවන්විදුලිය නන්දා මාලීනීට ජනප්‍රියත්වය ලබාදුන් ස්ථානයක් පමණක් නොවීය. එය ඇයගේ සංගීත ජීවිතයේ මුල් පාසලක්ද විය. එහිදී ප්‍රවීණ සංගීතඥයන්ගේ ඇසුර, ගායන පුහුණුව සහ විවිධ සංගීත වැඩසටහන් හරහා ඇයගේ ස්වරය ක්‍රමයෙන් පරිණත විය.
එම ගමනේදී පණ්ඩිත් අමරදේවයන් සමඟ ගොඩනැගුණු සම්බන්ධය ඇයගේ කලා ජීවිතයට විශාල බලපෑමක් කළේය.
“ගලන ගඟකි ජීවිතේ” — සිනමාවට පැමිණි ස්වරය
ගුවන්විදුලියේ ඇසුණු නන්දා මාලීනීගේ හඬ වැඩි කලක් යන්නට පෙර සිනමා ලෝකයටද පැමිණියේය. ශ්‍රී ලාංකේය සිනමාව තමන්ගේම සංගීත අනන්‍යතාවක් ගොඩනගමින් සිටි අවධියක, ඇයගේ හඬ එම නව ගමනේ සුවිශේෂී ස්වරයක් බවට පත්විය.
පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේවයන්ගේ සංගීත අධ්‍යක්ෂණයෙන් නිර්මාණය වූ “රන්මුතු දූව” චිත්‍රපටයේ නාරද දිසාසේකර සමඟ ඇය ගායනා කළ “ගලන ගඟකි ජීවිතේ” ගීතය ඇයගේ සිනමා ගායන ජීවිතයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයක් විය. එම ගීතයේ පද රචනය චන්ද්‍රරත්න මානවසිංහයන්ගේ වූ අතර, නන්දා මාලීනීගේ හඬ එතැන් සිට සිනමා ගීතයේද ස්ථිර මතකයක් බවට පත්විය.
ඇය එම ගීතය වෙනුවෙන් 1963දී පැවති පළමු සරසවිය සම්මාන උළෙලේ හොඳම පසුබිම් ගායිකාව ලෙස සම්මානයටද පාත්‍ර වූවාය. එවකට ඇයගේ වයස අවුරුදු විස්සකටත් අඩු විය.
ඉන් පසුව “සන්නාලියනේ”, “රන් දහදිය බිඳු බිඳු” වැනි ගීත හරහාද ඇයගේ හඬ රසික මතකයේ තවදුරටත් තැන්පත් විය. පණ්ඩිත් අමරදේවයන්ගේ “මධුවන්ති” වැනි සංගීත වැඩසටහන් හරහාද ඇයගේ ගායන හැකියාව තවදුරටත් ප්‍රකට විය.
එතැන් සිට නන්දා මාලීනී ජනප්‍රිය ගායිකාවක් වූවාය.
එහෙත් ඇයගේ ගමන එතැනින් නතර වූයේ නැත.
ජනප්‍රියත්වයෙන් ඔබ්බට ගිය ශාස්ත්‍රීය ගමන
ජනප්‍රිය ගීත ලෝකයේ නමක් දිනාගනිමින් සිටියද නන්දා මාලීනී සංගීතය පිළිබඳ තම ශාස්ත්‍රීය හැදෑරීම අත්හැරියේ නැත. 1963දී ඉන්දියාවේ ලක්නව්හි 𝐁𝐡𝐚𝐭𝐤𝐡𝐚𝐧𝐝𝐞 𝐌𝐮𝐬𝐢𝐜 𝐈𝐧𝐬𝐭𝐢𝐭𝐮𝐭𝐞 — භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත විද්‍යා පීඨය වෙත ගිය ඇය ඉන්දියානු ශාස්ත්‍රීය සංගීතය හැදෑරුවාය.
ගුවන්විදුලියේ ජනප්‍රිය ගායිකාවක් ලෙස හඳුනාගෙන සිටියදී ශාස්ත්‍රීය සංගීතය සොයා ඉන්දියාවට යාම ඇයගේ කලා ජීවිතයේ වැදගත් තීරණයක් විය. හඬේ ස්වභාවික සුන්දරත්වය පමණක් නොව, ස්වරය හා සංගීතයේ විධිමත් පදනම පිළිබඳ අවබෝධයද ඇයගේ ගායනය තුළ ක්‍රමයෙන් තහවුරු විය.
පසුව ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි ඇය සංගීත අධ්‍යාපනය තවදුරටත් ඉදිරියට ගෙන ගොස් 1984දී විශාරද උපාධිය ලබාගත්තාය.
