05/09/2026
“အာဏာရပါတီဆိုတာ တကယ်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ပါတီကို ဆိုလိုတာလား?”
ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ ပါတီညီလာခံ ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ခြင်းကို “ကိုယ်စားလှယ်များ ခရီးစရိတ်သက်သာစေရန် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးရက်နဲ ချိန်ညှိခြင်း” ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက်တစ်ခုတည်းဖြင့် ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီကိစ္စဟာ ပါတီတစ်ခုရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုပဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေအောက်မှာ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက သာမန်နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်နေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ညီလာခံရွှေ့ဆိုင်းမှုကို စရိတ်နဲ့ အချိန်ညှိနှိုင်းမှုအဖြစ်သာ မမြင်ဘဲ ပါတီအတွင်း အာဏာဖွဲ့စည်းပုံ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းနေတဲ့ လက္ခဏာရှိ၊ မရှိ ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးအမြင်ဖြင့် ကြည့်ဖို့လိုလာပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အဓိကမေးခွန်းက -
ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အာဏာဖွဲ့စည်းပုံအသစ်မှာ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအာဏာနဲ့ မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာဗဟိုကြား နယ်နိမိတ် ဘယ်လောက်အထိ ကျန်ရှိသေးသလဲ ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ညီလာခံရွှေ့ဆိုင်းမှုက ဘာကို ပြောနေသလဲ
ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဘက်က ညီလာခံရွှေ့ဆိုင်းရခြင်းမှာ ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ ခရီးစရိတ်၊ နေပြည်တော်မှာ စောင့်ဆိုင်းရမယ့် အချိန်နဲ့ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးရက်တွေကို ချိန်ညှိဖို့ဖြစ်တယ်လို့ ရှင်းပြထားပါတယ်။
ပါတီတာဝန်ရှိသူ ဘူးလက်လှဆွေကလည်း ပါတီတွင်း CEC ရာထူးနေရာလုပွဲကြောင့် ညီလာခံရွှေ့ဆိုင်းရတယ်ဆိုတဲ့ ထင်ကြေးတွေကို ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
ဒါကို လုံးဝမဖြစ်နိုင်တဲ့ အကြောင်းပြချက်လို့ သတ်မှတ်ဖို့ မလိုပါဘူး။ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအနေနဲ့ အစည်းအဝေးရက်တွေကို ချိန်ညှိတာ၊ ကိုယ်စားလှယ်တွေရဲ့ စရိတ်နဲ့ ခရီးသွားလာရေးကို ထည့်တွက်တာဟာ သဘာဝကျတဲ့ အကြောင်းပြချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒီဖြစ်ရပ်ကို ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ ဖြစ်စေတာက ညီလာခံမှာ CEC ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းဖို့ ရှိနေခြင်း၊ ပါတီထိပ်ပိုင်းရာထူးတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အတွင်းပိုင်းညှိနှိုင်းမှုတွေ ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီအချက်နှစ်ခုကို ပေါင်းကြည့်ရင် ညီလာခံရွှေ့ဆိုင်းမှုဟာ အာဏာပြဿနာရဲ့ အကြောင်းရင်းဖြစ်တယ်လို့ မပြောနိုင်သေးပေမယ့် ပါတီအတွင်း အာဏာချိန်ခွင်လျှာ ပြန်ညှိနေတဲ့အချိန်နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေတယ် ဆိုတာကိုတော့ သတိပြုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ့်ပြဿနာက ဥက္ကဋ္ဌရာထူးမဟုတ်ဘဲ CEC ရဲ့ အင်အားချိန်ခွင်လျှာ
