nio.mn

nio.mn МЭРГЭЖЛИЙН, МЭДРЭМЖТЭЙ NIO.MN

Биохимич, үүдэл эс судлаач Н.АРИУН: Хөгшрөлт гэдгийг эд эс нь хөгшрөөд л өтөлж байгаа гэж ойлгодог. Гэтэл бид үүдэл эс б...
07/08/2025

Биохимич, үүдэл эс судлаач Н.АРИУН: Хөгшрөлт гэдгийг эд эс нь хөгшрөөд л өтөлж байгаа гэж ойлгодог. Гэтэл бид үүдэл эс байдаг гэдгийг мэдчихсэн. Үүдэл эс бол маш олон төрлийн эсийг импортолдог эс. Манай багш үүдэл эс өөрөө хөгширч байгаа учраас хүн хөгшрөөд байгаа юм биш биз гэсэн санаа дэвшүүлсэн. Хэрвээ үүдэл эс хөгширдөггүй байсан бол мах, булчингаа байнга боловсруулаад хүн хөгшрөхгүй. Хөгширнө гэдэг бол эс хурдан үхэж байгаагийн шинж. Хорт хавдар ч эстэй холбоотой. Тухайн эс үхдэг программаа мартаад үхэхгүй үржээд байгааг хорт хавдар гэдэг. Үхэх кодоо танихгүй алгасаж давхиад үржиж томроод, өөр эрхтэнд очиж үсэрхийлээд байдаг. Гэтэл эмч нар ингэж тайлбарлаж өгдөггүй. Тэгэхээр хөгшрөлт, хорт хавдар гэдэг нэг юмны хоёр тал болж таарч байгаа юм.

Үүдэл эс ид шидтэй гэмээр эс. Гэхдээ шинжлэх ухаанд ид шидтэй гэдэг үг хэрэглэдэггүй. Яагаад гэдэг нууцыг нь заавал тайлж явдаг. Ганцхан төрлийн эсээс хүнийг бүрдүүлдэг бүх л юм яагаад үүсээд байгаа юм бол гэдэг том асуулт гарч ирж байна л даа. Үүдэл эс дотроо хоёр хуваагддаг. Эр эм бэлгийн эс нийлээд үр тогтсон өндгөн эс үүсдэг. Үүдэл эсийн нэг төрөл нь энэ. Үр хөврөлийн үүдэл эс гэж нэрлэдэг. Нөгөө төрлийн үүдэл эс нь бидний биенд насан туршид хадгалагдаж байдаг. Тэр үүдэл эс ихэвчлэн чөмгөнд байдаг. Цус чөмөгнөөс үүсдэг юм. Дунд чөмөг болон шилбэний чөмгөнд үүдэл эс хамгийн их агуулагддаг. Хүүхэд төрөхдөө ээжтэйгээ хүйгээрээ холбогдсон байдаг шүү дээ. Хүй дотроо хоёр судастай. Тэр хүйн судсаар гүйж яваа цусанд үүдэл эс их хэмжээгээр байдаг. Гэтэл манайд хүүхдийг төрөнгүүт нь хүйг нь аваад хаячихдаг. Хүйн дотор байгаа үүдэл эсийг хаяж байна гэсэн үг. Өмнө нь шинжлэх ухаан үүнийг мэддэггүй байсан. Харин одоо тэр хүйнээс цусыг нь ялгаж аваад насан туршид нь хадгалдаг болсон. Гүн хөлдөөлтийн аргаар 200-300 жил хадгалаад гэсгээхэд үүдэл эс амьд хэвээр байж байна гэсэн үг.

Үүдэл эсээс янз бүрийн эсийг ургуулж болдог. Жишээ нь хүүхэд чинь том болоод элэг нь муудахад зөвхөн танай хүүхдэд таарах элгийг төрөхөд нь хүйнээс нь авч хадгалсан үүдэл эсээс ургуулж болно. Зүрх нь муудлаа гэхэд үүдэл эсээс нь зүрх ургуулах боломжтой болж байна. Үүдэл эс бол цохилж буй эс. Энэ эсийн судалгаа эхэлчихсэн, мэдлэг нь зузаараад маш хурдтай явж байна. Хүүхдийн цусны өвчнийг эдгэдэггүй гэдэг шүү дээ. Шинэ иргэнээ төрөнгүүт хүйнээс нь үүдэл эсийг нь аваад хадгалчихсан оронд бол өөр. Хадгалсан эсийг цусны өвчтэй хүүхдэд шууд хийж болно. Өөрийнх нь цусыг л өөрт нь хийж байгаа хэрэг. Ийм аргаар цусны хорт хавдар нь эдгэсэн, цусны янз бүрийн өвчин нь илааршсан тохиолдлын хувь маш өндөр байгаа.

Хүүхдийг төрөнгүүт нь хүйн цусыг нь авч хадгалдаг улсууд хэд хэд бий. Хүйн цусны банк Америк, Канад, Европын орнуудад байна. Хятадад байгуулагдсан. Шанхайд лав нэг байдаг. Хоёр төрлийн үйлчилгээгээр хадгалдаг. Нэг нь хувийн байгууллагаар, нөгөөх нь улсын байгууллагаар дамждаг юм. Улсынх нь болохоор улсын эмнэлэгт төрөнгүүт нь хүйг нь аваад улсын зардлаар насан туршид нь хадгалж өгдөг. Хувийнх ньболохоор төлбөр авч хадгалдаг гэсэн үг.

nio.mn

Төрийн соёрхолт хөгжмийн зохиолч Н.ЖАНЦАННОРОВ: “Мандухай сэцэн хатан” киноны хөгжмийн тухай өнөөдөр биш 800 жилийн дара...
31/07/2025

Төрийн соёрхолт хөгжмийн зохиолч Н.ЖАНЦАННОРОВ: “Мандухай сэцэн хатан” киноны хөгжмийн тухай өнөөдөр биш 800 жилийн дараа ярих учиртай. Энэ бүтээлийн тухайд миний мэргэн түргэн, замбараагүй их авьяастай холбоотой гэж хэлэхгүй.

Хүний оюун ухаан цаг хугацаа, орон зайнаас үл хамааран орших боломжтой. Өөрөөр хэлбэл өнөөдрийн бодож байгаагаа өнгөрсөн жилийн байран дээр аваачих боломжтой. Зөнч гэдэг утгаараа биш л дээ, ер нь хүн гэдэг ийм боломжтой нөхөр. Уран бүтээлч хүний хувьд энэ нь бусдаас илүү мэдрэгдэх учиртай гэж боддог.