ජනප්‍රිය ගායිකාවක් ලෙස ආරම්භ වූ ගමනක්, ශාස්ත්‍රීය සංගීතයේ විධිමත් හැදෑරීමක් හරහා තවත් ගැඹුරු වූයේ එලෙසය.
ස්වරය වේදිකාවක් වූ කාලය
ගුවන්විදුලියෙන් සිනමාවටත්, සිනමාවෙන් ශාස්ත්‍රීය සංගීතයටත් ගමන් කළ නන්දා මාලීනීගේ හඬ අවසානයේ විශාල ප්‍රසංග වේදිකාවක් සොයා ගියේය.
1971දී පණ්ඩිත් අමරදේවයන් සමඟ 𝐒𝐫𝐚𝐰𝐚𝐧𝐚 𝐀𝐫𝐚𝐝𝐡𝐚𝐧𝐚 — ස්වර්ණ ආරාධනා ප්‍රසංගයට එක්වීමෙන් පසු ඇයගේ ප්‍රසංග ජීවිතය නව අවධියකට පිවිසුණි.
1973දී ඇයගේ පළමු ඒක පුද්ගල ප්‍රසංග මාලාව ආරම්භ වූ අතර, එය වසර ගණනාවක් පුරා ගමන් කරමින් නන්දා මාලීනීගේ හඬ විශාල රසික පිරිසක් අතරට ගෙන ගියේය.
ඉන් පසුව 1981දී ආරම්භ වූ 𝐒𝐚𝐭𝐡𝐲𝐚𝐲𝐞 𝐆𝐞𝐞𝐭𝐡𝐚𝐲𝐚 — සත්‍යයේ ගීතය ප්‍රසංග මාලාව ඇයගේ ප්‍රසංග ඉතිහාසයේ තවත් වැදගත් පරිච්ඡේදයක් විය.
මේ වන විට නන්දා මාලීනීගේ වේදිකාව ගීත ගායනා කරන ස්ථානයක් පමණක් නොවීය.
එය මිනිස් ජීවිතය, ආදරය, සමාජය සහ කාලය පිළිබඳ කතා කරන අවකාශයක් බවට පත්වෙමින් තිබුණි.
සුනිල් ආරියරත්න සහ නන්දා මාලීනී — පදයක් සහ ස්වරයක් අතර ගොඩනැගුණු සුසංයෝගය
නන්දා මාලීනීගේ සංගීත ජීවිතය කියවන විට මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්නගේ නම හමුවන්නේ අහම්බයකින් නොවේ. ඔවුන් දෙදෙනා අතර ගොඩනැගුණු නිර්මාණාත්මක සම්බන්ධය දශක ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලාංකේය ගීතයේ වැදගත් නිර්මාණ රැසකට පදනමක් විය.
සුනිල් ආරියරත්නගේ පදවලින් මිනිස් ජීවිතයේ විවිධ අත්දැකීම් ගීතයට පැමිණි අතර, නන්දා මාලීනීගේ හඬ එම පදවලට ජීවයක් ලබා දුන්නාය. ආදරය ගැන ලියැවුණු පදයකට ඇය මෘදු බවක් එක් කළාය. විරහව ගැන ලියැවුණු පදයකට නිහඬ වේදනාවක් එක් කළාය. සමාජය ගැන ප්‍රශ්න කළ පදයකට එහි බර දරාගත හැකි හඬක් ලබා දුන්නාය.
𝐒𝐚𝐭𝐡𝐲𝐚𝐲𝐞 𝐆𝐞𝐞𝐭𝐡𝐚𝐲𝐚 — සත්‍යයේ ගීතය එම නිර්මාණාත්මක සම්බන්ධයේ වැදගත් අවස්ථාවකි. එහි සුනිල් ආරියරත්නගේ පදවලට එච්. එම්. ජයවර්ධන, ඔස්ටින් මුණසිංහ, මර්වින් පෙරේරා, රෝහණ වීරසිංහ, ස්ටැන්ලි පීරිස් සහ ගුණදාස කපුගේ වැනි සංගීතඥයන්ගේ සංගීතය එක්විය. “මේ ජීවන ගංගා ධාරයේ”, “මා හඬනා කඳුළු ගලා”, “බුදු හිමියන්ටත් කලි යුගයේ”, “පෙරහැර”, “ප්‍රේමය නම්”, “කඩමණ්ඩියේ” සහ “තුන්හෙළේ කැලෑ තුළ” වැනි ගීත එම නිර්මාණ ලෝකයේ විවිධ පැතිකඩ නියෝජනය කළේය.
එතැන් සිට පදය සහ ස්වරය අතර ගොඩනැගුණු මෙම සංවාදය පවන දක්වා තවත් ගැඹුරු විය.
