10/11/2025
Kenyataan rasmi daripada Prof. Dr. Solehah Yaacob
RESPONS AWAM TERHADAP DAKWAAN MELIBATKAN NAMA SAYA BERHUBUNG: ORANG ROM DAN ORANG MELAYU
Para pembaca yang dihormati,
Dalam beberapa hari kebelakangan ini, saya telah menjadi mangsa serangan media susulan syarahan awam yang saya sampaikan di Masjid Gombak Setia pada 31 Disember 2022.
Akibat daripada syarahan tersebut — di mana saya membincangkan, antara lain, hubungan sejarah antara bangsa Rom dan dunia Melayu — saya telah menjadi bahan ejekan di media sosial, tabloid dan juga media arus perdana.
Pelbagai platform telah mempermainkan kenyataan saya dengan tajuk seperti “Orang Rom belajar membina kapal daripada orang Melayu” atau “Isteri Nabi Muhammad, Khadijah, ialah orang Melayu.”
Bagi memperjelas kedudukan saya, izinkan saya memberikan penjelasan berikut:
________________________________________
1) Pembinaan Kapal – “Orang Melayu Mengajar Orang Rom Membina Kapal”
Kenyataan saya ini berasaskan hipotesis penyelidikan yang telah saya bangunkan hasil kajian mendalam sejak saya menamatkan pengajian PhD pada tahun 2005.
Penyelidikan saya mengenai salasilah keturunan daripada Nabi Adam (a.s.) hingga Nabi Muhammad (s.a.w.) telah membuka pandangan baharu terhadap asal-usul sebenar tamadun manusia.
Menurut dapatan penyelidikan saya, pelayaran maritim utama pertama dalam sejarah manusia berlaku pada zaman Nabi Nuh (a.s.), yang meliputi kawasan dunia yang amat luas.
Ahli teologi British, Thomas Brightwell, berpandangan bahawa orang Melayu merupakan satu bangsa tersendiri yang muncul selepas peristiwa Banjir Besar Nabi Nuh (a.s.), dan bangsa ini mungkin termasuk antara pelayar awal dalam sejarah manusia.
Hipotesis saya ini disokong oleh pelbagai rujukan, antaranya:
• Manguin, P.Y. (1980). The Southeast Asian Ship: An Historical Approach. Journal of Southeast Asian Studies, 11(2), 266–276.
• Manguin, P.Y. (1993). Trading Ships of the South China Sea: Shipbuilding Techniques and Their Role in the History of Asian Trade Networks. Journal of the Economic and Social History of the Orient.
• Smith, R.L. (2009). Premodern Trade in World History. London: Routledge, hlm. 86–118.
• Thomas Brightwell. The Pentateuch. Ball, Arnold, 1840.
Kita juga mengetahui bahawa Kerajaan Rom tidak terlibat dalam aktiviti maritim antarabangsa yang besar sebelum tahun 31 S.M., iaitu selepas penaklukan mereka ke atas Mesir. Sebelum tempoh tersebut, orang Rom belum memiliki keupayaan pelayaran yang maju, kerana jarak antara Rom dan Mesir sendiri adalah pendek dan tidak memerlukan pelayaran samudera sebenar.
Namun begitu, bangsa Rom, Viking dan Slav diketahui sering mencari besi berkualiti tinggi untuk pembuatan senjata dalam peperangan dan penaklukan. Beberapa sumber Arab menyebut tentang al-qalʿa al-Rūmī — yang bermaksud “pedang Rom Qalʿa” — juga dikenali sebagai al-Sharbuqān.
Ulama Islam klasik seperti al-Bīrūnī menjelaskan bahawa seni peleburan besi telah berkembang di kawasan Qalʿa (قلع atau قلْعَ).
Menurut ahli falsafah Arab, al-Kindī, lokasi al-Qalʿa ini terletak di bahagian barat laut wilayah yang kini dikenali sebagai Malaysia, yang dikenal pasti sebagai Kedah purba.
الباب السادس رسالة يعقوب بن إسحق الكندي إلى بعض الخلفاء في جواهر السيوف أمر مولانا الإمام أن أرسم أوصاف السيوف بقول أجناسها وقد رسمت في كتابي هذا...... أولها وأجودها اليمان ثم ثانيها القلعي ثم ثالثها الهندي…
Leiden Manuscript Or. 287
Perkembangan teknologi bangsa Rom — seperti sistem tulisan mereka yang diambil daripada bangsa Yunani dan akhirnya daripada bangsa Fenesia — membuktikan bahawa kemajuan mereka lahir daripada proses pinjam-meminjam daripada tamadun terdahulu.
Dalam konteks ini, kita tidak boleh menafikan kemungkinan bahawa teknik pembinaan kapal bangsa Melayu dan hubungan awal mereka dengan dunia India dan Mediterranean turut memberi pengaruh terhadap perkembangan tersebut.