Би XIV зууны үеийн хөгжмийг хийхдээ юу бодож байснаа чин үнэнээр нь хэлье. “Уяхан замбуутивийн наран” –г арав, арван жилийн зайтай дуулсан Норовбанзад гуайн бичлэгүүдийг хүртэл судалж үзсэн. Өөр өөр сонсогддог юм билээ. Технологийн өөрчлөлт уртын дуунд хүртэл өөрчлөлт оруулдгийг мэдэрсэн. Царцаа ногооноор нисч байх үеийн Норовбанзад гуайн дуулсан “Уяхан замбуутивийн наран”, АН-24-өөр ниссэн үеийн “Уяхан замбуутивийн наран”-гаас өөр долгионтой. Учир нь технологийн хурд хүнийг өөрчилдөг.

Хүний сэтгэхүй их янзын. Одоогийн улс удаан юмыг үзэж чадахаа больсон. Бага цагт их багтаамжтай яваад байна л даа. Харин дээр үед их цагт бага багтаамжтай явж байсан. Ингээд ухаарахаар XIV зууны үед уртын дууг иймэрхүү боольхой маягаар дуулах юм байна гэсэн төсөөлөл буугаад ирж байгаа юм.

Хөгжим зохиох тэр үед яг байран дээрээ суугаагүй. Оюун санаагаа тухайн цагт аваачиж бичсэн. Энэ үгийг уншсан хү­мүүс намайг хувилгаан гэж бодож магадгүй. Хувилгаан чанараар биш л дээ. Ерөөсөө л мэдрэгдэнэ. Хөдөлгөөн нь, хүмүүс нь мэдрэгддэг. Яг тэрийг нь бичвэл унана. Тэр үеийн хүнд биш энэ ца­гийн чамд сонсгох учраас.

XIV зууны үед ийм хөгжим байжээ гэж бодогдуулахын тулд XXI зууны хүнийг хуурах ёстой болж таарна. Тэгэхээр антропологоос эхлээд өрнө дахины ололтуудыг үзэхээс аргагүй. Адаглаад л XXI зууны хүний оюун санааны тэвчээр тэр үеийнхээс хэд дахин бага байж болох вэ гэдгийг ухаж байж бичнэ.

Тэгж байж хэр хугацаанд удаан ая явсны дараа хурдан ая явуулах, хэ­дийд нь хүчтэй, сул ая явуу­лах зэргийг чамаар тооцож баримжаалж хийнэ. Онохдоо онож, алдахдаа алдана. Ми­­нийх ч ялгаагүй, алдаа оноо­той. Гэхдээ ахиад хэлье. “Мандухай сэцэн хатан” киноны хөгжмийн тухай өнөөдөр биш 800 жилийн дараа ярих учиртай.

Г.ГАНХҮҮ:  Хамгийн анх Килиманжаро ууланд гарчихаад буугаад ирэхэд надад “Африкийн дээвэрт гарсан Монголын анхны уулчин ...
30/07/2025

Г.ГАНХҮҮ: Хамгийн анх Килиманжаро ууланд гарчихаад буугаад ирэхэд надад “Африкийн дээвэрт гарсан Монголын анхны уулчин боллоо” гэсэн бичигтэй сертификат өгсөн байхгүй юу. Тэр сертификат нь надад одоо ч байгаа.

Тэгээд би чинь баатар боллоо гэж онгироод л, эх орондоо ирээд “Африкийн дээвэрт гарсан анхны монгол уулчин боллоо” гэж зарлаад. Гэтэл Уулын холбооноос намайг дуудлаа. Яваад очтол “Уучлаарай Ганхүү, 1994 онд гавьяат уулчин Болдбаатар Монголоос анх удаа энэ ууланд гарсан юм аа” гэж хэлсэн. Тэгсэн чинь аймаар онгироод байсан хүн чинь ёстой шараа болж байгаа юм.

Тийшээ явуулдаг олон компани байдаг, тэгээд миний явсан компанийн хувьд би анхны монгол хүн нь болж таарсан юм байлгүй л гэж ойлгосон. Үүнээс болоод, “тэгвэл би заавал анхдагч болно доо” гэсэн хор шарандаа Антарктидын дээвэрт гарсан юм. Анхдагч болох бололцоо нь ганцхан Антарктид л байсан.

Би чинь бас марафон гүйдэг. Монголдоо болж байгаа бүх марафонд гүйдэг. Хүмүүс намайг гайхдаг юм, “Чи юуны төлөө гүйгээд байдаг юм бэ?”, “Түрүүлэхгүй л байгаа биз дээ?” гээд. Миний хувьд түрүүлэх нь чухал биш. Жил бүр амжилтаа цөөхөн минутаар ахиулаад яваа нь л кайф.

Хүмүүс намайг бусадтай уралддаг гэж ойлгоод байх шиг, гэтэл би ингэж өөрөө өөртэйгөө л уралддаг. Антарктид яваад ирсний дараа надад уулын Спортын мастер цол өгсөн л дөө. Тэгэхээр хүмүүс намайг одон медаль горьдож явсан юм байна гэж хардаад байгаа юм. “Би үүний төлөө яваагүй юм аа, зөвхөн өөрийгөө тэр уулан дээр гарч чадах нь уу, үгүй юу гэдгийг л сорих гэж явсан” гэж хэлэхээр ойлгодоггүй.

Үндэсний бөхийн 16 дахь аварга О.БАЛЖИННЯМ:  Монголчуудын ахуй амьдрал тэр чигтээ бөхөд шингэсэн. Том цолтой, ах захтай ...
25/07/2025

Үндэсний бөхийн 16 дахь аварга О.БАЛЖИННЯМ: Монголчуудын ахуй амьдрал тэр чигтээ бөхөд шингэсэн. Том цолтой, ах захтай хүмүүсээ хүндлэхээс эхлээд соёлын олон улбаа бөхөөрөө дамжаад өнөө цагт ирчихсэн.

Монголын ахуй, соёл үндэсний бөхдөө шингээд үлдчихсэн. Тэр утгаараа монгол бөхчүүдийн ард түмнийхээ, улс үндэстнийхээ өмнө хүлээсэн үүрэг нь асар өндөр. Тэр үүргээ биелүүлж чадахгүй яваа харагдах л юм.

Засуул, гарын даа энэ тэртэйгээ харилцаж байгаа нь, өөр зуураа харилцаж яваа нь нэг хэсэг муудаж ирсэн. Одоо харин дажгүй болоод ирлээ. Үүнийг засахын тулд Монголын Үндэсний бөхийн холбоо Ёс зүйн зөвлөл хүртэл ажиллуулж байна. Жудаггүй бөхчүүд гэсэн шүүмжлэлийг засахын төлөө л яваад байгаа хэрэг.