ගීතයෙන් මිනිස් හදවත කියවූ ගායිකාව
නන්දා මාලීනීගේ ගීත ලෝකය පවන වැනි සමාජීය නිර්මාණවලින් පමණක් කියවිය නොහැකිය. ඇයගේ ගායන ජීවිතය තුළ ආදරයට හිමි වූයේද සුවිශේෂී ස්ථානයකි. “යනවානම් අනේ මං අරං” වැනි ගීයකදී ආදරය විශාල වචනවලින් නොව, එකට ජීවත් වීමට ඇති සරල මිනිස් ආශාවන් තුළින් මතුවෙයි. දුක සැප බෙදාගෙන, අඩුවෙන් ජීවත් වුවත් එකට සිටීමට ඇති කැමැත්ත එහි ගීතමය අත්දැකීම බවට පත්වන අතර, නන්දා මාලීනීගේ හඬ එම සරල හැඟීම රසිකයාගේ පෞද්ගලික මතකයක් බවට පත් කරයි.
“මන්ද නාව කාරණාව” වැනි ගීයකදී එම හඬ තවත් සංවේදී පරාසයකට ගමන් කරයි. බලා සිටීම, නොපැමිණීම, අහිමිවීම සහ හුදෙකලාව වැනි අත්දැකීම් එහිදී නිහඬ වේදනාවක් ලෙස මතුවන අතර, ඇයගේ ගායනය එම වේදනාව උස් හඬින් ප්‍රකාශ නොකර, එය තුළම ජීවත් වන මිනිසෙකුගේ හුස්මක් මෙන් රසිකයා වෙත ගෙන එයි.
“කඩමණ්ඩියේ” වැනි ගීයකදී ගැමි ජීවිතයේ මතකයක් ගීතයට පැමිණෙයි. “අම්මාවරුනේ” වැනි නිර්මාණයකදී මව්ත්වය, වේදනාව සහ මනුෂ්‍යත්වය එකිනෙක හමුවෙයි. “දන්නෝ බුදුන්ගේ” සහ “බුදු සාදු” වැනි නිර්මාණවලදී භක්තිය හා ආධ්‍යාත්මිකත්වය ඇයගේ හඬ තුළින් මතුවෙයි. “සින්දු හෝඩිය” වැනි නිර්මාණයකදී එම හඬ ළමා ලෝකයට ගමන් කරමින් දැනුම හා සංගීතය එකට ගෙන එයි.
එම නිසා නන්දා මාලීනීගේ ගීත ලෝකය එකම වර්ණයකින් ඇඳි චිත්‍රයක් නොවීය. ආදරයේ මෘදු පැහැයද, විරහවේ අඳුරු පැහැයද, භක්තියේ නිශ්චල පැහැයද, ළමා ලෝකයේ දීප්තියද, ගැමි ජීවිතයේ සරල පැහැයද, සමාජ විරෝධයේ තද පැහැයද එහි එකට පැවතුණි.
සත්‍යයේ ගීතය — සමාජය දෙස හැරුණු ස්වරය
𝐒𝐚𝐭𝐡𝐲𝐚𝐲𝐞 𝐆𝐞𝐞𝐭𝐡𝐚𝐲𝐚 — සත්‍යයේ ගීතය තුළින් නන්දා මාලීනීගේ ගායනය පෞද්ගලික හැඟීම්වලින් ඔබ්බට ගොස් සමාජය දෙසද හැරුණි. ආදරය, මිනිස් ජීවිතය, ආගම, දේශය සහ සමාජය පිළිබඳ විවිධ අදහස් ගීතයට පැමිණෙද්දී, ඇයගේ හඬ ඒවා රසිකයා වෙත ගෙන ගියේ වචන පමණක් ලෙස නොව, අත්විඳිය හැකි මනුෂ්‍ය හැඟීම් ලෙසය.
එහිදී ගීතය තවදුරටත් සරල විනෝදාස්වාදයක් පමණක් නොවීය. එය යම් දෙයක් ගැන සිතීමට බල කරන මාධ්‍යයක් බවට පත්වෙමින් තිබුණි. පෞද්ගලික අත්දැකීමක් ලෙස ඇසෙන ගීයක පදයකට පවා සමාජයක පොදු අත්දැකීමක් ගැන කතා කළ හැකි බව නන්දා මාලීනීගේ ගායන ගමනේ මෙම අවධිය පෙන්වා දුන්නේය.
ඉදිරියේදී පවන තුළ වඩාත් සෘජුව ඇසෙන සමාජීය හා දේශපාලනික හඬ සඳහා මෙම අවධියද පසුබිමක් බවට පත්විය.
