16/06/2024
e-commerce scam တွေကိုဘယ်လို တားဆည်းနိုင်ဖို့ ပြင်ဆင်ထားသင့်လဲ အပိုင်း (၁)
e-commerce အွန်လိုင်းစျေးဝယ်လောကဆိုတာ စားသုံးသူများအတွက် စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာ အခွင့်အလမ်းများ စွာကို ယူဆောင်လာပေးနေပါတယ်။ သို့သော်လည်း ဒီအချက်ဟာ eCommerce လိမ်လည်မှုများအတွက် နည်းစနစ်ကျကျ ဖန်တီးထားတဲ့ လိမ်လည်လှည့်ဖြားသူများအတွက်လည်း အလားတူအခွင့်အရေးများကို ရရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။
သင်ကိုယ်တိုင်နှင့် eCommerce လိမ်လည်မှုများမှ သင့်ရဲ့ ဖောက်သည်များကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်း ကတော့အချိန်တိုင်း လိမ်လည်လှည့်ဖြားနေသည့် အပြုအမူများကို ခြေတစ်လှမ်းအသာနဲ့ ကြိုတင် ကာကွယ်မှု အစီအမံများကို လုပ်ဆောင်ခြင်းသာဖြစ်ပါတယ်။ ယခုဆောင်းပါးကတော့ သုံးစွဲသူများအတွက်သာ မဟုတ်ဘဲ eCommerce ဖြင့် လုပ်ငန်းစတင်မည့် စတိုးဆိုင်ပိုင်ရှင်များ နှင့် eCommerce ဆိုဒ်ထူထောင်မည့် သူများကို ရည်ရွယ်ပါတယ်။ သင့်စတိုးက ဖြစ်ဖြစ် သင့်စတိုးမှာတင်ထားတဲ့ eCommerce သုံးပြီး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသူ ဖြစ်ဖြစ် နစ်နာမှု တစ်စုံ တစ်ရာ မဖြစ်ပေါ်စေရန် အတွက် နိုင်ငံတကာမှာ ကြုံတွေ့ နေရလေ့ရှိတဲ့ e-commerce scam အခြေအနေ အပြု အမူတွေကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။
eCommerce လိမ်လည်မှုဆိုတာဘာလဲ?
eCommerce လိမ်လည်မှုများဟာ eCommerce ဆိုက် သို့မဟုတ် ပလပ်ဖောင်းတစ်ခုပေါ်တွင် ဖြစ်ပွားသော၊ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အယောင်ဆောင်သည့် မည်သည့်လိမ်လည်မှုအမျိုးအစားကိုမဆို လွှမ်းခြုံထားပါတယ်။ COVID-19 ကပ်ရောဂါကြောင့် လူအများက အွန်လိုင်းမှ ဈေးဝယ်ခြင်းဆီသို့ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို တွေ့ခဲ့ကြရပြီး ဖြစ်မှာပါ။ ဤအပြောင်းအလဲမှာ လူများက အွန်လိုင်းဈေးဝယ်မှု ပိုမိုများပြားလာသည်နှင့်အမျှ eCommerce လိမ်လည်မှုလည်း ယခင်ကထက် 18% ခုန်တက်သွားပြီး ကမ္ဘာတစ်လွှား ဆုံးရှုံးမှုစုစုပေါင်း $20 ဘီလီယံကျော်သွားခဲ့တယ်လို့ မှတ်တမ်းများက ဖော်ပြကြပါတယ်။ လက်ရှိ တရုတ်ပြည် တစ်ပြည်ထဲမှာ Popular Scam တွေ အနေနဲ့
Prize or lottery winning scams 38%,
Online Shopping scams 34.3%,
Online part time jobs scams 26.2%,
Scams involving fake relationship 21.1%,
Phishing websites 24.4%,
Scam involving fake employment 22% နဲ့ အသီးသီး ရှိနေပြီး နည်းလမ်းတွေက စုံပါတယ်။
