https://www.facebook.com/109448174567228/

Biro Penerangan STAR, Kota Kinabalu (2026)

28/01/2026

PERBATAS Perkukuh Peranan Komuniti Bajau Tabawan Raffee Shakir, Dilantik Penaung

KOTA KINABALU: Persatuan Etnik Bajau Tabawan Sabah (PERBATAS) terus memperkukuh peranannya dalam memelihara warisan dan kebajikan komuniti Bajau Tabawan apabila Mohd Raffee Shakir, yang juga Bendahari Agung Parti Solidariti Tanah Airku (STAR Sabah), dilantik secara rasmi sebagai Penaung persatuan itu.

Pelantikan tersebut disempurnakan dalam Mesyuarat Persatuan dan Majlis Penyampaian Watikah Pelantikan Penaung PERBATAS yang berlangsung di Sutera Harbour Marina Club, di sini, hari ini.

Ditubuhkan pada tahun 2018 dan berdaftar secara rasmi dengan Pendaftar Pertubuhan (RoS), PERBATAS kini mempunyai lebih daripada 3,000 keahlian yang terdiri daripada komuniti Bajau Tabawan di seluruh Sabah.

Bajau Tabawan merupakan salah satu subetnik kaum Bajau yang menetap terutamanya di pantai timur Sabah meliputi daerah Semporna, Lahad Datu, Kunak dan Tawau. Mereka tergolong dalam kelompok Bajau darat, berbeza dengan Bajau Laut yang secara tradisinya menjalani kehidupan nomad dan bergantung sepenuhnya kepada laut.

Secara keseluruhan, kaum Bajau merupakan antara etnik terbesar di Sabah, merangkumi kira-kira 16.5 peratus daripada jumlah penduduk negeri ini berdasarkan data rasmi Banci Penduduk dan Anggaran Penduduk Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) 2020, sekali gus menjadikan peranan subetnik seperti Bajau Tabawan amat signifikan dalam landskap sosial, budaya dan pembangunan negeri.

Dari sudut sejarah, komuniti Bajau Tabawan mempunyai hubungan rapat dengan rumpun Sama-Bajau yang berasal dari Kepulauan Sulu dan Mindanao, dengan proses migrasi ke Sabah dipercayai berlaku sejak ratusan tahun lalu, jauh sebelum terbentuknya sempadan politik moden.

Seiring peredaran masa, masyarakat ini beralih kepada penempatan tetap di daratan serta terlibat dalam aktiviti pertanian, perikanan pantai dan perdagangan kecil. Pegangan agama Islam terus memainkan peranan penting dalam membentuk adat, budaya serta struktur sosial komuniti Bajau Tabawan.

Kini, Bajau Tabawan diiktiraf sebagai sebahagian daripada kaum Bajau Sabah dan tergolong dalam kumpulan Bumiputera Sabah, selain terus menyumbang dalam pelbagai bidang termasuk pendidikan, ekonomi, perkhidmatan awam serta kepimpinan masyarakat.

PERBATAS ditubuhkan dengan matlamat memelihara seni, budaya, adat dan tradisi Bajau Tabawan, di samping mempromosikan aktiviti kebudayaan, membantu golongan kurang berkemampuan serta melaksanakan program kebajikan dan kemasyarakatan.

Dalam mesyuarat berkenaan, ahli-ahli turut membincangkan cadangan mengenal pasti tanah yang berpotensi untuk dibangunkan sebagai galeri warisan Bajau Tabawan, selain kaedah penjanaan dana bagi menyokong pelaksanaan inisiatif tersebut.

Persatuan juga bersetuju menganjurkan Rumah Terbuka Aidilfitri sebagai antara program utama tahun ini, selain penganjuran Pertandingan Tilawah al-Quran melibatkan kanak-kanak sekolah. Selain itu, persatuan turut bersetuju menyumbangkan seekor kambing sempena sambutan Hari Raya Aidiladha bagi tujuan sedekah dan agihan kepada penduduk setempat.

Penyampaian watikah pelantikan Mohd Raffee Shakir sebagai Penaung PERBATAS diserahkan oleh Pengerusi PERBATAS, Abdul Gapad Ajuran; yang disaksikan oleh Setiausaha Agung, Nulhaliza Abdul; Timbalan Setiausaha, Mohd Yasin; serta Ahli Jawatankuasa, Abdul Musad dan Mohd Badri Berahim.

Dalam ucapannya, Raffee merakamkan penghargaan atas kepercayaan yang diberikan dan menegaskan komitmennya untuk menyokong PERBATAS sebagai sebuah persatuan yang progresif, inklusif dan berdaya maju.

Beliau turut mengalu-alukan semua komuniti Bajau Tabawan di Sabah dan Semenanjung Malaysia untuk mendaftar sebagai ahli PERBATAS bagi memperkukuh jaringan persatuan, memperluaskan penyertaan komuniti serta memastikan warisan dan kebajikan Bajau Tabawan terus dipelihara secara menyeluruh.