පවන — යුගයක වේදනාවට හඬක්
1987දී ආරම්භ වූ 𝐏𝐚𝐯𝐚𝐧𝐚 — පවන නන්දා මාලීනීගේ කලා ජීවිතයේ වඩාත්ම සංවාදාත්මක පරිච්ඡේදයක් විය. එවකට ශ්‍රී ලංකාව ගමන් කරමින් සිටියේ දේශපාලනික අර්බුද, භීෂණය, අහිමිවීම් සහ සමාජීය අසහනයෙන් පිරුණු කාලයකි. ඒ කාලයේ මිනිසුන්ගේ බිය, වේදනාව සහ ප්‍රශ්න කිරීම් ගීතයට ගෙන ඒම පහසු කාර්යයක් නොවීය.
එහෙත් පවන එම නිහඬ බව තුළින් හඬක් බවට පත්විය.
එහි ප්‍රධාන පද රචකයා වූයේ සුනිල් ආරියරත්නයයි. සරත් දසනායක, ගුණදාස කපුගේ, රෝහණ වීරසිංහ, ඔස්ටින් මුණසිංහ සහ ස්ටැන්ලි පීරිස් ඇතුළු සංගීතඥයන්ගේ නිර්මාණ දායකත්වයද එයට එක්විය. “යදමින් බැඳ”, “බමුණා වුණත්”, “දන්සැල් දොරෙහි” සහ “වහන්නට හැකිනම්” වැනි ගීත හරහා එම යුගයේ සමාජීය අසහනයට හඬක් ලැබුණි.
නන්දා මාලීනීගේ හඬ එහිදී වෙනස් විය. ආදර ගීයකදී ඇසෙන මෘදු ස්වරය වෙනුවට එහිදී හඬ ප්‍රශ්න කරයි. වේදනාව ප්‍රකාශ කරයි. විරෝධය පළ කරයි. නිහඬව සිටි සමාජයකට ශබ්දයක් ලබා දෙයි.
පවන වාරණයට සහ තහනම් කිරීම්වලට මුහුණ දුන් නිර්මාණයක් බවටද පත්විය. එම නිසා එය නන්දා මාලීනීගේ තවත් ගීත එකතුවක් පමණක් නොව, එක් යුගයක සමාජ මතකයේ කොටසක් බවට පත්විය.
ගායිකාවකගෙන් ගුරුවරියකට
නන්දා මාලීනීගේ සංගීත ජීවිතය වේදිකාව මත පමණක් නතර වූයේ නැත. තමන් දශක ගණනාවක් පුරා හැදෑරූ හා අත්විඳි සංගීත දැනුම තවත් පරම්පරාවකට ලබාදීම සඳහා ඇය 𝐍𝐚𝐧𝐝𝐚 𝐌𝐚𝐥𝐢𝐧𝐢 𝐀𝐬𝐡𝐫𝐚𝐦 — නන්දා මාලීනී ආශ්‍රමය ආරම්භ කළාය.
ගායනයෙන් ලැබුණු ප්‍රසිද්ධිය එක් පැත්තකි. ගායනය පිළිබඳ දැනුම ඉදිරියට ගෙන යාම තවත් පැත්තකි. නන්දා මාලීනීගේ ජීවිතය තුළ මෙම දෙකම එකට පැවතුණි.
2017දී ඇයට දර්ශනසූරී — Doctor of Philosophy in Fine Arts ගෞරව උපාධිය පිරිනැමීමද ඇයගේ දීර්ඝ කලා සේවයට ලැබුණු විශේෂ ඇගයීමක් විය.
එතැන් වන විට නන්දා මාලීනීගේ නම ගායන ශිල්පිනියකගේ නමකට වඩා විශාල සංස්කෘතික මතකයක් බවට පත්ව තිබුණි.
ශ්වේත රාත්‍රිය — වසර විසි දෙකකට පසු නැවතත් වේදිකාවට
1987දී 𝐏𝐚𝐯𝐚𝐧𝐚 — පවන සමඟ තම ඒක පුද්ගල ප්‍රසංග ගමනේ එක් දැවැන්ත පරිච්ඡේදයක් සටහන් කළ නන්දා මාලීනී, ඉන් පසුව වසර ගණනාවක් වේදිකාවේ ඒක පුද්ගල ප්‍රසංගයකින් දක්නට නොලැබුණාය. කාලය ගෙවී ගියේය. පරම්පරාවක් වැඩිහිටියන් බවට පත්විය. තවත් පරම්පරාවක් නන්දා මාලීනීගේ ගීත අසා වැඩුණද, ඇය වේදිකාවක සජීවීව ගායනා කරන අත්දැකීම ඔවුන්ට නොලැබුණි.
ඒ නිහඬ කාලය වසර විසි දෙකක් පමණ දිගු විය.
එම නිහැඬියාව බිඳ දැමූ ප්‍රසංගය වූයේ 𝐒𝐡𝐰𝐞𝐭𝐡𝐚 𝐑𝐚𝐭𝐡𝐫𝐢𝐲𝐚 — ශ්වේත රාත්‍රිය ය.