လက်ရှိသတင်းတွေအရ ခင်ရီကို ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်ထားဖို့ သဘောတူညီမှုရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ သတင်းလည်း ရှိပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ နီးစပ်သူတွေဖြစ်တဲ့ အောင်လင်းဒွေး၊ သက်ပုံ၊ တေဇကျော် စတဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းများ CEC အတွင်း ဝင်လာနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ “ဘယ်သူက ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်မလဲ” ဆိုတာထက် ပိုအရေးကြီးတာက CEC အတွင်း ဘယ်အင်အားစုက အများစုဖြစ်လာမလဲ ဆိုတာပါ။
အကြောင်းက ပါတီတစ်ခုရဲ့ တရားဝင်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ရှိနေရုံနဲ့ ပါတီအတွင်း လက်တွေ့အာဏာကို သူတစ်ဦးတည်းက အပြည့်အဝ ကိုင်ထားနိုင်တယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
ဥက္ကဋ္ဌက ခင်ရီပဲ ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် CEC အတွင်း မင်းအောင်လှိုင်ဘက်က သြဇာရှိသူတွေ အင်အားအလွန်အမင်း တိုးလာရင် ပါတီရဲ့ အဓိကဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ သြဇာချိန်ခွင်လျှာက ပြောင်းသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လက်ရှိအခြေအနေကို -
“ခင်ရီနဲ့ မင်းအောင်လှိုင် ဘယ်သူဥက္ကဋ္ဌဖြစ်မလဲ”
ဆိုတဲ့ ရာထူးလုပွဲအဖြစ်သာ ကြည့်မယ့်အစား -
“ပါတီအတွင်း ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ရဲ့ အလေးချိန်က ဘယ်ဘက်ကို ရွေ့နေသလဲ”
ဆိုတာကို ကြည့်ဖို့လိုပါတယ်။
စစ်တပ်အတွင်းက စီနီယာစနစ်နဲ့ နိုင်ငံရေးအာဏာစနစ် ထိတွေ့လာတဲ့အခါ
ဒီအခြေအနေမှာ နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက စစ်တပ်အတွင်းက စီနီယာစနစ် ဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှာ မင်းအောင်လှိုင်ထက် စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ်အရ ဝါရင့်သူတွေ ရှိနေပါတယ်။
စစ်တပ်အတွင်းမှာ အသက်၊ ရာထူးနဲ့ စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ်တွေဟာ အာဏာဆက်ဆံရေးမှာ အရေးပါတဲ့ အချက်တွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီစနစ်ဟာ နိုင်ငံရေးပါတီထဲကို ရောက်လာတဲ့အခါ အတူတူပဲ အလုပ်လုပ်မယ်လို့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။
ဒီနေရာမှာ အာဏာပုံစံနှစ်ခု ထိတွေ့လာပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာ စစ်တပ်ခေတ်ဟောင်းက စီနီယာမှုနဲ့ အတွေ့အကြုံ။
တစ်ဖက်မှာ လက်ရှိအာဏာဗဟိုကို ထိန်းချုပ်ထားသူနဲ့ နီးစပ်မှု။
အဲဒီနှစ်ခုဟာ တစ်ထပ်တည်းမဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ ပါတီအတွင်း အာဏာချိန်ခွင်လျှာက ပိုရှုပ်ထွေးလာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လက်ရှိဖြစ်ရပ်ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာထူးလုပွဲတစ်ခုအဖြစ်သာ မြင်မဲ့အစား စစ်တပ်က ဆင်းသက်လာတဲ့ အာဏာဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုအတွင်း မျိုးဆက်နဲ့ သစ္စာခံမှုအပေါ် အခြေခံသည့် အင်အားစုများ ပြန်လည်နေရာချထားနေခြင်း အဖြစ်ပါ စောင့်ကြည့်ရန်လိုပါတယ်။
ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရသော်လည်း ပါတီအာဏာက ဘယ်လောက်ရှိသလဲ