Menurut beliau, penglibatan yang lebih luas daripada komuniti Bajau Tabawan di dalam dan luar Sabah amat penting bagi memastikan persatuan ini kekal relevan, berdaya saing dan berfungsi sebagai wadah penyatuan generasi masa kini dan akan datang.

Majlis berakhir dalam suasana tertib dan penuh muafakat.

26/01/2026

Isu Sempadan Sabah Tidak Boleh Dirunding Secara Tertutup - Dr Jeffrey

KOTA KINABALU: Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (STAR Sabah), Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey G. Kitingan, menegaskan bahawa sebarang keputusan atau persefahaman berkaitan sempadan Sabah yang dibuat tanpa penglibatan Kerajaan Negeri Sabah serta tanpa pematuhan penuh kepada Perlembagaan Persekutuan adalah tidak sah dan tidak boleh diterima oleh rakyat Sabah.

Beliau berkata laporan yang mendakwa isu sempadan Sabah telah dimuktamadkan melalui perbincangan tertutup merupakan satu perkembangan yang amat membimbangkan serta mencabar prinsip kedaulatan dan hak perlembagaan negeri itu.

“Sempadan Sabah bukan milik mana-mana individu atau kerajaan sementara. Ia adalah hak rakyat Sabah dan tidak boleh dirunding secara senyap tanpa pengetahuan serta persetujuan negeri,” katanya dalam satu kenyataan hari ini.

Dr Jeffrey menegaskan bahawa sebarang dakwaan kononnya isu sempadan Sabah telah diselesaikan di luar kerangka Perlembagaan Persekutuan adalah mengelirukan dan berbahaya. Beliau merujuk secara jelas kepada Perkara 2 Perlembagaan Persekutuan yang memperuntukkan bahawa sebarang perubahan sempadan negeri hanya boleh dilakukan dengan kelulusan Parlimen, persetujuan Dewan Undangan Negeri Sabah serta perkenan Majlis Raja-Raja.

“Ini bukan isu teknikal atau pentadbiran semata-mata. Ia adalah benteng perlembagaan yang melindungi Sabah daripada kehilangan hak dan wilayahnya. Mana-mana perjanjian atau persefahaman yang tidak melalui proses ini tidak mempunyai kesan undang-undang,” katanya.

Menurut beliau, Sabah merupakan rakan pengasas Persekutuan Malaysia dan bukannya negeri pinggiran yang boleh diketepikan dalam keputusan strategik negara, khususnya yang melibatkan sempadan darat dan maritim.

Dr Jeffrey menegaskan bahawa sebarang keputusan berkaitan sempadan, termasuk isu perairan di Laut Sulawesi serta kawasan yang sering dikaitkan dengan Blok Ambalat dan perairan berhampiran Pulau Sebatik, wajib melibatkan Sabah sejak peringkat awal rundingan dan bukan sekadar dimaklumkan selepas keputusan dibuat.

Beliau turut menolak anggapan bahawa ketiadaan bantahan awam bermakna persetujuan rakyat Sabah.

“Diam tidak bermaksud setuju. Rakyat Sabah berhak mengetahui kebenaran penuh. Semua dokumen berkaitan termasuk peta rasmi dan rekod perjanjian mesti didedahkan secara telus,” katanya.

Sebagai langkah ke hadapan, Dr Jeffrey menggesa Kerajaan Negeri Sabah mengadakan Sidang Khas Dewan Undangan Negeri bagi membahaskan isu ini secara terbuka demi kepentingan rakyat. Beliau juga mencadangkan penubuhan Jawatankuasa Khas Parlimen dengan penyertaan wakil Sabah yang mencukupi untuk menilai kesahan undang-undang sebarang persefahaman yang telah dibuat.

Dr Jeffrey menegaskan bahawa pendirian beliau bukan bersifat bermusuhan terhadap mana-mana negara jiran, sebaliknya berpaksikan kepada kesetiaan kepada Perlembagaan, kedaulatan undang-undang dan maruah Sabah.

“Ini bukan soal politik kepartian. Ini soal mempertahankan tanah air dan hak generasi akan datang. Kerajaan Persekutuan mesti tampil dengan penjelasan dan dokumen sah, atau segera membetulkan rekod awam demi kepentingan rakyat Sabah,” katanya.

Kenyataan itu dibuat susulan kebimbangan berterusan dalam kalangan rakyat Sabah terhadap perjanjian sempadan maritim antara Malaysia dan Indonesia yang ditandatangani pada Jun 2023, yang dikaitkan dengan Laut Sulawesi, apabila timbul persoalan sama ada hak kedaulatan Sabah terjejas tanpa persetujuan Dewan Undangan Negeri seperti yang diperuntukkan oleh Perlembagaan.