တရုတ်နိုင်ငံမှာ 2022 ခုနှစ်အတွင်း တယ်လီကွန်းနှင့် အင်တာနက် လိမ်လည်မှုပေါင်း 464,000 ကို နှိမ်နင်းခဲ့ရပြီး 2020 ခုနှစ်က ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ လိမ်လည်မှုပေါင်း 256,000 မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ဖို့ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာန၏ စာရင်းဇယားများအရ သိရပါတယ်။ အာဏာပိုင်များ အနေနဲ့ လိမ်လည်သူများထံမှ ယွမ် ၃၁၈ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၄၄ ဘီလီယံ) ရှိသော သံသယဖြစ်ဖွယ် ငွေလွှဲမှုများကို ပိတ်ဆို့ ရပ်တန့်ခဲ့ရကြောင်း အာဏာပိုင်များက ပြောပါတယ်။
eCommerce ရဲ့သုံးစွဲပုံစနစ်သည် သုံးစွဲသူများ၏ အကြွေးဝယ်ကတ်အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို လက်ထဲသို့ရယူရန်၊ ဆွဲဆောင်မှုရှိသော eCommerce လိမ်လည်မှုများကို ဖန်တီးရန်နှင့် ၎င်းတို့ရဲ့ မည်သူမည်ဝါ အထောက်အထားကို ဖုံးကွယ်ထားစဉ်မှာဘဲ ဆိုက်ဘာရာဇ၀တ်ကောင်များကို လွယ်ကူစွာယုံကြည်စေရန် အတွက် eCommerce ဂေဟစနစ်ကိုယ်တိုင် ကိုက လုပ်ကိုင်ရပိုမိုလွယ်ကူစေပါတယ်။ အင်တာနက် မထွန်းကားချိန်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်မယ်ဆိုပါက eCommerce လိမ်လည်မှုများ၏ လွယ်ကူမှုနှင့် အမည်မျိုးစုံသုံးစွဲရလွယ်ခြင်းက လိမ်လည်သူများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ ကျွန်တော်တို့ အနေနဲ့ Grab or food panda လို အရာတွေသုံးစွဲရန်အတွက်ဘဏ် ကတ်ရဲ့အချက်အလက်တွေကို ထဲ့သွင်းရတာမျိုးအလားတူပါတယ်။
သုံးစွဲသူများရဲ့ ၆၆ ရာခိုင်းနှုန်းဟာ ၎င်းတို့အကောင့်ကို အခိုးခံရသည့်အွန်လိုင်းစတိုးမှ ထပ်မံမ၀ယ်တော့ပါဘူး။ ဒါ့ကြောင့်၊ သင့်စတိုးကို eCommerce လိမ်လည်မှုဖြင့် ပစ်မှတ်ထားခံရပါက၊ သင်သည် ဖောက်သည်များနှင့် ငွေကြေးဆုံးရှုံး နိုင်ခြေရှိပါနေပါတယ်။
eCommerce လိမ်လည်မှုရဲ့ ရေရှည်အကျိုးသက်ရောက်မှုက ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပြီး စားသုံးသူယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းဆိုတာလည်း လျင်မြန်သောလုပ်ငန်းစဉ်မဟုတ်ပါဘူး။ ထို့အတူ ဆုံးရှုံးသွားသော ဝင်ငွေလည်း ပြန်လည်ရရှိနိုင်ဖို့ ခက်ခဲမှာလည်းဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် သတိထားပြီး သင့်စတိုးနှင့် ဖောက်သည်များအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်နေတဲ့ သာမာန် eCommerce လိမ်လည်မှု နည်းလမ်းများနှင့် ရင်းနှီးစေရန်အတွက် အမြဲတစေ လေ့လာနေဖို့လိုအပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။
အဖြစ်များနေတဲ့ eCommerce လိမ်လည်မှု ၁၀ ကို သတိပြုရှောင်ရှားစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်များကို ဂရုပြုဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
အမှတ်တံဆိပ်အယောင်ဆောင်ခြင်းမှသည် ကံစမ်းမဲလိမ်လည်လှည့်ဖြားမှု၊ ပြန်အမ်းငွေလိမ်လည်မှုနှင့် သွေးဆောင်ဖြား ယောင်းခြင်းအထိ၊ eCommerce လိမ်လည်မှုများက နေရာတိုင်းတွင်ရှိပါတယ်။ ဒီမှာ အချို့သော eCommerce လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှုများကတော့ ၎င်းတို့ကို မည်သို့ရှာဖွေရမည်နှင့် သင့်စတိုးနှင့် ဖောက်သည်များအား မသမာသောလုပ်ဆောင်ချက်များမှ ကာကွယ်ရန် အတွက် ယနေ့ မှစပြီး သင်လုပ်ဆောင် နိုင်သော ရိုးရှင်းတဲ့ အရာများကို ဆက်လက်ပြီးလေ့လာကြည့်ရအောင်ပါ။
