26/05/2026
World special place of TRINCOMALEE
ලෝකයම පුදුමකරවන ත්රිකුණාමලය
ලෝකයම හොල්ලපු ත් ත්රීකුණාමලයේ දිය යට අගාධය: ලංකාවේ මුහුද යට තියෙන මේ මහා විශ්මය මෙන්න!
සමහර වෙලාවට අපි දකින ලෝකය කියන්නේ මතුපිටින් පේන හරිම සරල, නිශ්ශබ්ද තිරයකට විතරයි. ඒ තිරය පිටුපස, නැත්නම් අපේ ඇස්වලට නොපෙනෙන සීමාවෙන් එහා පැත්තේ කෙතරම් නම් දැවැන්ත, අභිරහස් සහ විශ්මයජනක දේවල් සැඟවිලා තියෙනවද කියලා හිතන්නවත් අපිට වෙලාවක් නැහැ. සාමාන්යයෙන් අපි ත්රිකුණාමලයට යන්නේ කොනේශ්වරම් කෝවිල වන්දනා කරන්න, නිලාවේලි වෙරළේ සිරි නරඹන්න, නැත්නම් ලන්දේසි බලකොටුව ඇතුළේ නිදහසේ ඇවිදලා එන්න. හැබැයි, ඒ හැම තැනකදීම අපේ නෙත ගැටෙන, ක්ෂිතිජය දක්වා විහිදුණු ඒ නිල්පාට මහා සාගරය යට, ලෝකයේම අවධානය දිනාගත්ත මහා භූගෝලීය හා ස්වාභාවික රහසක් සැඟවිලා තියෙනවා කියලා ඔබ කවදා හරි හිතුවද?
අපි කතා කරන්න යන්නේ නිකම්ම නිකම් මුහුදක් ගැන නෙවෙයි. මතුපිටින් සන්සුන්ව පෙනෙන, හැබැයි මුහුදු පතුලෙන් එකවරම මහා අගාධයක් දක්වා ඇද හැලෙන "ත්රිකුණාමල දිය යට අගාධය" (Trincomalee Submarine Canyon) ගැනයි. මේක අපේ රටේ තියෙන, හැබැයි බොහෝ දෙනෙක් මෙහි ඇති සැබෑ වටිනාකම තේරුම් නොගත්, සොබාදහමේ අතිශය දුර්ලභ නිර්මාණයක්.
🌀 සොබාදහමේ අමුතුම භූගෝලීය කතාවක්
සාමාන්යයෙන් ඕනෑම රටක වෙරළක ඉඳන් මුහුද දෙසට යද්දී මුහුද ගැඹුරු වෙන්නේ හරිම ක්රමානුකූලව. වෙරළේ ඉඳන් මීටර් සිය ගණනක්, සමහර විට කිලෝමීටරයක් විතර යනකම්ම වතුර තියෙන්නේ අපේ ඉණ මට්ටමට හෝ පපුව මට්ටමට වෙන්න පුළුවන්. විද්යාත්මකව මේකට කියන්නේ 'මහාද්වීපික තටකය' (Continental Shelf) කියලා. ලංකාව වටේටම තියෙන්නේ මේ වගේ නොගැඹුරු මහාද්වීපික තටකයක්.
හැබැයි ත්රිකුණාමලයේදී මේ සාමාන්ය ස්වභාවය සම්පූර්ණයෙන්ම කඩුතුඩු මතින් වෙනස් වෙනවා.
ස්වාමි පර්වතය (Swami Rock) නැත්නම් කොනේශ්වරම් කෝවිල පිහිටලා තියෙන ඒ මහා කළුගල් පර්වතයේ කෙළවරට ගිහින් පහළ බැලුවොත්, වෙරළේ ඉඳන් මීටර් කිහිපයක් වගේ ඉතාම කෙටි දුරකදී මුහුදු පතුල එකවරම අඩි දහස් ගණනක් ගැඹුරු මහා ප්රපාතයකට ඇද වැටෙනවා. හරියට ගොඩබිම තියෙන මහා කපොල්ලක්, නැත්නම් කඳු පන්තියක් මැදින් යන මහා හෙලක් වගේ මේ දිය යට අගාධය සාගර පතුලේ නිර්මාණය වෙලා තියෙනවා.