Ер нь манай монголчууд чинь хүүгээ бөх болгоно л гэж ярьдаг улс. Би айлын ганц хүү. Аав маань аймгийн начин цолтой. Надаас ч өндөр, сайхан бие хаатай хүн байлаа. Бөх сонирхоно гэж жигтэйхэн.

Бөхөд дуртай аав минь радиогоор бөхийн барилдаан их сонсоно. Оноолтуудыг нь хуучин монгол бичгээр хөтөлнө гэж янзтай. Тэрийг нь их харна. Аавынхаа шүтдэг, шагшдаг сайхан аваргуудын барилдааныг аавтайгаа хамт сууж байгаад радиогоор сонсох ай мөн сайхан дурсамж. Тэр гоё агшин намайг бөх болгосон доо.

Сумандаа наймдугаар анги төгсөөд аймгийнхаа арван жилийн сургуульд сурахаар очсон юм. Есдүгээр ангидаа аймгийн начин, аравдугаар ангидаа аймгийн заан болж байлаа. Жүдогоор залуучуудын барилдаанд түрүүлээд 1979 онд улсын шигшээ багийн гишүүн болсноор тамирчны амьдрал маань эхэлсэн дээ.

Би Баянаа аваргыг багш аа гэж бодож явдаг. Ямар ч хүнтэй сайхан яриа хөөрөөтэй. Агуу лектор хүн. Социализмын үед л залууст лекц уншдаг хүн байсан. Багшийн дээдийн түүхийн анги төгссөн хүн шүү дээ. Тэр утгаараа маш өргөн мэдлэгтэй. Олон удаа бэлтгэлд хамт гарч байлаа. Барилдааны арга техникээ их сайхан заана. Өөрөө ч ид барилдаж байсан үе.

Миний хувьд Баянаа аваргыг нутгийн хүн гээд анх өөриймсөж явсан л даа. Гэхдээ тухайн үед харцанд нь тороогүй (инээв). Баянаа аварга тэр үед чөлөөтөөр барилддаг байсан юм. Тухайн үед Чанрав багшийнхаа хараанд өртөөд жүдо, самбо руу орчихсон. Тэгээд яах вэ, үндэсний бөхөөрөө бэлтгэлд гарахдаа Баянаа аваргын гал дээр гарна. Тэгж л ойртсон түүхтэй.

Хөөмийн багш Б.ОДСҮРЭН: Хүн яагаад амьтныг уяраагаад, ботгоо голсон ингэнд ботгыг нь авхуулдаг юм. (Хөөмийлэхтэй төстэй ...
24/07/2025

Хөөмийн багш Б.ОДСҮРЭН: Хүн яагаад амьтныг уяраагаад, ботгоо голсон ингэнд ботгыг нь авхуулдаг юм. (Хөөмийлэхтэй төстэй авиа гаргав). Хуур хөгжим хоёр утастай, арга билэгтэй байдаг. Хүн хөгжим гээд байгаа. Хүнээс гарч байгаа хос эгшиг, хөөмий гэдэг юм амьтныг уярааж, эхэд нь авхуулж байх жишээтэй. Гансарсан эх, үр хоёрыг нэгтгэж өгч байна аа даа.

Ингээд хүн амьтан хоёр ээнэгшин дасаж, дуу хуур хөөмийн эгшигт уярдаг байх нь. Их халуун өдөр исгэрэхээр салхи сэвэлздэг биз дээ. Исгэрэх үед бас байгаль сэргэдэг юм байна. Хүн амьтан, байгаль, шүтэлцээтэй урлаг бөгөөд хүн хөгжим юм.

Баавгай хархирах, нохой хархирах эднийг даган дуурайж байгаа нь хархираа, хүрхрээ. Өндөр дээрээс бууж байгаа усны урсгалын чимээ, том том үхэр чулуун дундуур урссан голын ширүүн урсгал, усны чимээг даган дуурайж байж хархираа, харгиа үүсэж. Даган дуурайх хэлбэрээр хүн хөгжим бий болсон юм байна.

Тувачууд хархирдаг. Манай монголчууд бол хархирааг нь ч харгиаг нь ч явна. Өндөр ууланд хунгарласан цасан дээгүүр явахад мөн хархираа шиг юм дуугардаг. Доошоо бэл газраа уулын харгиатай усны урсгалын чимээ.

Харгианд хүн тайвширдаг. Хархираа, харгиа огт өөр хоёр юм. Маш гоё юм. Баруун монголчууд тууль хайлахдаа зарим нь шахмал хоолойгоор сайхан харгидаг.

Эзэнт гүрний цэргүүд хэнгэрэг дэлдэж, хархирч уухайлан дайралтад орж байсан гэж ярьдаг юм. Ер нь сонин юмнууд байдаг. Би аавыгаа “Хүний хажууд битгий дэмий юм яриарай” гэж захидаг байлаа шүү дээ. Аавынхаа ярьсныг өнөө ч тод санадаг. Завхан аймгийн Яруугийн хүрээ 21 унзадтай байсан юм билээ. 21 унзад зэрэгцэж суугаад дуугарахад хултай айраг цэлэлзэж байсан гэдэг. Тэр үед би худлаа ярьж байна гээд аавынхаа үгийг хүлээж аваагүй байх нь.

Сүүлд цагаан сараар миний зургаа, долоон шавь нар золгохоор очдог юм байна. Болор хундганд архи хийчихээд хархирсан чинь хундагатай сархад цэлэлзэж байхгүй юу. 50 шахаж байж ухааныг нь олж байгаа юм. Дууны долгион тэгж хэлбэлздэг байх нь.

Харгиа, хархираа нэг хэсэг Монгол Улсад маш их хөгжсөн. Сүүлдээ бүр хоригдсон. Яагаад гэвэл шарын шашин дэлгэрэхэд харгиагаар унзад хоолой бий болж маш хөгжсөн. 1937 он хүртэл сайхан хөгжиж явсан. Түүнээс хойш ламын дуу хоолой хэрэггүй гэж шашинтайгаа хамт ад үзэгдэж эхэлсэн дээ. Тэр үед исгэрээ, хөөмийг бас гэгэлзсэн, сэтгэл тогтохгүй байгаагийн шинж, хулгай зэлгий хийдэг шилийн сайн эрчүүд исгэрдэг гээд тухайн нийгмээсээ энэ урлаг тусгаарлагдаж байсан.