2010 වසරේ සැප්තැම්බර් 14 වැනිදා ආරම්භ වූ මෙම ඒක පුද්ගල සංගීත ප්‍රසංග මාලාව සිරස FM සමඟ එක්ව සංවිධානය කෙරිණි. නන්දා මාලීනීගේ දශක ගණනාවක ගීත උරුමය නැවත වේදිකාවට ගෙන ඒම මෙහි අරමුණ වූ අතර, රට පුරා විවිධ ස්ථානවල පැවැත්වුණු ප්‍රසංග මාලාව 2012 සැප්තැම්බර් 14 වැනිදා රත්මලානේ Stein Studios හි පැවැති අවසන් ප්‍රසංගයෙන් නිමාවට පත් විය.
මෙය නන්දා මාලීනීගේ තවත් ප්‍රසංගයක් පමණක් නොවීය. එය පරම්පරා දෙකක් අතර ගොඩනැගුණු සංගීතමය පාලමක් විය. එක් පසෙක 1960, 1970 සහ 1980 දශකවල නන්දා මාලීනීගේ ගීත සමඟ වැඩුණු රසික පරම්පරාවක් සිටියේය. අනෙක් පසෙක ඇයව ගුවන්විදුලි පටිගත කිරීම්, කැසට් පට සහ පසුව නව මාධ්‍ය හරහා හඳුනාගත් තරුණ පරම්පරාවක් සිටියේය. ඒ දෙපාර්ශ්වයම එකම වේදිකාවක් වටා එකතු කිරීමට ශ්වේත රාත්‍රිය සමත් විය.
ප්‍රසංගයේ නිර්මාණාත්මක පසුබිමද නන්දා මාලීනීගේ කලා උරුමයට ගැළපෙන ආකාරයෙන් සකස් වී තිබුණි. මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න විසින් ගේය පද රචනා කළ අතර, නව සංගීත අධ්‍යක්ෂණය සුරේශ් මාලියද්ද විසින් සිදු කළේය. එමඟින් පරණ ගීතවල මතකය පමණක් නැවත ඉදිරිපත් නොකර, ඒවාට නව සංගීතමය හැඩයක් ලබාදීමටද අවකාශ සැලසුණි.
ශ්වේත රාත්‍රිය තුළ නන්දා මාලීනීගේ සංගීත ජීවිතයේ විවිධ අවධි එකම වේදිකාවක් මත නැවත හමුවිය. ආදරය, විරහව, භක්තිය, මව්ත්වය, සමාජ සංවේදනය සහ මිනිස් ජීවිතයේ විවිධ හැඟීම් ඇයගේ හඬ හරහා නැවත ප්‍රේක්ෂකයන් ඉදිරියේ ජීවමාන විය.
වසර විසි දෙකකට පසු නැවත වේදිකාවට පැමිණි ඇය පිළිබඳව එදා ප්‍රේක්ෂකයන්ගේ ප්‍රතිචාරයද සුවිශේෂී විය. එම ප්‍රතිචාරය තුළින් තවමත් හොඳ සංගීතය සඳහා විශාල ප්‍රේක්ෂක ඉඩක් පවතින බව පැහැදිලි වූ අතර, ප්‍රසංගයට පැමිණි පිරිස අතර තරුණ හා වැඩිහිටි දෙපිරිසම සිටීමද එම සංගීතයේ පරම්පරා ඉක්මවා ගිය බලය පෙන්වා දුන්නේය.
ඒ නිසා ශ්වේත රාත්‍රිය නන්දා මාලීනීගේ අතීතය සමරන ප්‍රසංගයක් පමණක් නොවීය. එය ඇයගේ සංගීතය තවමත් ජීවමාන බව ඔප්පු කළ අවස්ථාවක් විය.
2012 සැප්තැම්බර් 14 වැනිදා රත්මලාන Stein Studios හි පැවැති අවසන් ප්‍රසංගය එම ගමනේ තවත් සංකේතාත්මක මංසලකුණක් විය. එය සජීවීව පටිගත කර සංරක්ෂණය කිරීමටද කටයුතු කෙරිණි. එහිදී නන්දා මාලීනී විසින් දශක ගණනාවක් පුරා ජනප්‍රිය කළ ගීත නව සංගීත සැකසුම් සමඟ නැවත අසන්නට ලැබුණි.
එහිදී “ශ්වේත” යන නමටම තවත් අර්ථයක් එක් විය.
සුදු පැහැය යනු ඇයගේ බාහිර අනන්‍යතාවයට පමණක් සම්බන්ධ වූ දෙයක් නොවීය. නන්දා මාලීනීගේ ගීත ජීවිතය තුළ පවතින විවිධ හැඟීම් අතරින් යම් පිරිසිදු, නිර්මල සහ කාලය ඉක්මවා යන කලාත්මක හරයක් එම නාමයෙන් සංකේතවත් වූවාක් මෙන් පෙනුණි.
