23/08/2026
අනේ මන්දා නාලිනී !
තවමත් අපි ආදරෙයි!
-----------
'බුද්ධානු භාවේන සිත් නෙත් පහන්වී...' හිමිදිරි පාන්දරම අපේ සිත් සංයමයකට රැගෙන එන ගමන්ම ප්‍රබෝධයට පත්කරමින් නිවසේ රේඩියෝව හඬනගයි. 'අරැණාලෝකය අතරේ හෙට නවලෝකය ඉදිවේ...' තවත් හිමිදිරියක විශ්වාසය, බලාපොරොත්තුව මෙන්ම අධිෂ්ඨානය අපේ සිත් පුරවාලමින් රේඩියෝවෙන් ගලාඑයි. අතේ දුරින් පිහිටි පාසලට වුවත් උදේ පාන්දරම කුකුළාත් මල්ලේ දමාගෙන යාමට පුරැදුව සිටි මට මෙවැනි ගීත සදා සිහිවටනයන්ය.
තවත් දවසක 'සාරිපොඩිත්තක් ඇදගෙන, මාල පොඩිත්තක් බැදගෙන...' සුපුරැදු කටහඩම දහවලේ දී මුනගැසිනි. එම තියුණු, විනිවිදයන ප්‍රබෝධමත් වූ කටහඩ මගේ ළමා ජීවිතය පෝෂනය කරන්නට දායක විය. ඇය නන්දා මාලිනී නම් වන බව මා දැන ගත්තේ සින්දු අසා කලකට පසුව බව මට මතකය.
මාතර හක්මන පාරේ පිහිටි 'සුගීශ්වර ශාලාවේ" පැවැති කොමියුනිස්ට පක්ෂයේ උත්සවයක ගීත ගැයීමට නන්දා මාලිනිය පැමිණෙන බව දැනගන්නට ලැබී අම්මාත් සමග මම ද එහි ගියෙමි. නමුත් ඇය දැක ගැනීමට නොහැකිවිය.
අපේ නිවසේ බැටරි කැබලි කිහිපයකින් වැඩකරන රේඩියෝවක් තිබූමුත් කැසට් රේඩියෝවක් තිබුනේ නැත. පාසලේ හත-අට පමණ පන්තිවලදී ලොකු මාමා කුඩා කැසට් රේඩියෝවක් රැගෙන ආවේය. ඒ සමගම ඔහු නන්දා මාලිනියගේ 'පහන් කන්ද' සිංග්ලංකා කැසට් පටය ද ගෙනැවිත් තිබුනි.
මුල් පාසැල් අවධියේදී ආසාකල කටහඩ දැන් නිතර ඇසේ. 'සත්‍යයේ ගීතය' අසන්නට ප්‍රවේශපත්‍ර ගන්නට මුදල් නැතිමුත් තැනින් තැනින් ඉල්ලා ගත් එම කැසටපට අපේ පිපාසාව
පුරවාලන්නට සමත්විය. 'පෙරහැර එනවා කසපුපුරනවා' යි ඇය අප අලුතෙන් හිතන්නට පොළඹවාලූ අතරම 'කලාවැවෙන්ගත් දියදෝතක් සේ" කියමින් අප තවත් තැනක ස්ථානගත කලේය.
පාසලේ උසස් පෙළ අධ්‍යාපනය හදාරන අවධියේදීම දේශපාලන ක්‍රියාකාරකම්වලට මම එක්වීමි. මිනිසුන් සමානව සැලකිය යුත්තේය, එකෙකු විසින් තවකෙකු පාගා නොදැමිය යුත්තේය යන සංකල්ප අම්මාගෙනුත්, ඒවා
ප්‍රායෝගිකය ක්‍රියාත්මක කරන්නට කටයුතුකල මගේ ආත්තම්මාගෙනුත් ලද ආභාෂය මා තෝරාගත් දේශපාලනයතුල සරැවට වැඩුනි. ඒ නිසාම ජාතිවාදය ප්‍රතික්ෂේප කලේය. පාසැල් ජීවිතය අවසන් කරන්නට පෙරම රටතුල ඉමහත් ආන්දෝලනයක් ඇතිකල පළාත් සභා වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේ දෙමල ජනතාවට සාධාරන ප්‍රශ්න ඇති බවත් ඒවාට සාධාරණ විසදුම් දිය යුතු බවටත් ප්‍රතිපත්තිමය වශයෙන් මා තුලද ඇතිව තිබූ විශ්වාසය නිසාය.