“Maju Makmur & Merdeka”

25/01/2026

SABAH TAWAR PELUANG PELABURAN HIJAU BAHARU – JEFFREY

Davos, Switzerland | 23 Januari 2026

SABAH menawarkan peluang pelaburan baharu yang besar dalam bidang pemuliharaan alam sekitar, tenaga hijau dan modal alam semula jadi, selari dengan peralihan global daripada bahan api fosil kepada ekonomi rendah karbon.

DSP Dr Jeffrey G. Kitingan, berkata demikian ketika berucap kepada pelabur antarabangsa di Forum Ekonomi Dunia (WEF) di sini, sambil menegaskan bahawa trend pelaburan dunia kini semakin tertumpu kepada pengurangan pelepasan karbon, peluasan tenaga boleh diperbaharui dan ekonomi kitaran.

Menurutnya, Sabah mempunyai kelebihan semula jadi yang besar termasuk dalam Ekonomi Biru, Ekonomi Modal Alam Semula Jadi dan Hijau, serta pengeluaran makanan mampan.

“Sabah telah membuat keputusan strategik dengan memperuntukkan dua juta hektar hutan untuk pemuliharaan selama 100 tahun. Langkah ini bukan sahaja melindungi alam sekitar, malah membuka potensi pendapatan jangka panjang termasuk melalui kredit karbon,” katanya.

Bagaimanapun, Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) N.39 Tambunan itu menegaskan bahawa pelaburan tidak harus terhad kepada pasaran karbon semata-mata.

“Pelaburan dalam modal alam semula jadi menghasilkan nilai ekonomi jangka panjang yang lebih besar dan pada masa sama memastikan kelangsungan kehidupan di planet ini,” katanya.

Dr Jeffrey turut mendedahkan bahawa sumbangan modal alam semula jadi kepada ekonomi global dianggarkan antara USD125 trilion hingga USD140 trilion setahun, namun masih kurang diberi perhatian dalam perancangan ekonomi arus perdana.

Beliau juga menekankan peranan penting hutan hujan Borneo dalam menstabilkan sistem iklim serantau dan global, termasuk pengaruhnya terhadap taburan hujan dan sistem sungai di Australia.

Sehubungan itu, beliau menggesa pelabur global meneroka instrumen kewangan inovatif seperti syiling hijau yang disokong oleh modal alam semula jadi dan disandarkan kepada rangka kerja kawal selia yang kukuh.

“Usaha ini tidak seharusnya didorong oleh keuntungan semata-mata, tetapi oleh tanggungjawab bersama untuk melindungi bumi demi generasi akan datang,” katanya.

“Maju, Makmur & Merdeka”

23/01/2026

DR. JEFFREY, ANAK EMAS MOMOGUN YANG SEJATI
Oleh Datuk Raymond Tombung, Penasihat STAR

Dalam peristiwa panjang dan bersejarah perjalanan politik Sabah - yang terukir dengan perjuangan menuntut autonomi, keadilan dan jati diri - tidak banyak nama yang bersinar dengan keunggulan yang begitu berkekalan seperti Datuk Dr Jeffrey G. Kitingan, Huguan Siou Lundu Mirongod, Pemikir Agung Berani, bagi suku-suku Momogun.

Selama lebih empat dekad, perjalanan hidup beliau menjadi bukti nyata keberanian yang tidak gentar, pegangan prinsip yang tidak goyah, serta kesetiaan yang tidak berbelah bahagi terhadap perjuangan hak dan kedudukan Sabah yang wajar dan setara dalam Persekutuan Malaysia.

HATI SEORANG ANAK TANAH TINGGI

Dilahirkan di tanah tinggi Tambunan yang indah berselubung kabus, Dr Jeffrey melambangkan semangat jiwa Sabahan yang kental - tabah menghadapi kesukaran, teguh berprinsip, dan amat berbangga dengan warisan budaya. Beliau bukan sekadar seorang ahli politik, tetapi lambang suara nurani Sabah, seorang tokoh yang memikul aspirasi negeri ini dengan keilmuan seorang sarjana dan jiwa seorang pejuang.

Dalam tempoh puluhan tahun yang dipenuhi banyak perubahan pakatan dan badai politik, beliau tidak pernah menyimpang daripada satu kebenaran yang kekal: Sabah tidak boleh sama sekali diperlakukan sebagai tanah jajahan, sebaliknya mesti dihormati sebagai rakan setara dalam Malaysia. Bagi beliau, perjuangan ini bukan tentang jawatan atau kuasa, tetapi tentang prinsip - bukan untuk diri sendiri, tetapi untuk Sabah.