1986 оноос хойш харгиа, хархираа, хөөмийг тайзан дээр гаргаж ирж эхэлсэн. 2015 оны үед юм уу даа, хурал номын дуу шингэрээд байна, жаахан өтгөн болгоё гэж Д.Чойжамц хамба, манай эрдэмтэн нарийн бичгийн дарга, лам байсан хүн Театр урлагийн сургуулийн захирал Д.Даваасүрэн энэ хэд Шашны сургуулийнхантай ярьж байгаад хурал өтгөрүүлэх арга хэмжээ авсан юм. Далай багш ирэхдээ “Хурал ном арай шингэндүү дуугарч байна” гэсэн юм билээ. Олон сайхан харгиа хийсэн дээ. Саяхан 40 гаруй хүнд унзад хоолой тавьсан. Сайхан харгиа хийдэг болсон шүү.

Пүрэвбатын АНХАА ХАНАА: Ээж, дүү бид гурав бол зүгээр л үүргээ гүйцэтгэж байгаа хамгаалагчид П. АНХАА ХАНАА: Бодоод л......
23/07/2025

Пүрэвбатын АНХАА ХАНАА: Ээж, дүү бид гурав бол зүгээр л үүргээ гүйцэтгэж байгаа хамгаалагчид

П. АНХАА ХАНАА: Бодоод л...Аавыг минь явснаас хойш олон зүйл болж өнгөрлөө. Бид чамгүй олон дайралтад өртөж, дээрэлхүүлсээр байгаа ч, аавын минь буянаар сайн хүмүүсийн дэмжлэг тус ч их байгаа. Амьдрал гэдэг амаргүй даваа юм аа.

Хэн юу гэж худлаа ярьж, худал мэдээлэл тараан, бид гурвыг яаж ч харааж зүхлээ гээд одоо бидэнд тийм ч чухал биш болжээ. Одоо бид гурвын хувьд ганцхан зүйл л чухал байна.

Хэн өвлөгч болох, хэн эзэн суух нь бидэнд сонин биш. Харин ард түмэндээ хүртээлтэй, шашин соёлын өвийг түгээн дэлгэрүүлж чадах сэтгэлтэй, зөв удирдлагыг олох нь хамгийн чухал асуудал болоод байна.

Эзэн нь бол аав минь байсан. Үүрд ч аав минь байх болно. Аавын минь захиж, хүсэж, мөрөөдөж явсан зүйлийг үргэлжлүүлэн авч явж чадах зөв удирдлага хэрэгтэй.

Аавын маань шавь нар дунд үнэхээр чадварлаг, сэтгэлтэй олон хүн бий. Бид бүгд ярилцаж, зөвлөлдөж, боломжит бүх хувилбарыг хэлэлцэн, хамгийн зөв шийдвэрийг гаргахын төлөө зүтгэж байна.

За чи одоо эзэн нь шүү би өмчилнө шүү гэх асуудал биш шүү дээ.

Ээж, дүү бид гурав бол зүгээр л үүргээ гүйцэтгэж байгаа хамгаалагчид. Аав минь амьд сэрүүн үед бид урдуур нь орж, шийдвэр гаргах шаардлага үүсч байгаагүй. Харин одоо аав шиг төгс хийж чадахгүй ч чадах чинээгээрээ хичээж, хамгаалж, зөв удирдлага бүрдүүлэхээр зүтгэж байна.

Энэ бол "би" гэсэн төвтэй хүний хийх ажил биш. Харин Монгол эх орноо гэсэн сэтгэлтэй, энэ их бүтээлийн үнэ цэнийг ойлгодог, хүнийг энэрэх сэтгэлтэй хүний хийх ажил гэж бид бодож байна. Аав минь орлуулашгүй ч, бид олноороо хүчээ нэгтгэн ажиллавал, тэнгэр харж, аав минь ч тэндээсээ харж байгаа учраас зөв замдаа орно гэдэгт итгэж хүлээж сууна.

Аав минь, та л биднийг чиглүүлнэ. Хоёр охиндоо үлдээсэн албан ёсны гэрээслэлээр чинь бид бол хамгаалагчид бид таны заасан замаар л дагаад явна.

Харин та бүхнээсээ ганц л зүйл гуймаар байна. Дүү бид хоёрыг бол юу гэсэн ч болно оо гэхдээ настай ээжийг минь монголын төлөө бүх л амьдралаа зориулаад нутагаа хаяад гэр бүлээ хаяад монголыг, аавыг хайрлаж хөдөлмөрлсөн сэтгэлийг нь солонгос гэдэг шалтгаанаар битгий хэмэлж муулаарай. Аавыгаа алдсан бид хоёрт одоо ээжийгээ юунаас ч илүү хайрлаж бүх л муу муухайгаас хамгаалж өмөөрмөөр байгаад байх юм аа.

Төрийн шагналт Дарма.БАТБАЯР: Миний багад миний эргэн тойрны хүүхдүүд сургуульдаа үнэгэн малгайтай, үстэй дээлтэй явдаг ...
22/07/2025

Төрийн шагналт Дарма.БАТБАЯР: Миний багад миний эргэн тойрны хүүхдүүд сургуульдаа үнэгэн малгайтай, үстэй дээлтэй явдаг байсан. За яахав зарим нь монголчууд бүдүүлэг байсан одоо соёлжоод костюм өмссөн гэх байх. Тэр үед үнэхээр хүйтэн байсан. Одоо бол өвлийн гуталгүй өвөлжиж болж байна. Ерөнхийдөө дулаарал болж байна. Энэ юутай холбоотой вэ гэдгийг танадах гэсэн эрдэмтэн мэргэд бишгүй байна. Ертөнцөд юу болж байгааг бид одооноос л ярьж эхэлж байна.

Гэтэл үүнийг хүн төрөлхтөн дөч тавиад оноос мэдэрч эхэлсэн. Бүр Америкийн эрдэмтэд судлаад туйл солигдох нь гэсэн таамаглал хэлсэн. Өмнө хойт хоёр өөрчлөгдөнө гэсэн үг. Ертөнц өнөөдөр хазайчихаад байна өөрөөр хэлбэл туйлаа сольж байна. Тийм учраас Антарктидийн мөс хайлж эхэлж байна.

Бид нар хүлэмжийн хий л гээд байгаа. Энэнээс гадна цаана нь болж байгаа ертөнцийн хууль зүй тогтоолыг мэдэхгүй байж болохгүй. Бүүр тодорхой болсон зүйл бол ертөнцийн соронзон туйл өөрчлөгдөж байна. Энэ нь аль хэдийнээс мэдэгдсэн.

Манай энэ нийтийн тооллоос 1900 он хүртэлх хугацаанд мэдээлэл анх тэнд хуримтлагдсан гэж бичсэн байна. Түүнээс хойш тэр хуримтлагдсан мэдээлэл хоёр дахин нэмэгдсэн. Гэтэл тавиас далан он хүртэл дахиад хоёр дахин нэмэгдсэн. Өнөөдөр харин арван зургаан жилийн давтамжтай жигтэйхэн хурдан өсч байна. Энэ хурдан өөрчлөлт хүний оюун ухаанд нөлөөлж байна гэж байна. Тэгэхээр хүн бол 1900-аад оны хавьцаагаас огт өөр болсон.