භූ විද්යාත්මක ගවේෂණවලට අනුව මේ අගාධයේ ගැඹුර සමහර ස්ථානවලදී මීටර් 1500 සීමාව ඉක්මවා යනවා. ඒ කියන්නේ කිලෝමීටර එකහමාරකටත් වඩා වැඩි ප්රපාතයක්! තවත් ගැඹුරට යද්දී, බෙංගාල බොක්ක දෙසට විහිදී යන මේ මහා දිය යට නිම්නයේ ගැඹුර මීටර් 3000 (කිලෝමීටර් 3) ද ඉක්මවන බව සොයාගෙන තියෙනවා. මුළු ලෝකයේම මේ වගේ වෙරළට අතිශය ආසන්නයෙන් ආරම්භ වන මෙතරම් ගැඹුරු සහ දැවැන්ත දිය යට අගාධයන් දකින්න ලැබෙන්නේ අතළොස්සක් පමණයි. ත්රිකුණාමලයේ පිහිටි මේ අසිරිමත් ස්වාභාවික වරාය ලෝකයේ තියෙන ආරක්ෂිතම සහ ගැඹුරුම ස්වාභාවික වරායක් බවට පත් වෙන්න ප්රධානතම හේතුව වෙන්නෙත් මේ දිය යට පිහිටි අගාධයේ ස්වභාවයම තමයි.
🐋 නිල් සාගරයේ යෝධයින්ගේ පාරාදීසය
මේ අගාධය නිකම්ම නිකම් කළුගල් පර්වත සහ මඩ සහිත නිම්නයක් විතරක් නෙවෙයි. මේක තමයි ලෝකයේ ජීවත් වන විශාලතම සත්ත්වයා වන "නිල් තල්මසාගේ" (Blue Whale) වගේම වෙනත් සාගර ක්ෂීරපායීන්ගේ ප්රධානතම ක්රීඩා පිටිය සහ භෝජන ශාලාව.
නමුත් ඇයි තල්මස්සු මේ කලාපයට මෙච්චරම ආකර්ෂණය වෙන්නේ? ඒකට පිටුපසින් තියෙන්නේ පුදුමාකාර විද්යාත්මක ක්රියාවලියක්.
1. දිය යට උඩුගං බලා හැමීම (Upwelling Process): සාගරයේ ගැඹුරුම පතුලේ තියෙන ජලය හරිම සීතලයි. වසර මිලියන ගණනක සිට සාගර ජීවීන්ගේ දිරාපත් වූ කොටස්, ඛනිජ ලවණ සහ පෝෂ්ය පදාර්ථ මේ ගැඹුරු පතුලේ තැන්පත් වෙලා තියෙනවා. බෙංගාල බොක්ක දෙසින් එන සාගර දියවැල් මේ ත්රිකුණාමල අගාධයේ බෑවුම් සහිත බිත්තිවල වැදීමේදී, ඒ ගැඹුරු පතුලේ තියෙන පෝෂ්ය පදාර්ථවලින් පිරි සීතල ජලය එකවරම ඉහළ මතුපිට දෙසට තල්ලු වෙනවා. මේ ක්රියාවලිය විද්යාවේදී හඳුන්වන්නේ 'Upwelling' කියලා.
2. ප්ලවාංග සහ කුඩා ජීවීන්ගේ බෝවීම: මේ විදිහට පෝෂ්ය පදාර්ථ සහ ඛනිජ ලවණ සූර්යාලෝකය වැටෙන මුහුදේ ඉහළ ස්ථරයට පැමිණීමත් එක්කම, ක්ෂුද්ර ජීවීන් සහ ප්ලවාංග (Phytoplankton) ඉතා වේගයෙන් බෝ වෙන්න පටන් ගන්නවා.
