06/04/2026
පෘථිවියට මොකද වෙන්නෙ ?
-----------------------
මිනිසා මුල්වරට සඳ මතට පය තබා පෘථිවිය දෙස හැරී බැලූ 1972 වසරේදී, ඔවුන් දුටුවේ අභ්යවකාශයේ කළු පැහැති නිහඬතාවය මැද බැබළෙන අතිශය සුන්දර "නිල් පැහැති මැණිකකි" (The Blue Marble). එදා Apollo 17 ගගනගාමීන් කැමරා කාචයට හසු කරගත් ඒ රූපය ලෝකයම මවිත කළේය. නමුත් වසර 54කට පසු, එනම් 2026 වන අද දවසේ Artemis II මෙහෙයුම හරහා අප දකින පෘථිවියේ රුව අපට පවසන්නේ සතුටුදායක පුවතක් නොවේ. එය "පිළිස්සෙමින් පවතින", තැනින් තැන පැහැය අවපැහැ ගැන්වුණු රෝගී ග්රහලෝකයක මරණාසන්න විලාපයයි.
ශ්රී ලංකාවට උදාවූ "ගිනි ගන්නා" දිනය
-------------------------------
වසරේ මේ කාලයට සූර්යයා ශ්රී ලංකාවට සෘජුවම මුදුන් වීම සාමාන්ය දෙයක් වුවද, මෙවර අප අත්විඳින තත්ත්වය කිසිසේත්ම සාමාන්ය නැත. වෙනදාට වඩා "ගිනි ගන්නා" රස්නයක් අපේ හිස් මතට වැටෙමින් තිබේ. මිනිසුන් පිපාසයෙන් මිරිකෙමින් සිටින අතර, රටේ බොහෝ ප්රදේශවලට ජල හිඟය දැඩිව බලපා ඇත. දේශගුණික රටා සම්පූර්ණයෙන්ම කඩුලු පැන ගොසිනි. ජල විදුලිය උත්පාදනය කරන ජලාශ පතුල පෑදීම නිසා විදුලිය විසන්ධි වීමේ බියෙන් ජනතාව පසුවෙති. මේ සියල්ල අපට කියා දෙන්නේ කුමක්ද? එය 1972 සිට 2026 දක්වා අප පෘථිවියට කළ "සතුරුකමේ" ප්රතිඵලය මිස අන් කිසිවක් නොවේ.
1972 සහ 2026: කැමරා කාචයට හසු වූ කටුක ඇත්ත
---------------------------------------------
1972 පින්තූරයේ අප දුටු ඝන සුදු පැහැති අයිස් තට්ටු සහ තද නිල් පැහැති සාගරය අද වන විට දියවී ගිය සේයාවක් මතු කරයි. ලෝක කාලගුණ විද්යා සංවිධානය (WMO) පවසන පරිදි 2025 සහ 2026 වසරවල් ඉතිහාසයේ උණුසුම්ම වසරවල් ලෙස වාර්තාගත වී ඇත්තේ නිකම්ම නොවේ. කාර්මික යුගයට වඩා සෙල්සියස් අංශක 1.5ක මාරාන්තික සීමාව අප අභිබවා ගොස් ඇත. අද අපේ ගෙමිදුලේ දැනෙන රස්නය එම ගෝලීය උණුසුමෙහි කුඩා කොටසක් පමණි.
ස්වභාවධර්මයේ "ප්රතිප්රහාරය"
--------------------------
අද අප දකින අසාමාන්ය ගංවතුර, පාලනය කළ නොහැකි ලැව්ගිනි සහ අද ශ්රී ලංකාවේ අප අත්විඳින දරුණු නියඟයන් යනු සොබාදහම අපට එල්ල කරන "ප්රතිප්රහාර" වේ. 1972 දී පෘථිවිය අපට පෙනුණේ අපව ආරක්ෂා කරන මවක මෙනි. නමුත් 2026 දී අභ්යවකාශයේ සිට බලන විට පෙනෙන්නේ මිනිසා විසින් සිදුකළ මහා පරිමාණ වන විනාශය සහ වායු දූෂණය නිසා ඇයගේ පෙනහළු (වනාන්තර) දුර්වල වී ඇති ආකාරයයි.
Artemis II ගගනගාමීන් දකින දේ
---------------------------
වර්තමානයේ සඳ වටා ගමන් කරන Artemis II ගගනගාමීන් පවසන්නේ අභ්යවකාශයේ ඇති නිමක් නැති අඳුර මැද පෘථිවිය යනු අතිශය "දුර්වල" (Fragile) ස්ථානයක් බවයි. අපට යාමට වෙනත් තැනක් නැත. ශ්රී ලංකාවට අද ඉර මුදුන් වී ඇති විට දැනෙන පීඩනය මුළු මහත් ග්රහලෝකයටම දැනෙමින් පවතී.
අපට තවමත් කාලය තිබේද?
-----------------------
පෘථිවිය "දුඹුරු" පැහැයට හැරෙන තෙක් අප බලා සිටිය යුතු නැත. අපට දැන් විදුලිය ගැන, ජලය ගැන බියක් දැනෙන්නට පටන් ගෙන ඇත්තේ අප පමාවී ඇති බැවිනි. 1972 දී තිබූ ඒ සුන්දර නිල් ග්රහලෝකය නැවත ලබාගත නොහැකි වුවද, අවම වශයෙන් එය තවදුරටත් පිළිස්සීම වැළැක්වීමට අපට හැකියාව ඇත. ඒ සඳහා අපේ පරිභෝජන රටා සහ පරිසරය පිළිබඳ ආකල්ප අදම වෙනස් කර ගත යුතුය.
අනාගත පරපුරට පෘථිවියේ සුන්දරත්වය දැකීමට ඉතිරි කළ යුත්තේ පරණ ඡායාරූප නොව, ජීවමාන හරිත ලෝකයකි. අප පෘථිවිය "කාපු කෑමේ" බිල දැන් අප වෙත ඉදිරිපත් වෙමින් පවතී. එය ගෙවීමට ඇති එකම ක්රමය වන්නේ ඇයව රැක ගැනීමයි.
#ලියකියවිලි