ဒီအချက်ကတော့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ အဓိကဝိရောဓိကို ပိုမိုရှင်းလင်းစေပါတယ်။
အချက်အလက်တွေအရ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဟာ လွှတ်တော်အတွင်း အင်အားရလာပေမယ့် ပါတီဥက္ကဋ္ဌကို သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့သလို အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းမှာလည်း ပါတီကိုယ်စားပြုသူ အနည်းစုသာ ပါဝင်လာခဲ့ပါတယ်။
ဒါဟာ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအတွက် စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ဝိရောဓိတစ်ခုပါ။
ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်ရတယ်။
ဒါပေမယ့် နိုင်ငံရေးအာဏာကို အပြည့်အဝ မကိုင်နိုင်ဘူး။
ဒီနေရာမှာ မေးခွန်းက “ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ အာဏာရသလား၊ မရဘူးလား” ဆိုတာထက် -
“အာဏာရတယ်ဆိုတာ ဘယ်အဆင့်အထိလဲ”
ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
လွှတ်တော်ထဲမှာ အင်အားရှိခြင်းနဲ့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အဓိကဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို လွတ်လပ်စွာ ချမှတ်နိုင်ခြင်းဟာ တူညီတဲ့အရာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီအတွက် အခုအချိန်မှာ အကြီးမားဆုံးပြဿနာဟာ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရေး မဟုတ်တော့ဘဲ အနိုင်ရပြီးနောက် လက်တွေ့အာဏာကို ဘယ်လောက်အထိ ကိုင်တွယ်နိုင်သလဲ ဆိုတာ ဖြစ်လာပါတယ်။
ခင်ရီရဲ့ ကတိတွေနဲ့ လက်တွေ့အာဏာကြားက ကွာဟချက်
ဒီဝိရောဓိကို ခင်ရီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကာလ ကတိတွေနဲ့ လက်တွေ့အခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ်ရင် ပိုမြင်သာပါတယ်။
ရွေးကောက်ပွဲကာလမှာ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဘက်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေအတွက် ခရီးသွားလာခွင့်၊ ကုန်ဈေးနှုန်းကျဆင်းရေးနဲ့ လယ်သမားတွေရဲ့ ကြွေးမြီပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းပေးမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အစိုးရအဖွဲ့ထဲ ပါဝင်လာပြီးနောက် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေကို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာခရီးစဉ်အတွက် မီးရထားနဲ့ လေယာဉ်လက်မှတ်ခ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးနိုင်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနက မပေးနိုင်ကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့ပါတယ်။
ဒီကိစ္စဟာ လက်မှတ်ခ အခမဲ့ရမရဆိုတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။
ပိုအရေးကြီးတာက -
ပါတီက ပြည်သူကို ကတိပေးနိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေးအာဏာနဲ့ အာဏာရလာပြီးနောက် အဲဒီကတိကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်တဲ့ လက်တွေ့အာဏာ တူညီရဲ့လား ဆိုတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မတူဘူးဆိုရင် ပါတီရဲ့ နိုင်ငံရေးယုံကြည်စိတ်ချရမှုက ထိခိုက်နိုင်ပါတယ်။
ထိုအခြေအနေမှာ ပါတီအတွင်း မေးခွန်းတစ်ခု ပေါ်လာနိုင်ပါတယ် -
“အာဏာရပါတီဖြစ်ပေမယ့် ဘာကြောင့် ကိုယ်ပိုင်ကတိတွေကို ကိုယ်တိုင် အကောင်အထည်မဖော်နိုင်တာလဲ”
ဒီမေးခွန်းက ပါတီနဲ့ အာဏာဗဟိုကြား နယ်နိမိတ်ကို ပိုပြီး ထင်ရှားစေပါတယ်။