එම තීරණය අපේ ජීවිත ඉමහත් කම්පනයට පත්කලේය. මරණය ජීවමාන දසුනක් බවට පත්විය. රජයෙන් මෙන්ම ජවිපෙන්ද දෙපාර්ශවයක ප්‍රහාරයට අප ලක්විය. දෙපාර්ශවයේම අවිගත් ප්‍රහාරයට නිරායුධව මුහුණ දීම අතිශයින්ම අසීරැය.
මේ අතර නන්දා මාලිනී ගේ අලුත්ම ප්‍රසංගය වේගයෙන් පැතිරෙමින් තිබුනි. එය 'පවන' නම් විය. එය කදිමට කාලයට ගැලපෙන සේ ඉල්ලුම හා සැපයුම තුලනයකර තිබුනි. එය බැලූ බැල්මටම දේශපාලනික ගීත ප්‍රසංගයක හැඩය ඕනෑවටත් වඩා ප්‍රදර්ශනයකල බව මගේ විශ්වාසයයි. එය පවතින රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයට එලිපිටම විරැද්ධත්වය ප්‍රකාශකලේය. එය දේශපාලනිකව ඉතාම යහපත්ය. එහෙත් ඇය ත්‍රස්තවාදයට එරෙහිවීමට අපොහොසත්විය.
නමුත් මා වඩාත් කම්පනයට පත්කලේ ඒ පිලිබදව නොවේ. පවනෙහි එන 'විරිඳු සුරල්' කියු නන්දා මගේ සිත රිදවීය. ඇය කෙරෙහි තිබූ මාගේ ගෞරවය හා ආදරය අභියෝගයට ලක්කලේය. වේගයෙන් රටතුල පැතිරෙමින් තිබූ ජාතිවාදයට විශේෂයෙන්ම එම ගීතය තුලින් ඈ නියමින් හා අනියමින් රැකුල්දුන්නෙය යන්න මගේ අදහසයි. කිසිදිනෙක මම 'පවන' නොබැලුවෙමි. කැසට්පටයවත් මිළදීගෙන ඇසීමට ද කටයුතු නොකලෙමි.
ඒහෙත් ජීවිතයේ 'දැනුන' කටහඬක් විසිකරන්නේ කෙසේද? සාම්ප්‍රදායික අපේ සමාජයතුල එඩිතර වන්නට ධෛර්යය තිබූ ගැහැනියක් අත්හැර දමන්නේ කෙසේද? එසේම, 'පවන' ගෙනෙන නන්දාම 'සිහල, ද්‍රවිඩ, මුස්ලිම් කල්‍යාන
මිතුරනේ" යැයි ද කීවාය. පසුකලෙක අත්හැර දැමුවද ඇය එයටත් පෙර 'මේ සිංහල අපගෙ රටයි' යැයි ද කීවාය. ඉතින් පසුපස පාදයේ මම ඈ දෙස බලා සිටියෙමි. රසවින්දෙමි.
නමුත් මෙම තත්වය සුන්දර, අභිමානවත්වූ හා මිනිසුන් පුබුදවාලිය හැකි බලගතු හඩපෞර්ෂයක් තවත් එක් පෞර්ෂයක සිරකාරියකවූයේ දැයිද මා තුලම විවාදයක් නිර්මාණය කලේය. මක් නිසාද යත් කලින් කී ගීත තුන විසින් නන්දා වෙනස්වන බව මගේ සිත කී නිසාය. ඉතින් 'අනේ මන්දා නාලිනී!' යන හිසින් මම එම යුගය පසුකලෙමි.