Хүн илүү ухаажиж эхэлсэн. Хүн ухаажих нөхцлийг ертөнц өөрөө бий болгож байна. Энэ юутай холбоотой вэ. Тэр үед Нострадам энэ тэр гээд хэдхэн л сод хүний тухай ярьдаг байсан. Гэтэл өнгөрсөн зууны жараад оноос Ванга, Энэтхэгийн Рама-Кришнан гээд олон хүн гараад ирсэн. Өнөөдөр тийм гоц мэдрэхүйтэй хүн маш олон байна шүү дээ.

Энэ муугийн буй болгож байгаа сайн нь юм. Тэр түгшүүрт нөхцөл хүний оюун ухааныг хурц болгож байна шүү дээ. Өөрөөр хэлбэл яах ёстой юм бэ гэдгийг мэдэх хүмүүс гараад ирж. Үүнийг хамгийн ойрын жишээгээр ярихад өнөөдөр Монголд зуд гээд ямар аймаар бэ гээд л байна. Сая гаруй мал үхчихээд байна энэ аюул уу?

Байгаль шалгаж байна. Ялангуяа хамгийн мэдрэмжтэй зүйл бол бэлчээрийн мал аж ахуй. Үүнийг үе үе байгаль өөрөө шалгадаг. Өнөөдөр Монголын мал 47 сая боллоо. Байгаль өөрөө малчныг нь ч, малыг нь ч шалгаж байна шүү дээ. Хүн төрөлхтнийг байгаль өөрөө шалгаж байна.

Одоо дэлхий нарыг тойроод эргэдэг гэдэг. Нарны аймгийн гарагууд эргэдэг. Нар тэр гарагуудын хоорондын таталцын хүчинд тогтож байгаа юмаа гэж. Тэгсэн одоо тэр биш болчихоод байна. Өнөөдөр хүний оюун санааны эрин зуунд ирчихлээ. Одоо бүр энэ нь судалгаа руу орсон байна.

Дэлхий зөвхөн нарыг тойрдог юм биш нартайгаа цуг өөр том орчлонт ертөнц өөрөөр хэлбэл Хөхдэй мэргэн одыг тойрч байна. Манай дэлхий Хөхдэй мэргэн одны эрхшээлд байдаг. Физикийн хэлээр бол таталцаж түлхэлцэж байнаа гэсэн үндэслэл дээрээс судалсан байна. Америкийн Калифорны их сургуулийг физикээр төгсөө сүүлдээ ерөөсөө энэ шинжлэх ухаан чинь утга алга гээд хаяад явсан Мелхисек гээд хүн байна. Тэр хүн гоц мэдрэхүйтэй хүмүүсээс сураад бүрт эрний Австралид байгаа афрогон гэдэг омгийн нууц эрдмийг сурсан.

Мөн одоо ч байгаа Канадын майя нар болон индианууд буюу цагаан хүннү нарыг судлаад физиктэйгээ харьцуулаад орчлонгийн тогтолцоог гаргаж ирэн орчлон ертөнцтэйгээ нийлээд том галактикт эргэж байна гэж үзсэн байна. Тэнд нойрсох сэрэх гэсэн цэгнүүд байна. Дэлхий өөрөө энэ XXI зуунд сэрдэг цэг рүүгээ явж байна Энэ зуун гарангуут мэдээллийн зуун, оюуны зуун болно гээд олон таамаг гарчээ. Үнэхээр оюуны зуун болж байна.

Миний багад хэзээ ч өнөөдөр шиг тэр орос, америкчуудын экстрасенсуудын уралдаан болж байгаагүй. Өнөөдөр тэд өөрсдийн уран чадвараар уралдаж байна. Хятадад нүд, амыг нь таглахад бусад эрхтнээрээ мэдэрч үздэг хүүхэд байна. Энэ юуг хэлж байна вэ? Нөгөө оюуны шинэ өөрчлөлтөд орж байгааг илэрхийлж байна. Энэ экологийн аюул энэ тэр гээд байгаа чинь цаанаа өөр учиртай.

Сэтгэл засалч Д.ЭРДЭНЭБААТАР: Архины донтолтоос гадна бүх төрлийн мансууруулах бодис Монголд ороод ирлээ. Хамгийн үнэтэй...
21/07/2025

Сэтгэл засалч Д.ЭРДЭНЭБААТАР: Архины донтолтоос гадна бүх төрлийн мансууруулах бодис Монголд ороод ирлээ. Хамгийн үнэтэй мөснөөс эхлээд бүгд байна. Нэг грамм нь сая төгрөг гэж байна шүү дээ.

Намайг гэж зориод ирэх хүмүүс дунд мансууруулах бодист донтсон хэсэг бий. Дандаа залуус. Залуухан хүмүүс олон төрлийн донтолттой болчихсон байна. Бүх түвшнийхэнд ийм донтолт ажиглагдаж байна.

Түвшин харгалзахгүй. Анзаарах нь ээ амьдралын боломжтой хүмүүс их байдаг. Баялгаа бүтээх гэж маш их стресстдэг. Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сангаас мөнгө зээлсэн нь мэдэгдсэн гишүүд гэхэд л өнөөдөр маш стресстэй яваа. Тэгэхээр амжилтын золиос нь яах аргагүй эрүүл мэнд байдаг. Бүх түвшинд стресс байна. Стрессээ давж чадахгүй болохоороо элдэв донтолтод өртөж байна.

Мансууруулах бодис бол нэг төрлийн донтолт. Ярилцаад үзэхээр сэтгэл зүйн хувьд тогтвортой гэр бүлд өссөн хүүхдүүд татгалзаж чаддаг.

Гэтэл эцэг эх нь хүүхдэдээ анхаарал тавилгүй өсгөсөн айлын хүүхэд сэтгэл зүйн хувьд сул байдаг. Ийм хүүхдүүд донтолтоосоо татгалзаж чадахгүй байх эрсдэл өндөр.

Энэ төрлийн хүүхдүүд гурван янз. Нэг нь эрх хүүхдүүд. Хүлэмжийн хүмүүжил гэдэг. Аав, ээж нь бүхнийг урдуур нь орж хийгээд байдаг айлын хүүхдүүд. Тэд тэмцэгч биш болж өсдөг. Амьдрал гэдэг бол асуудлыг даван туулах буухиа уралдаан шүү дээ.