ශ්වේත රාත්‍රිය නිමාවට පත් වූයේ වේදිකාවක අවසාන ගීතය සමඟ පමණක් නොවේ. එය නන්දා මාලීනීගේ දීර්ඝ ප්‍රසංග ඉතිහාසයේ එක් පරිච්ඡේදයක් නැවත වරක් ජනතාව ඉදිරියේ විවෘත කර, එය නව පරම්පරාවකට භාර දුන් අවස්ථාවක් විය.
𝐒𝐫𝐚𝐰𝐚𝐧𝐚 𝐀𝐫𝐚𝐝𝐡𝐚𝐧𝐚 සිට 𝐒𝐚𝐭𝐡𝐲𝐚𝐲𝐞 𝐆𝐞𝐞𝐭𝐡𝐚𝐲𝐚 දක්වාත්, 𝐏𝐚𝐯𝐚𝐧𝐚 සිට 𝐒𝐡𝐰𝐞𝐭𝐡𝐚 𝐑𝐚𝐭𝐡𝐫𝐢𝐲𝐚 දක්වාත් පැමිණි ගමන දෙස බැලූ විට, නන්දා මාලීනීගේ ප්‍රසංග ජීවිතයම ශ්‍රී ලාංකේය සංගීතයේ වෙනස්වන යුගයන් පිළිබඳ කතාවක් බවට පත්වෙයි.
පවනෙන් පසු වසර විසි දෙකක් නිහඬව සිටි වේදිකාව, ශ්වේත රාත්‍රියේදී නැවතත් ඇගේ හඬින් පිරුණි.
එදා වේදිකාව මත ඇසුණු ඒ හඬ, අද නැවතත් ඉතිහාසයේ මතකයක් බවට පත්ව තිබේ.
ගීතයෙන් ඔබ්බට ගිය උරුමය
දශක ගණනාවක් පුරා නන්දා මාලීනීගේ හඬ විවිධ ගීත නිර්මාණ තුළින් ශ්‍රී ලාංකේය මතකයට එක්විය. “පෙරදා මහ රෑ”, “පහන් කන්ද”, “හේමන්තයේදී”, “තාරුකා ඇස්”, “පවන”, “සින්දු හෝඩිය”, “කිඳුරියකගේ විලාපය”, “මඳු බඳුන්”, “හඳහාමි”, “සංඛ පද්ම”, “පෙම්බර ලංකා”, “ග්‍රැමෆෝන් ගී”, “අරලිය ලන්දට”, “නිලම්බරේ” සහ “පිරිත් පැන්” වැනි නිර්මාණ ඒ දිගු ගමනේ විවිධ අවධි නියෝජනය කරයි.
එම ගීත එකිනෙක දෙස බලන විට නන්දා මාලීනීගේ ගායන පෞරුෂයේ පරාසය පැහැදිලි වෙයි. ඇතැම් ගීතයක ඇය ආදරය කියන්නීය. තවත් ගීතයක විරහව කියන්නීය. තවත් අවස්ථාවක මව්ත්වයේ වේදනාවට හඬක් දෙන්නීය. තවත් අවස්ථාවක භක්තිය තුළ මිනිසාගේ අභ්‍යන්තර නිශ්චලතාව සොයන්නීය. එහෙත් මේ සියල්ල අතරින් එකම දෙයක් හමුවෙයි. ඒ මිනිසාගේ හැඟීම හඳුනාගැනීමට ඇයගේ හඬට තිබූ හැකියාවයි.
ඒ නිසා නන්දා මාලීනීගේ සැබෑ උරුමය ගීත ගණනකින් පමණක් මැනිය නොහැකිය. එක් එක් ගීතය තුළින් මිනිසාගේ විවිධ මුහුණු හඳුනාගැනීමට ඇය සමත් වූ ආකාරය තුළ එම උරුමය තැන්පත් වී තිබේ.
ගෞරවයෙන් ගෞරවයට ගිය ජීවිතයක්
දශක ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලාංකේය සංගීතයට කළ මෙහෙවර වෙනුවෙන් නන්දා මාලීනී සම්මාන රැසකින් පිදුම් ලැබුවාය. සරසවිය සම්මාන, ජනාධිපති සම්මාන සහ ජනප්‍රිය ගායන සම්මාන අතර ඇයගේ නම දිගින් දිගටම සටහන් විය.
ඇයගේ මුල් සිනමා ගීතය වෙනුවෙන්ම සම්මානයට පාත්‍ර වූ ගායිකාවක් ලෙස ආරම්භ වූ ඇය, පසුව දශක ගණනාවක් පුරා ශ්‍රී ලාංකේය ගායන ක්ෂේත්‍රයේ ඉහළම ඇගයීම් ලබමින් සිටියාය.