HARGA SEBUAH PRINSIP

Keyakinan yang berakar pada kebenaran sering menuntut harga yang mahal. Bagi Dr Jeffrey, perjuangan menuntut keadilan untuk tanah airnya menuntut pengorbanan, bukan keselesaan. Pada awal 1990-an, beliau dipenjarakan selama dua tahun tujuh bulan - bukan kerana rasuah atau kepentingan peribadi, tetapi kerana berani memperjuangkan hak muktamad Sabah untuk membebaskan diri daripada ketidakadilan dan apa yang beliau sifatkan sebagai neo-penjajahan oleh Malaya.

Pemenjaraan beliau kekal sebagai salah satu bab paling menyentuh dalam sejarah moden Sabah - kisah keberanian menentang paksaan, dan integriti yang tidak hancur oleh ugutan. Ketika orang lain mungkin tunduk, Jeffrey keluar daripada ujian itu seperti emas yang ditempa api - lebih kuat, lebih bijaksana, dan lebih teguh daripada sebelumnya. Pengalaman pahit itu menjadi lencana kehormatan, bukti suci tentang harga berdiri tegak dalam dunia yang sering menjauhi perjuangan yang berani dan sanggup mengorban diri.

MINDA IVY LEAGUE, HATI SABAHAN

Tidak ramai pemimpin yang mampu menggabungkan kecerdasan intelektual dan semangat patriotik sehebat Dr Jeffrey. Sebagai graduan Universiti Harvard, salah satu institusi Ivy League paling berprestij di dunia, beliau tergolong dalam kalangan minda terbaik, crème de la cream, yang pernah dilahirkan Sabah.

Di Harvard, beliau mendalami disiplin tadbir urus, kepimpinan dan pembinaan negara, menyerap ilmu daripada pemikir global terunggul. Namun, berbeza dengan ramai yang mungkin memilih keselesaan di luar negara, hati Jeffrey tetap berdenyut untuk tanah tumpah darah, ibu pertiwinya. Beliau pulang - bukan demi keistimewaan atau prestij - tetapi untuk berkhidmat, mempertahankan dan mengangkat martabat rakyatnya.

Diiktiraf oleh Harvard sebagai “One of the World’s Intellectuals” (seorang daripada para intelek bertaraf dunia), beliau membuktikan bahawa minda Harvard boleh berdenyut dengan hati Sabahan, menyatukan intelek global dengan kesetiaan tempatan demi satu tujuan murni: membina Sabah yang lebih baik untuk generasi akan datang.

PEMBINA VISI DAN WARISAN

Kepimpinan Dr Jeffrey melangkaui politik yang biasa. Kebangkitan Sabah yang dibawanya sentiasa merangkumi pendidikan, pemeliharaan budaya dan pemerkasaan komuniti melalui proses pembangunan insan.

Beliau menubuhkan Kadazandusun Development Institute (KDI) bagi memupuk kebergantungan kendiri dan pembangunan akar umbi, dengan penekanan kepada pendidikan serta pemerkasaan masyarakat luar bandar Sabah. Yayasan ini kemudiannya berkembang menjadi Borneo Heritage Foundation (BHF) - sebuah institusi budaya dan sejarah yang didedikasikan untuk memelihara warisan spiritual perjuangan hak Sabahan melalui platform politik yang menyedarkan rakyat Sabah bagaimana negeri yang kaya dengan sumber semula jadi boleh menjadi negeri termiskin.

Program pendidikan BHF mencetuskan kebangkitan kesedaran yang kuat dalam kalangan masyarakat luar bandar Sabah, yang akhirnya membawa kepada penubuhan parti politik Dr Jeffrey, iaitu Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) pada hari ini.

Melangkaui skop tempatan Sabah, pengaruh beliau merentasi seluruh pulau melalui Borneo Dayak Forum International, yang dipimpinnya sebagai presiden. Gerakan ini menyatukan masyarakat pribumi Sabah, Sarawak, Brunei dan Kalimantan, menghidupkan kembali ikatan kekeluargaan purba bangsa Dayak merentas sempadan negara dan politik. Melalui inisiatif-inisiatif ini, Dr Jeffrey bukan sekadar negarawan, tetapi pembina bangsa dari segi roh dan jati diri, memupuk perpaduan anak-anak jati Borneo di bawah panji warisan bersama dan takdir halatuju milik bersama.

SARJANA DAN PENA: SUARA KEBENARAN DAN KEADILAN

Di luar dunia politik, Dr Jeffrey dikenali sebagai seorang sarjana, penulis dan sejarawan berjiwa nurani. Tulisan-tulisannya - teliti, berani dan berasaskan kajian mendalam - mencerminkan bukan sekadar kecerdasan, tetapi keberanian moral. Antara karya terpenting beliau ialah buku Justice for Sabah (Keadilan Untuk Sabah), sebuah karya berani dan bersejarah yang membongkar ketidakadilan sistematik yang dilakukan oleh Kerajaan Persekutuan terhadap rakyat Sabah.