Хоёр дахь нь хатуу гарын хүмүүжил. Аав ээж нь бие махбод, сэтгэл зүйн хувьд хүчирхийлэгч байсан бол тухайн хүүхэд томроод хүчирхийлэгч болдог. Хичнээн “Би хүүхдэдээ аав, ээж шигээ зан гаргахгүй” гэж боддог ч амьдралын асуудлыг шийдэх ганцхан арга нь хүчирхийлэл юм байна гэсэн хандлагыг багаасаа мэдрээд өсчихдөг гэмтэй. Ийм шалтгаанаар стресстэнэ, гутарна, айдастай болно. Тэгээд л мансууруулах бодис хэрэглэх магадлалтай хэсэгт багтчихдаг.

Гурав дахь хэв шинж нь харшилдсан хүмүүжил. Аав нь загнахаар ээж нь өмөөрдөг айл байдаг даа. Эсвэл ээж нь нэг загнаад, дараа нь загнасандаа гэмшээд бөхөлзөөд байвал энэ хэв шинжид багтана. Энэ тохиолдолд хүүхэд “Ийм нөхцөлд биеэ яаж авах ёстой юм бол” гээд дахиад тодорхойгүй байдалд орчихдог. Гэтэл аав, ээж нь буруу юм хийвэл зэмлэж, сайн үйл хийвэл магтдаг айлын хүүхэд бие даагаад зөв шийдвэр гаргаж сурдаг.

Хүн төрөлхтөнд үлдсэн цорын ганц зэрлэг адуу бол Монголын тахь. Дэлхийд үлдсэн цорын ганц зэрлэг адууг өсгөн үржүүлэх аж...
21/07/2025

Хүн төрөлхтөнд үлдсэн цорын ганц зэрлэг адуу бол Монголын тахь. Дэлхийд үлдсэн цорын ганц зэрлэг адууг өсгөн үржүүлэх ажил өнөө ч үргэлжилсээр байна.

2020 оны наймдугаар сарын 6-нд Америкийн Техас мужид хүнд хэзээ ч гаршаагүй онгон зэрлэг тахийн унагыг анх удаа эсийн аргаар төрүүлж байв. Техас бол өндөр технологи, био анагаах ухаанаар дагнасан, судалгааны маш том суурь баазтай муж юм. Мал эмнэлгийн салбарынхан нь гэхэд л дэлхийд устан мөхөж буй олон зүйл ангийн ан амьтад, тэдний эд эс генетикийг цуглуулж хадгалсан арвин нөөцөөрөө дэлхийд тэргүүлдэг.

Үүний тод жишээ нь бараг 40 орчим жилийн тэртээд монгол тахиас авч хадгалсан эс. Тэр эсээс Курт хэмээх унага энх саруул төрж, эхийгээ тойрон тоглон давхиж байгаа бичлэг адуунд хайртай олон сая хүнийг баярлуулсан юм. Тээгч эх нь Техасын уугуул нутгийн гүү. Техасын уугуул нутгийн гүү унаганыхаа хамт Тимбер Грийк мал эмнэлэгийн хяналтад багагүй хугацаанд байгаад одоо Калифорни мужийн Сан-Диего Зоо Паркийн сайхан талд идээшилж буй.

Хонгор шаргал зүстэй, толгой томтой, босоо сөөвгөр дэлтэй, хамрын нүхний дээд талаараа цайвар, шилбэ өвдөгний ар тал борвиндоо үл мэдэгхэн хөндлөн хар судалтай тахийн өхөөрдөм эр унаганд Курт гэдэг нэр өгсөн нь бас учиртай.

Амьтны угшил зүйн судлаач, генетикч, нэрт паталогич доктор Курт Бенирсчкийн дурсгалд зориулж ийн нэрийджээ. Алдарт эрдэмтэн Курт Бенирсчке Германы хойд хэсэг дэх Глюкштадт хэмээх хөдөөний жижигхэн хотод 1924 төрж, 2018 он хүртэл амьдрахдаа бүх л амьдрал, карьераа байгалийн шинжлэх ухаанд зориулсан гайхамшигт хүмүүн.

Тэрээр "Хөлдөөсөн Зоо Парк” гэгчийг 1972 тэрээр үндэслэн байгуулж байж. Курт энэ зоо паркдаа устан алга болж, мөхөх аюулд хүрчихсэн, хамгийн сүүлчийн амьтдын эд эсийг үхэж үрэгдэхээс нь өмнө амжин авч, аварч чадсан гайхалтай үйлстэн.

Бүр эргэн төрүүлж ч байв. Наад захын жишээ гэхэд л ховор кондор- хангис аварга тас шувуу, хар хөлт үенч, цагаан хирс, Өмнөд Америкийн маш ховор үс ноосорхог зэрлэг гахайн төрлийг эргэн төрүүлсэн юм. Энэ мэтээр 44 ховордсон амьтдыг эргэн төрүүлжээ. "Хөлдөөсөн Зоо”-д одоогоор 10.000 гаруй амьтдын өндгөн эс, 1200 амьтан, ургамлын дэд төрөл ангийн эд эсийг хадгалж байна.

Эсийн аргаар эргэж төрсөн тахийн унага Курт нь өөр нэгэн үүлдэр угсааны ямар ч адууны ямар ч цустай холилдоо, холбоогүй. Олон жилийн турш, үеэс үед тахийн цусаар дамжин явсаар устан алга болсон ховор сайн зарим нэг ген Куртээс гарсан нь эрдэмтдийн сэтгэлийг ихээр хөдөлгөжээ.

Монгол тахийн генийн олон сайн шинж чанарыг хадгалж тээж байгаа энэхүү чухал “шугамыг” алдалгүйгээр тодорхой хугацааны дараа тахийн сүрэгт нь хүргэх нь хамгаас чухал гэнэ. Эцэг болон эхийнхээ талаас удам угшил сайтай Куртын үр төл үе залгамжлан үргэлжлэх нь тодорхой аж.

Америк гүү “тээгч” эхээс төрсөн энэ унаганы эцгийн талыг сонирхуулъя. 1975 онд Англид төрсөн тахийн азарганаас эсийг нь авч ирээдүйд хэрэглэхээр “Хөлдсөн Зоо Парк”-д хадгалжээ. Англид төрсөн монгол тахийн азаргыг 1978 онд Америкт шилжүүлэн авчирсан байдаг. Уг азарга 1998 он хүртэл амьдарсан түүхтэй. Эрүүл чийрэг удам угшилтай уг азарганы ген нь олон улсын “Аймаг угсааны ном буюу Stud Book number (SB615) – (СБ 615) гэдэг дугаарт “Купоровик” хэмээх нэр томьёог бий болгожээ.