එහෙත් ඇයගේ ජීවිතය සම්මාන සංඛ්‍යාවෙන් මැනිය නොහැකිය. සම්මානයක් ලැබෙන දිනය අවසන් වේ. ප්‍රසංගයක් අවසන් වේ. වේදිකාවක් හිස් වේ. නමුත් ගීතයක් මිනිසෙකුගේ මතකයට ගිය පසු එය එතරම් පහසුවෙන් අවසන් නොවේ.
82 වසරකට පසු
2026 අගෝස්තු 20 වැනිදා නාවල පිහිටි සිය නිවසේදී විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලීනී අභාවප්‍රාප්ත වූවාය. මියයන විට ඇය 82 හැවිරිදි වියේ පසුවූවාය. ඇයගේ 83 වැනි උපන්දිනයට දින තුනක් පමණක් තිබියදී ඇය මෙලොවින් සමුගත්තාය.
එක් ජීවිතයක භෞතික පරිච්ඡේදය එතැනින් අවසන් විය.
එහෙත් නන්දා මාලීනීගේ ජීවිතය කියන්නේ අවසන් දිනයකින් අවසන් කළ හැකි කතාවක් නොවේ.
ලෙවන්දූවේ උපන් කුඩා දැරියක් ගුවන්විදුලියට පැමිණියාය. ගුවන්විදුලියෙන් සිනමාවට ගියාය. සිනමාවෙන් වේදිකාවට පැමිණියාය. වේදිකාවෙන් ශාස්ත්‍රීය සංගීතය සොයා ගියාය. ශාස්ත්‍රීය සංගීතයෙන් ගුරු භූමිකාවකට පැමිණියාය. ඒ සෑම පියවරකදීම ඇයගේ හඬ තවත් පුළුල් අර්ථයක් ලබාගත්තේය.
ආදරය ගැන ගායනා කළ එම හඬම විරහව ගැනද ගායනා කළාය. මව්ත්වයේ වේදනාවටද, භක්තියේ නිශ්චලතාවටද, දරුවන්ගේ ලෝකයේ සරලත්වයටද, සමාජයක වේදනාවටද එම හඬම ස්වරයක් ලබා දුන්නාය. එක් අවස්ථාවක යුගයක දේශපාලනික අසහනය ප්‍රශ්න කළ එම හඬ, තවත් අවස්ථාවක එක් මිනිසෙකුගේ පෞද්ගලික ආදර මතකයක් බවට පත්විය.
ඒ නිසා ඇයගේ අභාවය එක් ගායිකාවකගේ නික්ම යාමක් ලෙස පමණක් කියවිය නොහැකිය.
එය පරම්පරා ගණනාවක් තම ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවලදී හඳුනාගත් හඬක භෞතික නිහඬ වීමකි.
ශ්වේත ස්වරය
කලාකරුවෙකුගේ උරුමය ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ජීවිතයේ අවසන් දිනයෙන් මැනිය නොහැකිය. එය ඉතිරි වූ නිර්මාණවලින් මැනේ. මිනිසුන්ගේ මතකයෙන් මැනේ. තවත් පරම්පරාවක් එම ගීත නැවත ගායනා කරන විට මැනේ.
දශක ගණනාවකට පසුත් “ගලන ගඟකි ජීවිතේ” ඇසෙන විට, “යනවානම් අනේ මං අරං” ඇසෙන විට, “අම්මාවරුනේ” ඇසෙන විට, “කඩමණ්ඩියේ” ඇසෙන විට, “සත්‍යයේ ගීතය” නැවත ඇසෙන විට හෝ “පවන” තුළින් යුගයක වේදනාව නැවත මතුවන විට, එතැන සිටින්නේ තවමත් නන්දා මාලීනීගේ හඬය.
ඇය නිහඬ වී ඇත.
නමුත් ඇයගේ ගීත නිහඬ වී නැත.
ඇයගේ හඬ නිහඬ වී ඇත.
නමුත් ඒ හඬ තුළ තැන්පත් වූ පරම්පරා ගණනාවක මතකය නිහඬ වී නැත.
එක් යුගයක ගායිකාවක් ලෙස ආරම්භ වූ නන්දා මාලීනී, අවසානයේ ශ්‍රී ලාංකේය සුභාවිත ගීතයේම මතකයක් බවට පත්වූවාය.
ඒ මතකයේ ස්වරය සුදුය.
නිර්මලය.
කාලය ඉක්මවා යන ස්වරයකි.
පවනෙන් පසු වසර විසි දෙකක් නිහඬව සිටි වේදිකාව, ශ්වේත රාත්‍රියේදී නැවතත් ඇගේ හඬින් පිරුණි.
එදා වේදිකාව මත ඇසුණු ඒ හඬ, අද නැවතත් ඉතිහාසයේ මතකයක් බවට පත්ව තිබේ.
