15/08/2026
GYARA TARIHI: YADDA GWAMNA INUWA YAHAYA KE MAGANCE TSOHON KALUBALEN RUWAN SHA A JIHAR GOMBE
Bayanin Gaskiya Kan Zuba Jari, Shirye-shirye da Matakan Dorewa Don Inganta Samar da Ruwan Sha a Fadin Jihar Gombe
Ikirarin Kashe Naira Biliyan 133 zuwa 138 Kan Ruwa Ba Gaskiya Ba Ne!
Wannan rubutu ba an yi shi domin mayar da martani ga wani mutum ko wata magana ba, kuma ba domin shiga wata muhawara ba ne. Manufarta ita ce gabatar da hakikanin bayanai ga al'umma domin su fahimci girman kalubalen ruwa da jihar Gombe ke fuskanta, irin jarin da aka zuba a wannan fanni, da kuma matakan da gwamnatin Gwamna Muhammadu Inuwa Yahaya, CON, ke dauka domin samar da mafita mai dorewa.
Kalubalen samar da ruwan sha ba sabon abu ba ne a jihar Gombe. Yawan jama'a da ke karuwa, fadada birane, tsufan kayayyakin aiki, karancin wuraren ajiya, tsadar mak**ashi da kuma tsohuwar hanyar rabon ruwa da aka tsara tun lokacin da Gombe ba ta da yawan jama'ar yau, duk sun taimaka wajen tsananta matsalar.
Tun bayan hawansa mulki a shekarar 2019, Gwamna Inuwa Yahaya ya dauki matakan da s**a shafi dukkan bangarorin samar da ruwa, daga hakowa da samarwa, tacewa, ajiyewa, tura ruwa, rabawa, samar da mak**ashi, sanya mitoci, gyare-gyare da kuma karfafa cibiyoyin gudanarwa.
Daya daga cikin wuraren farko da gwamnan ya ziyarta bayan k**a aiki shi ne Hukumar Ruwa ta Jihar Gombe da kuma Matatar Ruwa ta Dadin Kowa. Ya gana kai tsaye da injiniyoyi da ma'aikatan wuraren domin gano dalilan da s**a sa duk da dimbin kayayyakin aiki da aka gada, al'umma ba sa samun isasshen ruwa.
Binciken ya gano matsaloli da dama da s**a hada da karancin karfin samar da ruwa, rashin isassun tankunan ajiya, tsufan kayayyakin aiki, matsalolin wutar lantarki, gazawar hanyoyin tura ruwa da kuma kalubalen gudanarwa da gyare-gyare.
Bisa haka ne gwamnan ya kafa Kwamitin Musamman Kan Samar da Ruwa karkashin jagorancin Injiniya Abubakar Bappa domin gudanar da cikakken nazari tare da gabatar da shawarwari masu dorewa.
Sak**akon wannan bincike ne ya zama tubalin dabarun da gwamnati ke amfani da su har zuwa yau: gyara abin da za a iya gyarawa, fadada abin da bai isa ba, sabunta tsarin da kuma magance tushen matsalolin da s**a dade suna haddasa cikas ga samar da ruwa.
A SAKA LAMBOBIN CIKIN MAHANGAR DA TA DACE
Domin amfanin jama'a, yana da muhimmanci a bambance tsakanin kudaden gudanarwa na yau da kullum, bashin da aka gada, kudaden ayyukan raya kasa, shirye-shiryen hadin gwiwa da abokan ci gaba, tanadin kasafin kudi da kuma ainihin kudaden kwangila.
Wadannan fannoni daban-daban ne, kuma ba daidai ba ne a hada su gaba daya a ce duk kudin aikin ruwa ne guda daya.
Saboda haka, ikirarin cewa gwamnatin jihar ta kashe Naira biliyan 133 ko biliyan 138 a bangaren ruwa ba gaskiya ba ne kuma ba ya nuna hakikanin abin da aka kashe.
Lokacin da gwamnatin Inuwa Yahaya ta karbi mulki, ta tarar da bashin kusan Naira biliyan 5 da ake bin kamfanin CGC wanda ke kula da gudanarwa da gyaran Matatar Ruwa ta Dadin Kowa.
Gwamnatin ta biya wannan bashi tare da ci gaba da samar da kudaden gudanar da matatar. Daga shekarar 2019 zuwa 2025, jimillar kudaden gudanarwa da tallafin aiki sun kai sama da Naira biliyan 9.5.
Wadannan kudade na gudanarwa ne, ba kudaden sabbin ayyukan gine-ginen ruwa ba.
ZUBA JARI DA HADIN GWIWAR ABOKAN CIGABA
Tsakanin shekarun 2020 zuwa 2025, gwamnatin jihar ta ware manyan kudade domin fadada hanyoyin samar da ruwa, hakar rijiyoyi da kuma ayyukan da aka gudanar ta hannun RUWASSA da shirye-shiryen hadin gwiwa da abokan ci gaba.
Jihar Gombe tana cikin jihohi bakwai da ke amfana da shirye-shiryen Bankin Duniya, musamman SURWASH da Programme for Results (P4R).
Kasancewar jihar ta cika sharuddan da ake bukata ya taimaka wajen jawo irin wadannan shirye-shirye, wanda ya haifar da hakowa da gyaran daruruwan rijiyoyi a sassa daban-daban na jihar tare da sauran ayyukan samar da ruwa.