මේ සියල්ල බලන විට ඇය කියූ ගීතවලට වඩා ඇය ලියූ අවසන් කැමැත්ත නමැති ලියවිල්ල අතිශය ස්වතන්ත්‍රවූවක් යැයි මට සිතේ. එය නන්දා පිලිබදව අලුතෙන් කියවීමට ලැබුන ඇයගේම අතින් ලියවුන ඇයගේම නිර්මාණයය යැයි මම සිතමි. එයින් ඇය සිය ස්වාධීනත්වය ප්‍රකාශකලාය. කිවීමට බොහෝදේ ඉතිරිකලාය.
ඇයට අනුවම ඇගේ ජීවිතයේ ඇය බෝහෝ ගැහැට වින්දාය. සංගීත ජීවිතයේ සාම්ප්‍රදායික ගායිකාවක අභිබවාගොස් බොහෝ අභියෝගවලට ඇය මුහුණදුන්නාය. ඇයගේ ජීවිත සමුගැනීම සමාජ මාධ්‍යයේ දෙපාර්ශවයක් අතර
බරපතල ගහමරා ගැනීමක් ද ප්‍රදර්ශණය කලේය. විශේෂයෙන්ම දේශපාලනික මතවාද ප්‍රකාශකල පමණින්ම ඒවා එහි ප්‍රතිවිරෝධයන්ටත් මුහුණ දිය යුතුය. එනිසාම වාද-විවාද මධ්‍යස්ථව විඳදරාගත යුතුය.
එහෙත් මියගිය දේහයක් මහමගදී දුටු විටත් හුනස්නෙන් නැගිටින,තම සතුරාගේ මලගමටත් ගොඩවන අපේ සංස්කෘතියේ වටිනාකම් අප අත්නොහැරිය යුතුය. කාගේ හෝ මරණයට පරිභව කිරීම මම හෙලා දකිමි. ඒනමුදු, ඔබ ජීවත්වූයේත්, අප ජීවත්වන්නේත් 'ප්‍රහාරය අශිෂ්ඨනම් ප්‍රතිප්‍රහාරයේ ශිෂ්ඨකම් සොයන්න එපා!" යැයි අර්ථ දක්වන නොසන්ඩාල යුගයකය. එවැනි සමාජයක මෙයට වඩා කුමක්නම් අප අපේක්ෂාකරන්නද?
අලුත් යුගයක් පිලිබදව මිනිසුන් තුල ඇති නොනවතින අපේක්ෂාවන් වෙනුවෙන් අලුත් නන්දා කෙනෙකු, හෙට දිනෙක ලාංකීය අඹරෙහි පායනු ඇත. ඇය ඒ වෙනුවෙන් ගයනු වයනු ඇත. අප හැරගිය නන්දා එහි නැවත නැවත ජීවමාන වනු ඇත. ඉතින් කවර හේතුවක් නිසාවෙන්වත්, කිසිවෙකුටවත් ලාංකීය සාහිත්‍ය ඉතිහාසයේ ඇය යටපත්කල හැකි නොවේ.
ඇය සදාකාලිකව ජීවමානවනු ඇත.
බහුතරය විසින්, මිනිසා-මිනිසෙකු විලසින් ඇගයෙන යුගයක නින්දා සහගත පරිබවය නතරවනු ඇත. එහෙත් ඇය විවේඡනාත්මක වූ නිසාම ඇය ද විවේඡනය වනු ඇත. එය ඇයගේ දිගුකාලීන පැවැත්මේ තීරණාතමක හරයක් බව මම දකිමි. කෙසේනමුදු ඔබ මගේ ගීත ලෝකයේ වීරවරියකි! තිබූ ආදරය හා ගෞරවය නොඅඩුව තිබේ!
ඉතිං!
අනේ මන්දා නාලිනියේ !
තවමත් අපි ආදරෙයි!
සුවසේ නිදන්න!
උපුල් නිශාන්ත සුභාවික්‍රම
23.08.2026
(ඡායාරෑපය Sisira Wijetunga මහතාගේ පිටුවෙන් උපුටා ගතිමි. දශක කිහිපයකට එපිට යුගයේ ලාංකීය ගායන ශිල්පීන් රටපුරා දොරින් දොර ජීවමාන වූයේ ඔහු නිසාවෙනි.)