Dalam buku penting ini, Dr Jeffrey mendedahkan dengan bukti dan ketelitian bagaimana hak-hak Sabah terhakis selepas 1963 - bagaimana semangat Perjanjian Malaysia dicabuli, dan bagaimana “Projek IC” mengubah demografi serta masa depan Sabah melalui manipulasi politik.

Justice for Sabah bukan sekadar sebuah buku; ia adalah dokumen sejarah dan suara nurani - satu suara yang enggan membiarkan kebenaran tertimbus oleh kedudukan selesa. Ia kini menjadi bacaan wajib bagi para sarjana, pembuat dasar dan setiap rakyat Sabah yang ingin memahami akar perjuangan mereka.

Melalui pena beliau, Dr Jeffrey memastikan bahawa kisah Sabah ditulis bukan oleh pemenang, tetapi oleh kebenaran.

HUGUAN SIOU LUNDU MIRONGOD: PEMIKIR AGUNG BERANI

Sebagai pengiktirafan terhadap keberanian, kebijaksanaan dan khidmat seumur hidupnya kepada perjuangan Momogun, Dr Jeffrey telah dianugerahkan gelaran adat terhormat Huguan Siou Lundu Mirongod, yang bermaksud “Pemikir Agung Berani” - gelaran kedua tertinggi dalam kalangan masyarakat Kadazandusun-Murut, selepas gelaran Huguan Siou yang disandang oleh abangnya, Tan Sri Joseph Pairin Kitingan.

Gelaran suci ini bukan sekadar simbolik. Ia mengesahkan kedudukan beliau sebagai penjaga intelektual dan falsafah bangsanya - seorang pemimpin yang minda dan hatinya menjadi obor penunjuk arah kepada bangsa Momogun.

Sebagai Huguan Siou Lundu Mirongod, beliau melambangkan kesatuan jarang antara pemikiran mendalam, kebijaksanaan dan keberanian - seorang pemikir yang berani menyuarakan kebenaran, dan seorang pejuang yang mampu berfikir dengan hikmah.

KONSISTEN DALAM PERJUANGAN, TEGUH PADA TUJUAN

Sepanjang tahun-tahun penglibatan politiknya, laluan Dr Jeffrey merentasi pelbagai parti dan platform, mencerminkan landskap politik Sabah yang sentiasa bergelora. Pengkritik melabel beliau sebagai “pelompat parti”, namun mereka yang mengikuti perjalanannya dengan mata yang jernih mengetahui hakikat ini: pakatan mungkin berubah, tetapi idealismenya dan prinsip perjuangannya tidak pernah goyah.

Malah, penyingkiran beliau daripada beberapa parti politik - PBRS, PBS, dan juga UMNO Sabah - menjadi bukti kekuatannya, bukan ketidakkonsistenannya. Prinsip dan pengaruh beliau yang terlalu tegas dan berani telah menggugat kedudukan mereka yang lebih selesa dengan kepatuhan dan kesunyian daripada kebenaran. Namun, dalam setiap ujian, mesej beliau kekal jelas dan tidak berubah: memulihkan maruah Sabah, kesamarataan dan kedudukan sahnya sebagai rakan setara dalam Persekutuan Malaysia.

Panji mungkin bertukar warna, tetapi keyakinannya kekal bersinar keemasan - warna semangat Sabah yang abadi, warna hati yang tidak pernah menyerah.

LEGASI UNTUK GENERASI MENDATANG

Dalam zaman politik yang sering tunduk kepada kepentingan sementara, Dr Jeffrey berdiri sebagai tokoh luar biasa - pembawa obor prinsip, sarjana berwawasan, dan patriot berintegriti tinggi.

Beliau bukan sahaja memberikan Sabah sebuah suara, tetapi juga kosa kata perjuangan dan kebebasan Sabah melalui slogan-slogan berwawasan seperti: “Kalau bikan sekarag bila lagi?”, “Kalau bukan kita siapa lagi?”, “Sabah untuk Sabahan”, “Unity is Duty” (Perpaduan Adalah Kewajipan)”, “Rumah Kita, Kita Jaga”, “Kalu B erani, Jangan Takut-Takut, Kalau Takut Jangan Berani-Berani”, dan “SOLO – Sabah Our Land Our Legacy”. Beliau telah membina institusi yang akan kekal melangkaui zamannya, serta menulis kebenaran yang akan bergema merentas generasi-generasi.

Bagi masyarakat Momogun, beliau ialah Huguan Siou Lundu Mirongod, pemimpin berani dan berfikir. Bagi dunia intelektual, beliau ialah seorang sarjana Harvard yang berintegriti dan mendalam ilmunya.

Bagi Sabah, beliau adalah - secara ringkas namun bermakna - seorang Anak Emas Momogun Yang Sejati, yang nyala perjuangan hidupnya terus menerangi jalan ke arah kesamarataan, kebebasan dan keadilan yang berkekalan.