Хамгийн сонирхолтой нь SB615- СБ 615 гэгдэх энэ эсийг задлан шинжилж судлаваас тахийн хамгийн сайн удмыг хадгалж байгаа аж. Ингээд ч зогсохгүй одоо амьдарч буй тахиудаас илүү сайн чанарын генийн төрөл, хувилбарыг хадгалан тээж яваа нь нотлогджээ. Өнөөдрийн байдлаар хамгийн сайн генийн удам угшил сайтай тахийг эрдэмтэд Курт гэж онцгойлон үзэж байна.

Тэр утгаараа Курт Америкт “хамгаас” чухал үнэтэй тахь. Олон сайн генийг тээж буй энэ тахь сүргийн тоог өгсөн үржүүлэх төдийгүй, бие эрүүл чийрэг, шандас сайтай, тэсвэр хажуужил, жинхэнэ сайн цусны тахийн үр төл үлдээж өгнө гэдэгт эрдэмтэд ихээхэн найдвар тавьж байна

Эрдэмтэд тахийн тухай ярихдаа “Бид монголын зан заншлыг их судалсан. Монголчууд өвөг дээдэс, эрт цагаасаа эхлэн зэрлэг тахь болон адуу морьдоо “хийморь” хэмээн бэлгэдэж “ тахин шүтэж биширч” ирсэн гайхалтай үндэстэн” хэмээн онцолж байж.

Монголчууд бидний тухайд генийн хувьд зарим нэг чанар нь алдагдан муудаж байсан тахийн сүрэгтээ цус сэлбэн сайн угшилаа буцаан авчирч удамшуулан үлдээх нь хамгаас чухал. Эцэг талаас ч, эх талаас ч хүчтэй сайн ген өвлөн авсан тахийн унага зургаан сартайдаа, анхны өвөлтэй золгож шилбээрээ татсан нойтон цасан дунд манартал давхиж, хүйтэн нойтныг огт ажралгүй давсан нь гайхмаар байсан гэнэ. Өчнөөн жилээр хадгалсан олон зуун мянган амьтдын тэс хөлдүү эс дундаас зөвхөн монгол тахийг шилж сонгосон хүн бол Доктор Оливер Райдер.

Тэрээр “Монгол тахь гэдэг юугаар ч үнэлж хэмжиж чадамгүй үнэт, эсийн аргаар гаргаж авахад яг тохирсон нэр дэвшигч. Тиймээс би бусад амьтдаас онцгойлон шилж авсан юм” хэмээн мэдэгджээ. Унагыг хөхнөөсөө гарсаны дараа тэд “Сан Диего сафари зоо паркад” аваачиж эрх чөлөөтөй тавьсан байна.

Монголд хамгийн сүүлд 1969 онд тахь хаа нэгтээ харагдаад ахиж олдоогүй тухай баримтат тэмдэглэл бий. Энэхүү онгон зэрлэг, ховор сайхан амьтад бараг л устан алга болж байлаа. Дэлхийн II дайны дараа зоо паркуудад байсан тахь мөн л эрс цөөрсөөр 1950-иад онд дөнгөж 12-хон үлджээ.

Ийнхүү манай дэлхийн цорын ганц гэгддэг тахь хэмээх зэрлэг адуу газрын хөрснөөс арчигдан алга болох аюул нүүрлэсэн юм. Монгол тахь олон улсын “Аймаг угсааны ном”-д нэн ховордож буй “амьтан, ургамлын үлдэх- эсэх” гэдэг тусгай бүлэг ангилалд аргагүй оржээ. 1959 онд ийм харангын дохио сонссон герман зоологич, амьтан судлаач, нөөшлөн хадгалагч эрдэмтэд шуурхайлан хөдөлсөн гэдэг.

Тэд нөхөн үржүүлэх программыг зохион байгуулж, мэргэжлийн өндөр түвшинд, маш няхуур нямбай ажиллагаа эхлүүлжээ. Харин 1990 он гэхэд тахийн тоо өсөж 33 орон, 129 инситутуудын дунд нийт 961 тахьтай болсон байна. Эдгээр тахиуд зөвхөн зоопаркад байсныг онцлохгүй өнгөрч болохгүй.

Энэхүү үзүүлэлтийг тооцож үзсэн эрдэмтэд тахийг эргэн нутагшуулахад аюулгүй гэж үзжээ. Ийнхүү эх нутаг Монголд нь хууль хамгаалалттай, гурван хэсэг газарт авчирч тавьж байнга ажиглаж байхаар болсон түүхтэй.

Тахь усталгүй өсөн нэмэгдэж, буцаж эх орон, эх дэлхийдээ ирж байгаа нь монголчуудын төдийгүй хүн төрлөхтний баяр болж байна. Өдгөө дэлхийд нийтдээ 2000 гаруй тахь амьдарч байна. Үүнээс 500 гаруй нь эх байгальдаа, нутагт нугадаа эрх чөлөөтэй идээшин амьдарч байгаа нь өнөөх л 12- хон үлдсэн тахийн үр садын үргэлжлэл юм.

Түүхийн шинжлэх ухаан доктор Ж.УРАНГУА: Чингис хаан Отгон хүү Тулуйдаа Сорхугтанийг өөрөө сонгож гэрлүүлсэн түүхтэй. Ман...
18/07/2025

Түүхийн шинжлэх ухаан доктор Ж.УРАНГУА: Чингис хаан Отгон хүү Тулуйдаа Сорхугтанийг өөрөө сонгож гэрлүүлсэн түүхтэй. Манай их хаадын нэг онцлог нь хүний язгуур угсааг харахаас илүүтэйгээр уг хүний өнгө зүс, сэргэлэн цовоо, авхаалж самбаа, оюун ухаан сийрэг байхыг л эрхэмлэн анзаардаг байсан.

Зарим орон шиг заавал язгууртан гэр бүлээс бэр буулгах албагүй гэж үздэг байсан. Монголын дөрвөн ханхүүг төрүүлж, өсгөн бойжуулж, хүмүүжүүлсэн Сорхугтани хатан Иранд амьдарч байгаагүй ч Хүлэгү хан ээжийгээ дурсан санаж бунхан барьсныг нь би очиж үзсэн.

Сорхугтани бэхи бол Мөнх, Аригбөх, Хубилай, Хүлэгү хэмээх дөрвөн их хаадыг төрүүлсэн хосгүй хатан. Сорхугтани хатан Сайф-Ад – Дина Бохарзи хэмээх номч, бичгийн хүнд мөнгө өгч Бухара хотод “Хатны сургууль” байгуулж 1000 хүүхэд сургаж, зэргэлдээх хотуудыг худалдан авч “вак”- “сан” байгуулж, сургуулийн зардлыг гаргадаг байж.