(၁) အမှတ်တံဆိပ်အယောင်ဆောင်ခြင်း။
ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အယောင်ဆောင်ခြင်းဆိုသည်မှာ သုံးစွဲသူများအား ၎င်းတို့၏ဘဏ်အကောင့်အသေးစိတ်များ အပါအဝင် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ရန် တစ်စုံတစ်ဦးမှ ယုံကြည်ရသောအမှတ်တံဆိပ် သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအဖြစ် ဟန်ဆောင်သည့်အခြေအနေများကိုဆိုလိုပါတယ်။ ဥပမာ မြန်မာပြည်မှာတော့ Kpay အမှတ်တံဆိပ်ကို အသုံးပြုပြီး တစ်ခါသုံး OTP နံပတ်တောင်းခံခြင်း၊ မှတ်ပုံတင်နံပတ်တောင်းခံခြင်းများဖြင့် ငွေကြေး လိမ်လည်မှုများ အများအပြားဖြစ်ခဲ့သည်ကို နမူနာ ထားနိုင်ပါတယ်။
ဤအယောင်ဆောင်မှုဟာ ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် လာနိုင်ပါတယ်။ ဆိုက်ဘာရာဇ၀တ်ကောင်များသည် ကုမ္ပဏီအီးမေးလ်လိပ်စာကို ကိုယ်စားအယောင်ဆောင်ရန် အတွက် မသမာသောနည်းဖြင့် လျှို့ဝှက်ကာ အပိုင်စီးခြင်းကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး တရားဝင်ပုံပေါက်သည့် အီးမေးလ်များကို ပေးပို့နိုင်ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် သုံးစွဲသူများထံမှ အရေးကြီးတဲ့ မှတ်ပုံတင်နံပတ်လို ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအချက်အလက်များကို စုဆောင်း ရန်အတွက် အမှတ်တံဆိပ်၏ ဖောက်သည်ဝန်ဆောင်မှု တာဝန်ရှိသူ အဖြစ် ဟန်ဆောင်သည့် ဝန်ဆောင်မှု အယောင်ဆောင်ခြင်း နည်းလမ်းမျိုးကို အသုံးပြုကြပါတယ်။ သို့မဟုတ် ဆင်တူရိုးမှားသော ဖုံး၊ အီးမေးလ်လိပ်စာ၊ ဝဘ်ဆိုဒ်လိပ်စာများ အသုံးပြု ၍သော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အမှတ်တံဆိပ်အယောင်ဆောင်ခြင်းသည် အွန်လိုင်း၊ ဖုန်း၊ အီးမေးလ်ဖြင့် သို့မဟုတ် စာတိုက်မေးလ်ဖြင့်ပင် ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် အမှတ်တံဆိပ်အယောင်ဆောင်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ပျံ့နှံ့နေတာကို သတိပြုမိပါက ချက်ချင်းအရေးယူပါ။ spam များကို လူသိရှင်ကြား ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပြီး အမှတ်တံဆိပ်အယောင်ဆောင်ခြင်းကို မည်ကဲ့သို့ သတိပြုရမည်ကို သုံးစွဲသူများအား အသိပေးပါ။ ဒါ့အပြင် လိမ်လည်မှုလို့ သံသယရှိရင် ဘာလုပ်ရမလဲ ဆိုတဲ့ ဥပဒေ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ကြိုတင်လေ့လာထားသင့်ပါတယ်။ ထို့အပြင် စားသုံးသူရေးရာ၊ ဆိုက်ဘာမှုခင်း ဆိုင်ရာ ဌာနများ၊ ရဲစခန်းနှင့် တခြားသော လိုအပ်သည့် ဥပဒေအကာအကွယ်နှင့် တုန့်ပြန်မှုများ အတွက် ပြင်ဆင်ထားပြီး လုပ်ဆောင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