23/01/2026

Civil Servants Should Not Interfere in Policies and Decisions of the Chief Minister

KOTA KINABALU: STAR Sabah Treasurer-General Raffee Shakir has called on all parties, including politicians and civil servants, to prioritise unity and political maturity in all positions and decisions involving the interests and future of Sabah.

Referring to the Yang di-Pertuan Agong’s royal address on corruption, Raffee stressed that efforts to cleanse the system and reduce the corruption perception index must begin within government offices and administrations themselves, backed by firm commitment to integrity and transparency.
“Sabah is currently facing numerous challenges, including sovereignty issues, external claims over the State, as well as longstanding problems related to water supply, electricity and basic infrastructure. All these demand a united, disciplined and professional approach,” he said in a statement today.
He said differences of opinion in politics are natural, but on fundamental matters touching on Sabah’s rights, dignity and future, all parties must take a common stand.

“For instance, in pursuing Sabah’s rights such as the implementation of the Malaysia Agreement 1963 (MA63) and the claim for the 40 per cent State revenue entitlement, Sabah’s voice must be articulated in unity, regardless of political differences,” Raffee said.

The Treasurer-General also reminded that politicians have a duty to champion the welfare of the people and to serve as the backbone supporting the Chief Minister in determining key policies and decisions affecting the State.
“On matters involving policies or decisions of the Chief Minister or Ministers, civil servants should not interfere. Their role is to implement policies professionally, not to assess or influence leadership decisions,” he said.

Raffee emphasised that loyalty to the oath of service and commitment to duty form the foundation of public trust in the State’s administrative system, and must be upheld and preserved at all times.

“This statement is not intended to blame any party, but serves as a constructive reminder for all to return to the fundamental principle of placing Sabah and its people first. Unity on core issues, particularly those involving rights, dignity and sovereignty, is crucial to ensure Sabah continues to be seen as a mature, united and credible State,” he said.

PENJAWAT AWAM JANGAN CAMPURI DASAR DAN KEPUTUSAN YAB KETUA MENTERI

KOTA KINABALU: Bendahari Agung STARSabah, Raffee Shakir, menggesa semua pihak, termasuk ahli politik dan penjawat awam, agar mengutamakan kesatuan serta kematangan politik dalam setiap pendirian dan keputusan yang melibatkan kepentingan serta masa depan wilayah Sabah.

Raffee menekankan bahawa merujuk kepada titah Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong berkenaan rasuah, pembersihan serta usaha menurunkan indeks rasuah perlu bermula dari setiap pejabat dan pentadbiran kerajaan sendiri, dengan komitmen penuh terhadap integriti dan ketelusan.

“Sabah kini menghadapi pelbagai cabaran, termasuk isu kedaulatan, tuntutan luar terhadap wilayah, serta masalah berpanjangan berkaitan bekalan air, elektrik, dan prasarana asas. Semua ini menuntut pendekatan yang bersatu, berdisiplin, dan profesional,” katanya dalam kenyataan hari ini.

Beliau menegaskan bahawa perbezaan pandangan dalam politik adalah lumrah, tetapi dalam isu asas yang menyentuh hak, maruah, dan masa depan Sabah, semua pihak perlu memegang pendirian bersama.

“Sebagai contoh, dalam menuntut hak-hak Sabah seperti pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan tuntutan hak 40 peratus hasil wilayah, suara Sabah perlu disuarakan secara bersatu tanpa mengira perbezaan politik,” jelas Raffee.

Bendahari Agung itu turut mengingatkan bahawa ahli politik berperanan sebagai pembela nasib rakyat dan sebagai tulang belakang kepada pimpinan YAB Ketua Menteri dalam menentukan dasar dan keputusan penting untuk wilayah.

“Dalam hal-hal yang melibatkan dasar atau keputusan seorang YAB Ketua Menteri atau Menteri, penjawat awam seharusnya tidak mencampuri. Peranan mereka adalah melaksanakan dasar secara profesional, bukan menilai atau mempengaruhi keputusan pimpinan,” katanya.

Raffee menegaskan bahawa kesetiaan kepada sumpah perkhidmatan dan komitmen tugasan adalah asas kepercayaan rakyat terhadap sistem pentadbiran wilayah, dan ia mesti dihormati serta dipelihara pada setiap masa.

“Kenyataan ini bukan bertujuan menyalahkan mana-mana pihak, tetapi sebagai peringatan membina agar semua pihak kembali kepada prinsip asas - meletakkan kepentingan Sabah dan rakyatnya sebagai keutamaan. Kesatuan dalam perkara asas, khususnya yang melibatkan hak, maruah, dan kedaulatan wilayah, adalah penting bagi memastikan Sabah terus dilihat sebagai wilayah yang matang, bersatu, dan berwibawa,” tegasnya.