Хатдын сургуулийн зургийг интернэтээс олж аваад Узбекстанаар аялахдаа хайгаад, хайгаад олохгүй цөхөрсөн. Тэгээд буцахын яг өмнөх өдөр, Д.Анхбаяр шавь маань холбогдож “Багшаа, Буян-Кули хааны бунханг заавал үзээрэй. Цагаадайн хаадаас хамгийн анхны исламын заншлаар оршуулагдсан хүн шүү” гэдэг юм.

Хайж явсаар олж очтол, нэлээд хуучирсан, сэргээн засварлалт ер хийгдээгүй байсан.
Эл бунханы хажууд маш үзэсгэлэнт нэгэн бунхан харагддаг байгаа. Гэтэл өнөө бунхан чинь Сорхугтани хатан үүрэг өгсөн өнөөх Бохарзийн бунхан байх нь тэр.

Харин Сорхугтани хатны санаачлагаар байгуулсан Хатны сургууль гэх медресийг олж чадаагүй. Хамгийн харамсалтай нь XVII зуунд маш хүчтэй газар хөдлөлтөд олон сургуулийн барилга нурж хатны сургууль өртөж, алга болсон шиг билээ.

Сорхугтани хатны тухай итгэл тавьсны дараа "Хатны сургууль” гэдэг чинь танай монгол хатан байсан юм уу гээд олон хүмүүс гайхширч байсан. Өвөг дээдсийн минь үлдээсэн мөрийг бахархсан, шагширсан ийм агшин бүр үнэхээр бахархам сайхан шүү.

Х.БААСАНСҮРЭН: Муу дадал, шунал, санаа зовнилоос зовлон эхэлдэг. Бүгд л бодол, сэтгэл хөдлөлөөс хамааралтай. Засъя гээд ...
16/07/2025

Х.БААСАНСҮРЭН: Муу дадал, шунал, санаа зовнилоос зовлон эхэлдэг. Бүгд л бодол, сэтгэл хөдлөлөөс хамааралтай. Засъя гээд өөрчлөх боломжгүй л дээ. Сэтгэлээ өөрчлөх ганц л арга бий. Тэр нь бясалгал. Бясалгал бол хүнийг өөрчлөх, сэтгэл зүйг нь засах, тайван сайхан болгох хамгийн зөв зам.

Таны хэлснээр хүмүүс бясалгалыг нүдээ аниад юу ч бодохгүй суудаг мэтээр ойлгодог. Удаан сууж чадахгүй байх гэх мэт шалтгаан бодож олоод шантардаг. Бясалгал бол заавал нүдээ аньж суугаад хийх зүйл биш. Мэдээж тэгж чаддаг бол сайн. Өнөөгийн зав зайгүй нийгэмд амьдралынхаа хэв маягийг бясалгалын хэв маяг руу оруулж болно.

Ер нь сэтгэл хөдлөл өндөр байх тусам зовлон ихэсдэг. Амархан баясч, гуньж, айх зэрэг бол сэтгэлийн савлагаанууд. Бясалгал хийнэ гэдэг дүүжин шиг савлаж буй сэтгэл хөдлөлийг луужин шиг тогтоон барьж байгаа хэрэг. Бид бусдаас хамаарч амьдардаг. Өнөөдөр нэг хүнээс муу үг сонсоод өдөржин гуньдаг, маргааш өөр нэгнээс магтаал дуулаад хөөрч дэвдэг.

Хэн дуртай нь муу үг хэлээд уйлуулж байна гэхээр та өөрөө хэн болж таарах вэ, зовлон, жаргалаа бусдаас хамааралтай болгочихоор цаашдаа яах вэ. Жаргалын шалтгаан болсон зүйл чинь алга болбол жаргахаа байна гээд төсөөлөөд үз дээ. Мэдээж хэн ч ийм зүйл хүсэхгүй. Бясалгал хийх тусам хүн өөрийгөө илүү анзаарч эхэлдэг. Бусдаас хамаарахаа болино гэсэн үг. Тэр хэрээр гаднаас хамаарсан зовлон багасна. Аз жаргалын мэдрэмж дотроос чинь урсаж, гаднах зүйлс тэр мэдрэмжийг чинь улам хөглөж өгдөг байж л жинхэнэ аз жаргал ирнэ.

Бясалгал бол дандаа сэтгэл дээр тулгуурладаг. Сэтгэл амгалан тайван байвал бие махбоди дагаад эрүүлжих боломжтой. Бие өвдөхөд сэтгэл хямардаг, сэтгэл хямрахаар бие өвддөг гэдэг дээ. Тэгэхээр бясалгал сэтгэлийг тайвшруулдаг гэдэг утгаараа биед ч нөлөөлнө. Рейки гэх мэт бие махбодьтой хамаатай бясалгал өчнөөн бий.

Талархлын бясалгал бол миний хамгийн хийх дуртай бясалгал. Юм бүхэнд талархсан, баярласан сэтгэлээр хандаж сурна гэсэн үг л дээ. Дуртай аялгуугаа тавиад аялгуундаа уусангаа талархахад л болно. “Баярлалаа аав, ээж минь. Ямар их хүч чармайлт, хайр энэрлээр намайг хүн болгосон юм бэ, та хоёр минь” гэж ирээд таларх. Талархмаар хүмүүс амьдралд зөндөө бий. Талархлаа хэлж чаддаггүй гэм бидэнд бий. Тэр дундаа монгол хүмүүс.

Дотроо бодож явдаг хэрнээ баярласан сэтгэлээ илэрхийлж чаддаггүй. Би эхлээд бурханд талархдаг юм. Тэгээд багш нартаа, аав ээждээ, найзууддаа талархдаг. Хүн үлдээчих вий дээ гэж талархдаг. Дараа нь эд зүйлсдээ талархдаг. Биед эвтэйхэн байдаг хувцсандаа талархаад үзээрэй, үр дүнд нь та сайхан харагдана. Тэгээд дараа нь оршихуй руу, таньдаг мэддэг бүх хүн, нар сар, уулс, үүлс гээд энэ орчлонд талархах зүйл өчнөөн бий. Сайндаа л 10, 15 минутаар өдөр бүр хийгээд байвал гайхалтай үр дүн мэдрэгдэнэ. Амлаж байна. Чин сэтгэлээсээ хийж чадвал сарын дотор маш олон өөрчлөлт гарна.

Address

Ulaanbaatar
976

Opening Hours

Monday 09:00 - 17:00
Tuesday 09:00 - 17:00
Wednesday 09:00 - 17:00
Thursday 09:00 - 17:00
Friday 09:00 - 17:00

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when nio.mn posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Business

Send a message to nio.mn:

Share