29/02/2024
Пролог кон најновиот број 19 на БАЛКАНиУМ
Во богатата традиција на Балканот, разновидноста не е само дел од животот туку одредувачка карактеристика. Тука, помеѓу непристапните пејзажи и турбулентната историја, се спојуваат безбројни култури, јазици и обичаи, ткаејќи комплексно, но завидлив мозаичен портрет на идентитетите. Независно од очигледните разлики, пробивното чувство за споделено наследство трепери во вените на жителите на целиот регионот.
Етнички преплетени, луѓето на Балканот споделуваат повеќе од само географска близина, тие споделуваат колективна свест обликувана од векови на заедничко постоење и интеракција. Иако политичките поделби понекогаш можат да се раздор помеѓу општеството, постои единствена нишка што ги преминува границите – универзалниот јазик на хуморот, сатирата и карикатурата.
Во областа на комедијата, Балканот наоѓа заедничко тло. Независно од националноста или верата, тука хуморот не познава препреки. Преку објективот на сатирата, фетишите на секојдневието се откриваат, предизвикувајќи истовремено хумор и внатрешно размислување. Карикатурата, со своите преувеличени потези, слика - живописен приказ на апсурдностите што го проплетуваат општеството, предизвикувајќи размислување и признавање во иста мера.
Во оваа споделена апсолвенција за забава и хумор, се изградуваат мостови таму каде што порано стоеа ѕидови. Во областа на комедијата се открива вистинската суштина на Балканот – регион полн со отпорност, креативност и безграничен капацитет за смев пред предизвиците.
Сепак, хуморот е алатка за социјален коментар, медиум преку кој се изразуваат грижи и се изложуваат несправедливостите. Затоа, високата идеја на хуморот, сатирата и карикатурата станува не само извор на забава, туку и катализатор за промени.
Со разбирање гледаме кон иднината, со надеж дека моќта на хуморот ќе продолжи да ги преминува национални граници и ќе проникне во коридорите на власта. Нека институциите низ Балканот го приметат универзалниот јазик на хуморот, препознавајќи го неговиот потенцијал да ја поттикне емпатијата, да ги премостува разликите и да создаде заеднички пат кон подобро утро.
Балкан и Ум, името беше намерно провокативно дали на Балканот постои Ум? Оправдано ли Балканот културолошки спаѓа во културната и интелектуална периферија? Длабоко сум убеден дека Балканот има прекрасна иднина со своите повеќе национални капацитети и култури. Со нашиот скромен допринос во областа на хуморот, сатирата, карикатурата и општесвтената мисла имаме желба да го срушиме тој ужасен стереотип за Балканот и за луѓето кои живеат во него. Веќе три години се надевам успешно го правиме тоа затоа што се повеќе е читан и се поголем број на автори се приклучуваат кон идејата за ваков обединувачки проект.
Овој проект на Институтот на култура и уметност при Меѓународен Славјански Универзитет не ќе можевме да го реализираме ако не беше тимот на БАЛКАНиУМ. Ја користам оваа прилика да се заблагодарам на пожртвуваниот труд на главниот и одговорен уредник Васил Толевски и техничкиот уредник Никола Симовски како и на сите кои зедоа и земаат учество во реализацијата.
Ние ќе продолжиме и понатаму, Вие читајте не и придружете ни се во оваа прекрасна културна авантура.
Со почит,
проф. д-р Јордан Ѓорчев