"Maju, Makmur & Merdeka"
– END –
Raffee Shakir Supreme Council Member and Treasurer-General STAR Sabah

21/01/2026

KENYATAAN MEDIA PARTI SOLIDARITI TANAH AIRKU (STAR SABAH)
Untuk Siaran Segera

TITAH AGONG TEGASKAN SEMANGAT MA63, SABAH & SARAWAK WAJIB DIHORMATI - STARSABAH

KOTA KINABALU: Parti Solidariti Tanah Airku (STAR Sabah) menyatakan sokongan penuh terhadap titah Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong, Sultan Ibrahim, yang menegaskan bahawa pembentukan Malaysia adalah berasaskan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) sebagai satu ikatan penyatuan yang mengiktiraf kedudukan, hak serta kepentingan Sabah dan Sarawak sebagai rakan pengasas Persekutuan.

Ketua Penerangan STAR Sabah, Anuar Ghani Gilong, berkata titah Diraja tersebut membawa mesej jelas bahawa semangat MA63 mesti terus dipelihara demi keharmonian negara. Dalam titah Diraja sempena pembukaan Mesyuarat Pertama Penggal Kelima Parlimen Ke-15, Seri Paduka Baginda bertitah bahawa “semangat MA63 perlu terus dipelihara sebagai asas kepada keharmonian nasional, keadilan wilayah dan kestabilan negara.”

Menurut Anuar Ghani, STAR Sabah turut menyambut baik seruan Seri Paduka Baginda agar wakil rakyat Sabah dan Sarawak terus memainkan peranan konstruktif mempertahankan hak negeri masing-masing melalui saluran Perlembagaan dan semangat muafakat Persekutuan.

“Seperti yang dititahkan oleh Seri Paduka Baginda bahawa hak-hak Sabah dan Sarawak yang termaktub dalam MA63 bukanlah tuntutan yang bersifat memecah-belahkan, sebaliknya merupakan sebahagian daripada perjanjian asas pembentukan Malaysia yang wajib dihormati oleh semua pihak,” katanya dalam satu kenyataan hari ini.

Beliau menegaskan bahawa pendirian itu selari dengan perjuangan Presiden STAR Sabah, Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey G. Kitingan, yang sejak sekian lama memperjuangkan pemulihan hak-hak Sabah di bawah MA63 termasuk tuntutan 40 peratus hasil bersih negeri, pemerkasaan autonomi dan penghormatan terhadap kedudukan Sabah sebagai rakan setara dalam Persekutuan Malaysia.

“Perjuangan MA63 yang dibawa oleh DSP Dr Jeffrey Kitingan adalah berlandaskan Perlembagaan dan semangat Persekutuan, selaras dengan titah Seri Paduka Baginda agar sebarang perbezaan pandangan ditangani secara berhemah dan tidak dijadikan alasan untuk mencetuskan sentimen wilayah,” katanya.

Tambah beliau, STAR Sabah percaya bahawa keutuhan Malaysia sebagai sebuah negara berdaulat hanya dapat dipertahankan melalui sikap saling memahami, menghormati autonomi negeri serta kerjasama erat antara Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri, sebagaimana yang ditekankan oleh Seri Paduka Baginda.

STARSabah akan terus komited memperjuangkan hak-hak Sabah berlandaskan MA63 demi keadilan wilayah, kesejahteraan rakyat dan masa depan Persekutuan Malaysia.

MEDIA STATEMENT PARTI SOLIDARITI TANAH AIRKU (STAR SABAH)
For Immediate Release

AGONG’S ROYAL ADDRESS REAFFIRMS THE SPIRIT OF MA63, SABAH & SARAWAK MUST BE RESPECTED – STARSABAH

KOTA KINABALU: Parti Solidariti Tanah Airku (STAR Sabah) has voiced its full support for the Yang di-Pertuan Agong, Sultan Ibrahim, following His Majesty’s royal address reaffirming that the formation of Malaysia is anchored on the Malaysia Agreement 1963 (MA63), which recognises Sabah and Sarawak as founding partners of the Federation.

STAR Sabah Information Chief Anuar Ghani Gilong said the royal address carried a clear and timely message that the spirit of MA63 must continue to be upheld to safeguard national harmony, regional justice and political stability.

In His Majesty’s address at the opening of the First Meeting of the Fifth Session of the 15th Parliament, the Agong stressed that the MA63 spirit should be preserved as a fundamental pillar of unity and fairness within the Federation.

Anuar said STAR Sabah welcomed the Agong’s call for elected representatives from Sabah and Sarawak to play a constructive role in defending state rights through constitutional means and in the spirit of consensus.

“The rights of Sabah and Sarawak enshrined in MA63 are not divisive in nature. They are part of the original agreement that led to the formation of Malaysia and must therefore be respected by all,” he said in a statement.