ဒီဟာဟာ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကြား “ပဋိပက္ခ” လား
ဒီအချက်မှာ သတိထားရပါမယ်။
လက်ရှိရရှိထားတဲ့ အချက်အလက်တွေအရ “မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကြား ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပဋိပက္ခဖြစ်နေပြီ” လို့ သတ်မှတ်တာထက်
နှစ်ဖက်အကျိုးစီးပွားတွေ ထိတွေ့နိုင်တဲ့ နေရာတွေ ပေါ်လာနေပြီ ဆိုတာပါ။
အဲဒီနေရာတွေက -
• CEC ဖွဲ့စည်းပုံ
• ပါတီထိပ်ပိုင်းရာထူးခွဲဝေမှု
• ပါတီအတွင်း မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ နီးစပ်သူတွေရဲ့ အင်အားတိုးလာမှု
• လက်ရှိပါတီခေါင်းဆောင်ဟောင်းတွေရဲ့ သြဇာ
• ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရပြီးနောက် ပါတီရရှိတဲ့ အစိုးရအာဏာပမာဏ
• ပါတီက ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်နိုင်မှု
တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအချက်တွေမှာ အကျိုးစီးပွားချင်း မတူညီမှုတွေ ပိုမိုထင်ရှားလာရင်သာ နောက်ပိုင်းမှာ ပဋိပက္ခအဖြစ် ပြောင်းလဲလာနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လာမယ့်ကာလမှာ ညီလာခံကျင်းပမယ့်ရက်ထက် CEC ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ ကို ပိုပြီး စောင့်ကြည့်သင့်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် -
၁။ ခင်ရီရဲ့ ရာထူးသာမက လက်တွေ့ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ဘယ်လောက်ကျန်မလဲ။
၂။ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ နီးစပ်သူတွေ CEC ထဲမှာ ဘယ်လောက်အထိ အင်အားရလာမလဲ။
၃။ ပါတီခေါင်းဆောင်ဟောင်းတွေရဲ့ အင်အား ဘယ်လောက်လျော့သွားမလဲ။
၄။ ပါတီရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေနဲ့ အာဏာဗဟိုရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကြား ဘယ်လောက်အထိ ကွာဟချက်ရှိလာမလဲ။
၅။ ပါတီက ပြည်သူကို ပေးထားတဲ့ ကတိတွေကို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ့် နိုင်ငံရေးအာဏာ ရှိ၊ မရှိ။
ဒီအချက်တွေကသာ လာမယ့်ကာလမှာ တကယ့်အာဏာချိန်ခွင်လျှာကို ဖော်ပြပေးနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဟာ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးမှာ တကယ်တမ်း ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအာဏာ ရရှိလာတဲ့ပါတီလား၊ ဒါမှမဟုတ် လက်ရှိအာဏာဗဟိုရဲ့ နိုင်ငံရေးအာဏာကို ဆက်လက်တည်မြဲစေဖို့ အသုံးပြုနေတဲ့ နိုင်ငံရေးယန္တရားတစ်ခုလား။
ဒီမေးခွန်းရဲ့ အဖြေဟာ ခင်ရီ ဥက္ကဋ္ဌဆက်ဖြစ်မဖြစ်နဲ့ မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါဘူး။
CEC ထဲမှာ ဘယ်သူတွေ အင်အားရလာသလဲ၊ ဘယ်သူတွေက ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို တကယ်ချမှတ်နိုင်သလဲ၊ ပါတီက အာဏာဗဟိုကို ဘယ်လောက်အထိ လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်သလဲ ဆိုတာတွေကသာ အဖြေကို ဖော်ပြပါလိမ့်မယ်။
အဲဒီအဖြေကပဲ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီရဲ့ အနာဂတ်ဟာ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရွေ့မလား၊ ဒါမှမဟုတ် အာဏာဗဟိုနဲ့ ပိုမိုနီးကပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးယန္တရားတစ်ခုအဖြစ် ဆက်ရွေ့မလားဆိုတာကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ပြသနိုင်ပါလိမ့်မယ်။
လက်ရှိစစ်ရေးအခြေအနေကို ခြုံငုံသုံးသပ်နိုင်ဖို့ PDF Insight ကို ဖတ်ရှုပါ။