3. ආහාර දාමයේ ක්රියාකාරීත්වය: මේ ප්ලවාංග ආහාරයට ගැනීමට ක්රිල් (Krill) වැනි කුඩා කූනිස්සන් විශේෂ, කුඩා මසුන් සහ දැල්ලන් රංචු පිටින් මේ කලාපයට එකතු වෙනවා.
4. යෝධයින්ගේ පැමිණීම: අවසානයේදී, තමන්ගේ ප්රියතම ආහාරය වන ක්රිල් සහ දැල්ලන් අසීමිතව සොයාගත හැකි මේ කලාපයට නිල් තල්මසුන් (Blue Whales), මිනී තල්මසුන් (Killer Whales), ස්පර්ම් තල්මසුන් (S***m Whales) වගේම ඉතාම සුන්දර ඩොල්ෆින් මත්ස්යයින් දහස් ගණනින් ඇදී එනවා.
සාමාන්යයෙන් ලෝකයේ වෙනත් රටවල තල්මසුන් නැරඹීම සඳහා මුහුදේ කිලෝමීටර් දස දහස් ගණනක් ඈතට, පැය ගණනක් තිස්සේ යාත්රා කරන්න සිදු වෙනවා. හැබැයි ත්රිකුණාමලයේදී වෙරළේ ඉඳන් විනාඩි 20කින් හෝ 30කින් වගේ ඉතා කෙටි කාලයකින් තල්මසුන් සහ ඩොල්ෆින් මසුන් නිදැල්ලේ සැරිසරන මහා සාගර කලාපයට ළඟා වෙන්න පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ මේ අද්භූත අගාධය වෙරළට ඉතාම ආසන්නයෙන් පිහිටලා තියෙන නිසයි.
⚔️ රාවණා සිහිවටනය සහ මිනිස් සිත අවදි කරන ජනප්රවාද
විද්යාවෙන් එහාට ගියපු, අතීත මුතුන් මිත්තන්ගේ විශ්වාස සහ ලස්සන ජනප්රවාද රැසකුත් මේ අගාධය සහ ස්වාමි පර්වතය වටා ගෙතිලා තියෙනවා.
කොනේශ්වරම් කෝවිලට යන ඕනෑම කෙනෙක් දකින විශේෂ ස්ථානයක් තමයි පර්වතය මැදින් ඇති වී තිබෙන විශාල පැල්ම. මේ පැල්ම හඳුන්වන්නේ "රාවණාගේ පැල්ම" (Ravana's Cleft) කියලා. ජනප්රවාදවලට අනුව, මහා රාවණා රජතුමා තමන්ගේ මවගේ අසනීප තත්ත්වය වෙනුවෙන් මේ ස්ථානයේ තිබූ පූජනීය ශිව ලිංගය තමන්ගේ ගුවන් යානයෙන් රැගෙන යාමට උත්සාහ කර තිබෙනවා. එහිදී ඇති වූ කෝපය හෝ ශෝකය නිසා රාවණා රජු තමන්ගේ සූර්යහාස කඩුවෙන් මේ පර්වතයට පහර දුන් බවත්, ඒ පහරින් පර්වතය දෙබෑ වී මේ මහා පැල්ම නිර්මාණය වූ බවත් පැවසෙනවා.
පුදුමයට කරුණක් වෙන්නේ, ගොඩබිම පෙනෙන්නට තිබෙන මේ මහා පැල්ම කෙළින්ම ගමන් කරන්නේ මේ කියන මහා දිය යට අගාධයට වීමයි. අපේ පැරැන්නන් භූ විද්යාත්මක උපකරණ නොතිබූ යුගයක පවා, මේ පර්වතයේ පිහිටීම සහ සාගරයේ ඇති අසිරිමත් ගැඹුර අතර යම්කිසි නොපෙනෙන සබඳතාවයක් තිබෙන බව තම මනසින් වටහාගෙන තිබීම ඇත්තටම මවිතයට කරුණක් නෙවෙයිද?