He added that the stance echoed the long-standing struggle of STAR Sabah President Datuk Seri Panglima Dr Jeffrey G. Kitingan, who has consistently championed the restoration of Sabah’s rights under MA63, including the 40 per cent net revenue entitlement, greater state autonomy and recognition of Sabah’s position as an equal partner in the Federation.

“The MA63 struggle led by Dr Jeffrey is firmly grounded in the Constitution and the spirit of federalism, in line with the Agong’s reminder that differences should be managed prudently and not exploited to inflame regional sentiments,” Anuar said.

He said STAR Sabah believed Malaysia’s unity and sovereignty could only be strengthened through mutual respect, understanding of state autonomy and close cooperation between the Federal Government and state governments, as emphasised by His Majesty.

STAR Sabah, he added, would remain committed to upholding MA63 in its pursuit of regional justice, the welfare of the people and a stable future for the Federation.

"Maju, Makmur dan Merdeka"

– Tamat –
Dikeluarkan oleh: Anuar Ghani Gilong Ketua Penerangan Parti Solidariti Tanah Airku (STAR Sabah)

05/01/2026

Adakah MA63 Telah Ditunaikan?

Belum, Dari Sudut Substansi Perlembagaan dan Keseimbangan Struktur

Penegasan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim mengenai komitmen Kerajaan Persekutuan terhadap Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) merupakan satu detik penting dalam landskap wacana persekutuan negara.

Ia menandakan satu kemajuan yang tidak boleh dinafikan. Namun, dari sudut substansi perlembagaan dan keseimbangan struktur Persekutuan, ia masih belum boleh dianggap sebagai penunaian sepenuhnya terhadap MA63.

Pada hakikatnya, kenyataan tersebut lebih mencerminkan pergerakan secarahala tuju dan retorik, bukannya pencapaian terhadap matlamat asal yang digariskan oleh para arkitek MA63.

Bagi para pendukung MA63, khususnya Datuk Dr Jeffrey Kitingan, fasa ini wajar difahami sebagai satu bentuk pengiktirafan yang telah lama tertangguh - suatu langkah yang perlu dan dialu-alukan, namun masih belum lengkap.

Hakikatnya, pengiktirafan semata-mata, walaupun sudah lama dinantikan, tidak sama dengan pemulihan hak dan kedudukan.

Perubahan yang paling ketara terletak pada sifat peralihan wacana itu sendiri. Kerajaan Persekutuan kini tidak lagi mempertikaikan kepentingan MA63.

Perbahasan telah beralih dan mengecil kepada persoalan bagaimana serta sejauh mana pantas peruntukan MA63 akan dilaksanakan.

Ini merupakan satu kejayaan besar dari sudut wacana politik dan perlembagaan.

MA63 tidak lagi berada di pinggiran perbahasan nasional, sebaliknya telah bergerak ke pusat legitimasi Persekutuan.
Peralihan ini bukan berlaku secara spontan, tetapi merupakan hasil menyeluruh daripada puluhan tahun perjuangan yang konsisten, berprinsip dan berterusan.

Bagi Dr Jeffrey Kitingan secara peribadi, perkembangan ini membawa satu bentuk kejayaan moral.

Pendirian yang suatu ketika dahulu disifatkan sebagai ekstrem, bersifat kenegerian atau bahkan pemisahan, kini mula diterima dan diulang - sekurang-kurangnya secararetorik - oleh kepimpinan tertinggi negara.

Lebih signifikan, terdapat tanda-tanda penginstitusian secara separa apabila bahasa dan naratif MA63 mula diserap ke dalam dasar serta kerangka tadbir urus Persekutuan, sesuatu yang sebelum ini hampir mustahil dibayangkan.

Yang paling utama, episod ini membuktikan bahawa perjuangan yang berterusan mampu, dari masa ke masa, membentuk semula wacana nasional dan persepsi legitimasi Persekutuan.

Namun begitu, semua perkembangan ini masih belum memenuhi keadaan akhir yang secara konsisten diperjuangkan oleh para pendukung MA63.

Selagi keseimbangan struktur tidak dipulihkan sepenuhnya melalui perundangan, institusi dan amalan pentadbiran, MA63 kekal belum ditunaikan.

Kesimpulannya, kenyataan Perdana Menteri merupakan satu langkah penting ke hadapan, tetapi ia bukan garisan penamat. Perjuangan kini memasuki fasa baharu - daripada pengiktirafan kepada jaminan pelaksanaan yang bersifat kekal dan tidak boleh disangkal .

Maju Makmur & Merdeka

Ketua Editor
MEDIA STAR
6 Januari 2026

Biro Penerangan STAR

28/01/2026

26/01/2026

25/01/2026

23/01/2026

23/01/2026

21/01/2026

05/01/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category