නමුත් ඒ මතකය තුළින් තවමත් ඇසෙන්නේ එකම දෙයකි.
විශාරද නන්දා මාලීනී — ශ්‍රී ලාංකේය සුභාවිත ගීතයේ ශ්වේත ස්වරය
EKORA Studios | විශේෂ චරිතාපදාන
චරිතය : විශාරද ආචාර්ය නන්දා මාලීනී
සම්පූර්ණ නම : මිරිහාන ආරච්චිගේ නන්දා මාලීනී පෙරේරා
උපත : 1943 අගෝස්තු 23
උපන් ප්‍රදේශය : අලුත්ගම, ලෙවන්දූව
මුල් අධ්‍යාපනය : ශ්‍රී ගුණානන්ද විද්‍යාලය, කොටහේන
ගුවන්විදුලි ආරම්භය : “ළමා මණ්ඩපය” — “බුදු සාදු”
සංගීත ගුරුවරු හා මඟපෙන්වීම : පණ්ඩිත් ඩබ්ලිව්. ඩී. අමරදේව ඇතුළු ප්‍රවීණ සංගීතඥයන්
ශාස්ත්‍රීය සංගීත අධ්‍යාපනය : 𝐁𝐡𝐚𝐭𝐤𝐡𝐚𝐧𝐝𝐞 𝐌𝐮𝐬𝐢𝐜 𝐈𝐧𝐬𝐭𝐢𝐭𝐮𝐭𝐞 — භාත්ඛණ්ඩේ සංගීත විද්‍යා පීඨය
විශාරද උපාධිය : 1984
ප්‍රථම චිත්‍රපට ගීතය : “ගලන ගඟකි ජීවිතේ” — රන්මුතු දූව
ප්‍රධාන ප්‍රසංග : 𝐒𝐫𝐚𝐰𝐚𝐧𝐚 𝐀𝐫𝐚𝐝𝐡𝐚𝐧𝐚, 𝐒𝐚𝐭𝐡𝐲𝐚𝐲𝐞 𝐆𝐞𝐞𝐭𝐡𝐚𝐲𝐚, 𝐏𝐚𝐯𝐚𝐧𝐚, 𝐒𝐡𝐰𝐞𝐭𝐡𝐚 𝐑𝐚𝐭𝐡𝐫𝐢𝐲𝐚
ප්‍රධාන නිර්මාණාත්මක සුසංයෝගය : මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න සහ නන්දා මාලීනී
ගීත ලෝකය : ආදරය, විරහව, භක්තිය, මව්ත්වය, ළමා ගීත සහ සමාජීය ගීත
ප්‍රධාන ගී නිර්මාණ : “ගලන ගඟකි ජීවිතේ”, “යනවානම් අනේ මං අරං”, “කඩමණ්ඩියේ”, “අම්මාවරුනේ”, “පවන” ඇතුළු නිර්මාණ රැසක්
ගීත ඇල්බම / නිර්මාණ : 𝐏𝐚𝐯𝐚𝐧𝐚, 𝐒𝐢𝐧𝐝𝐮 𝐇𝐨𝐝𝐢𝐲𝐚, 𝐒𝐚𝐭𝐡𝐲𝐚𝐲𝐞 𝐆𝐞𝐞𝐭𝐡𝐚𝐲𝐚 ඇතුළු නිර්මාණ රැසක්
සංගීත අධ්‍යාපනය හා උරුමය : 𝐍𝐚𝐧𝐝𝐚 𝐌𝐚𝐥𝐢𝐧𝐢 𝐀𝐬𝐡𝐫𝐚𝐦 — නන්දා මාලීනී ආශ්‍රමය
ගෞරව උපාධිය : දර්ශනසූරී — Doctor of Philosophy in Fine Arts, 2017
සංගීත උරුමය : දශක හයකට අධික ශ්‍රී ලාංකේය ගායන හා සංගීත මෙහෙවර
අභාවප්‍රාප්ත වීම : 2026 අගෝස්තු 20, වයස අවුරුදු 82
ප්‍රධාන මූලාශ්‍ර : ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථා ලේඛනාගාර; සරසවිය ලේඛනාගාරය; ශ්‍රී ලංකා කලා මණ්ඩලය; පුවත්පත් හා සඟරා ලේඛනාගාර; සංගීත ලේඛනාගාර සහ ප්‍රසංග සටහන්.
𝐄𝐊𝐎𝐑𝐀 𝐒𝐭𝐮𝐝𝐢𝐨𝐬
𝐖𝐡𝐞𝐫𝐞 𝐄𝐜𝐡𝐨 𝐌𝐞𝐞𝐭𝐬 𝐀𝐮𝐫𝐚.
© 𝐄𝐊𝐎𝐑𝐀 𝐒𝐭𝐮𝐝𝐢𝐨𝐬