⚓ අධිරාජ්යයන්ගේ ඇස් බැඳි යුධ උපායමාර්ගික කේන්ද්රස්ථානය
මේ දිය යට අගාධයේ ඇති ගැඹුර නිසා ත්රිකුණාමලය වරාය හැමදාමත් ලෝක බලවතුන්ගේ යුධ සහ වෙළඳ උපායමාර්ගික කේන්ද්රස්ථානයක් වුණා. පෘතුගීසි, ලන්දේසි, බ්රිතාන්ය සහ ප්රංශ ජාතිකයන් පවා මේ වරාය අත්පත් කරගන්න ලෙයින් සහ කඳුළින් යුද්ධ කළා.
ඊට හේතුව තමයි, කොතරම් විශාල ප්රමාණයේ යුධ නැව් හෝ වෙළඳ නැව් වුණත්, කිසිදු බාධාවකින් තොරව වෙරළටම සමීප කරවීමට මේ ස්වාභාවික ගැඹුරු අගාධය ඉඩ සැලසීමයි. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී පවා මිත්ර පාර්ශවයේ ප්රධානතම නාවික කඳවුරක් ලෙස ත්රිකුණාමලය භාවිත කළේ මේ අසිරිමත් පිහිටීම නිසයි. අදටත් ලෝකයේ බලවත් රටවල් ත්රිකුණාමලය දෙස සෙවිල්ලෙන් පසුවන්නේ මේ දිය යට සැඟවුණු නිහඬ භූගෝලීය ශක්තිය නිසාමයි.
💭 සිතන්නට යමක්...
අපි හැමෝම ජීවිතයේ එකම රාමුවකට කොටු වෙලා, දෛනික ප්රශ්නත් එක්ක පොරබදින මිනිස්සු. හැබැයි අපි ජීවත් වෙන මේ පුංචි දූපත ඇතුළේ, අපිට නිකම්ම නිකන් නිල් පාට දිය තලයක් විතරක් වෙලා පෙනෙන සාගරය යට, මුළු පෘථිවියේම තියෙන දැවැන්තම සහ අද්භූතම ජීවීන් නිදැල්ලේ සැරිසරන මහා නිම්නයක් තියෙනවා කියලා හිතද්දී අපිට දැනෙන්නේ පුදුමාකාර නිහතමානී හැඟීමක්.
සොබාදහම අපිට දායාද කරලා තියෙන මේ වගේ වටිනා සම්පත් දකිද්දී, ඒවායේ වටිනාකම තේරුම් ගනිද්දී, අපිට හිතෙන්නේ මිනිස්සු විදිහට අපේ ජීවිත කෙතරම් පුංචිද සහ මේ විශ්වයේ සැඟවුණු අභිරහස් කොතරම් අසිරිමත්ද යන්නයි. මීළඟ වතාවේ ඔබ ත්රිකුණාමලයේ සංචාරයක යෙදෙද්දී, ස්වාමි පර්වතය අසලින් ඈත මුහුද දෙස බලාගෙන මොහොතක් නිශ්ශබ්දව ඉන්න. ඒ සන්සුන් නිල් දිය පතුලේ, ලෝකයේම අවධානය දිනාගත් මහා අගාධයක් සහ එහි ජීවය සඟවාගෙන සාගරය ඔබට රහසින් මුමුණන හඬ ඔබට ඇසෙනු නිසැකයි. Copy right
Source :
Marine Biological Association of Sri Lanka - Submarine Canyon and Cetacean Studies
Geological Survey and Mines Bureau (GSMB) - Bathymetric and Continental Shelf Data of Sri Lanka
Oceanographic Research Papers on Bay of Bengal Upwelling Ecosystems
Historical and Legendary Accounts of Swami Rock and Ravana's Cleft
TrincomaleeSubmarineCanyon SriLankaTravel MarineLife BlueWhales RavanaLegends TrincoAbyss GeologicalWonders SriLankaTourism HiddenSriLanka