Walaupun sukar untuk menentukan secara tepat bagaimana teknologi maritim Melayu sampai kepada orang Rom, proses pemindahan ilmu tersebut pasti melibatkan pelayaran merentasi lautan luas. Namun, berdasarkan catatan sejarah, kayu Eropah pada waktu itu tidak sesuai untuk pelayaran jarak jauh, dan hal ini berkemungkinan mendorong orang Rom mendapatkan pelayar berpengalaman dari Mesir, bahkan mungkin dari dunia India atau Alam Melayu, untuk membimbing mereka ke sumber besi Qalʿa.
Bukti sokongan daripada arkib muzium di Australia menunjukkan bahawa pembina kapal laut dalam yang terbaik berasal daripada Austronesia (Indonesia moden). Malah, laporan akhbar lama turut merakam kenyataan menarik: “The first man to sail around the world was a Malay.”
Perlu dijelaskan bahawa istilah “Melayu” telah wujud lebih awal daripada istilah “Austronesia.” Istilah Austronesia hanya diperkenalkan oleh para orientalis Eropah pada abad ke-19 sebagai sebahagian daripada sistem klasifikasi akademik mereka.
Sebelum istilah itu wujud, siapakah bangsa pelayar ini? Jelas bahawa pada zaman Empayar Śrīvijaya (sekitar 600–1200 Masihi) — yang dikenali sebagai Empayar Maritim Melayu Agung — nenek moyang kita telah diiktiraf sebagai orang Melayu. Maka, generasi terdahulu mereka juga tentulah orang Melayu, yang telah mewarisi tradisi purba pelayaran, pelayaran lautan dalam, dan penerokaan.
Kesimpulannya, hipotesis saya yang berpaksikan sumber Arab klasik mencadangkan bahawa orang Rom telah memperoleh sebahagian seni pembinaan kapal daripada bangsa Alam Melayu. Tidak seperti bangsa Eropah yang berbudaya benua, orang Melayu merupakan tamadun maritim yang unggul. Kecekapan mereka dalam ilmu pelayaran dan pembinaan kapal menjadikan mereka antara penguasa lautan terawal dalam sejarah manusia.
Saya berpendapat bahawa orang Melayu adalah antara bangsa pertama dalam sejarah manusia yang membangunkan seni pembinaan kapal, dan bahawa orang Rom — seperti banyak tamadun lain — mewarisi ilmu pelayaran daripada tamadun maritim yang lebih awal, khususnya dunia Melayu.
________________________________________
2) Isu Siti Khadijah Berasal dari Dunia Melayu
Berhubung dakwaan bahawa saya menyatakan Sayyidatina Siti Khadijah (r.a.) berasal dari dunia Melayu, saya ingin menjelaskan bahawa dakwaan ini adalah tidak benar. Video yang tular di media sosial telah disunting dan diambil di luar konteks.
Saya telah membuat laporan polis berhubung perkara ini dan menafikan secara tegas bahawa saya pernah mengeluarkan kenyataan sedemikian.
Video asal yang tidak disunting boleh ditonton di pautan berikut:
🔗 https://www.facebook.com/share/v/EzDzPgkALh6FAWqM/?mibextid=oFDknk
Versi video yang telah disunting boleh ditonton di sini:
🔗 https://vt.tiktok.com/ZSyCcmrWx/
________________________________________
Dengan penjelasan ini, saya berharap agar segala bentuk fitnah, penghinaan, penyelewengan maklumat dan ejekan di media sosial, tabloid serta media rasmi dapat dihentikan segera.
Hipotesis saya mengenai kejayaan bangsa Melayu dan pengaruh pinjaman bangsa Rom mungkin benar atau mungkin salah. Namun, dalam tradisi akademik dan Islam, kita diajar untuk menghormati perbezaan pandangan.
Dalam Islam, kita tidak menganiaya atau menghukum ilmuwan kerana pandangan mereka — sebagaimana Gereja pernah menghukum Giordano Bruno, yang dibakar hidup-hidup kerana beliau menyatakan bahawa bumi beredar mengelilingi matahari dan bahawa Tuhan itu Satu, bukan tiga.
Sekian, terima kasih.
Profesor Dr. Solehah Yaacob
Universiti Islam Antarabangsa Malaysia
9 November 2025
Rujukan
• Al-Biruni. al-Jamāhir fī Ma‘rifat al-Jawāhir. Kaherah, hlm. 247–258.
• Manguin, P.Y. (1980). The Southeast Asian Ship: An Historical Approach. Journal of Southeast Asian Studies, 11(2), 266–276.
• Manguin, P.Y. (1993). Trading Ships of the South China Sea. Journal of the Economic and Social History of the Orient.
• Smith, R.L. (2009). Premodern Trade in World History. London: Routledge, hlm. 86–118.
• Hoyland, R.G. & Gimour, B. (2006). Medieval Islamic Swords and Swordmaking: Kindi’s Treatise on Swords and Their Kinds. Great Britain: E.J.W. Gibb Memorial Trust.
• Thomas Brightwell. The Pentateuch. Ball, Arnold, 1840.
9071 likes, 3815 comments. “Ya Allah .. Hebat Sungguh Alam Melayu Ni .. Sampai Isteri Nabi Muhamad Pun Datang Dari Alam Melayu - Dedah Prof Dr Solehah Yaakob ..”