TANADIN NAIRA BILIYAN 88.4 A KASAFIN 2026
Hakazalika, tanadin Naira biliyan 88.4 da ke cikin kasafin kudin shekarar 2026 ba yana nufin an kashe wannan kudi gaba daya kan samar da ruwa a birnin Gombe ba.
Wannan tanadi ya shafi Ma'aikatar Albarkatun Ruwa, Muhalli da Dazuzzuka tare da hukumomin da ke karkashinta k**ar Hukumar Ruwa ta Jihar Gombe, RUWASSA, SURWASH da GOSEPA.
Ya kunshi ayyuka da dama da s**a hada da:
- Sauya cibiyoyin ruwa zuwa tsarin mak**ashin hasken rana da hadakar mak**ashi.
- Gyaran da fadada Tsarin Ruwa na Malam Inna.
- Gyaran manyan rijiyoyin ruwa na yankin arewa.
- Samar da ababen more rayuwa na ruwa a Yankin Bunƙasa Noma da Kiwo.
- Sauran shirye-shiryen ma'aikatar da hukumominta.
Saboda haka, tanadin kasafin kudi ba daidai yake da kudin da aka kashe ba, kuma ba za a iya daukar kasafin bangarori da dama a matsayin kudin aikin ruwa guda daya ba.
AIKIN FADADA TSARIN RUWA NA YANKIN GOMBE NA NAIRA BILIYAN 11.4
Daya daga cikin manyan ayyukan gwamnatin Inuwa Yahaya shi ne aikin fadada tsarin ruwa na yankin Gombe mai darajar Naira biliyan 11.4 wanda aka aiwatar tare da gwamnatin tarayya bisa tsarin kaso 70 zuwa 30.
Kamfanin Jidadu Ventures Nigeria Limited ne ya aiwatar da aikin, wanda yanzu ya kammala kuma ana gwajin tsarin kafin fara aiki gaba daya.
Aikin Wuro Juli
Aikin ya samar da:
- Sabbin rijiyoyi 14.
- Sauya famfo 14 zuwa tsarin mak**ashi na hadaka.
- Matatar ruwa mai karfin tace mita kubik 200 a awa guda.
- Sabbin tsarin famfo.
- Tsarin hasken rana, janareta da lantarkin gwamnati.
Yankin Musamman na Ci Gaba
An samar da:
- Tankin ajiya mai karfin mita kubik 1,000.
- Tankin sama mai karfin mita kubik 500.
- Sabbin na'urorin tura ruwa.
- Tsarin mak**ashi na hadaka.
Tunfure
An samar da:
- Karin tankunan ajiya.
- Tsarin famfo na hadaka.
- Bututun ruwa mai tsawon kilomita 5 zuwa tashar NTA Booster.
- Sauran kayayyakin aiki masu muhimmanci.
Tashar NTA Booster
An gudanar da:
- Gyaran tsofaffin kayayyakin aiki.
- Karin tankunan ajiya.
- Sabbin famfo da tsarin samar da mak**ashi.
- Karin bututun ruwa mai tsawon kilomita 6 zuwa kusa da Cibiyar Taro ta Kasa (ICC).
Har ila yau aikin ya kunshi fadada hanyoyin rarraba ruwa, sanya na'urorin auna ruwa na zamani, tsarin tattara bayanai, horar da ma'aikata, taswirar hanyoyin ruwa da kuma tsarin zamani na sarrafa bayanai.
Wannan ya nuna cewa aikin bai takaita ga guri guda ba, an tsara shi ne domin karfafa dukkan tsarin samar da ruwa baki daya.
SHIRIN FADADA AIKI A SHEKARAR 2026
Bayan nasarorin da aka samu, gwamnati ta amince da sabbin ayyuka da kudinsu ya kai kusan Naira biliyan 54.66 domin bunkasa ruwa da mak**ashi.
MALAM INNA, BIRNIN GOMBE DA YANKIN NOMA DA KIWO
An bayar da kwangilar Naira biliyan 24.26 domin:
- Gyaran rijiyoyi 9 da ake da su.
- Hako sabbin rijiyoyi 11.
- Tsarin famfo mai amfani da hasken rana.
- Sabbin wuraren tace ruwa.
- Tankin ajiya mai karfin mita kubik 4,000.
- Karin tankunan rarraba ruwa.
- Bututun ruwa na kilomita 3.
- Sama da kilomita 50 na sabbin hanyoyin rarraba ruwa.
- Karin wuraren samar da ruwa ga al'umma.
DADIN KOWA DA TABRA
An bayar da kwangilar Naira biliyan 7.07 ga kamfanin Ceylon Construction Services Limited domin inganta samar da mak**ashi ga cibiyoyin ruwa na Dadin Kowa da Tabra.
TSARIN MAKAMASHIN HASKEN RANA
Gwamnatin ta kuma ware Naira biliyan 23.33 domin samar da mak**ashin hasken rana ta hannun kamfanin Off-grid Electric Nigeria Limited.
Manufar ita ce rage dogaro da mak**ashin gargajiya, rage kudaden aiki da kuma tabbatar da dorewar samar da ruwa.
ME YA SA WANNAN TSARI YA BANBANTA?
Kalubalen ruwa ba zai kare ta hanyar samar da karin ruwa kadai ba.
Dole ne ruwa ya bi matakai na samarwa, tacewa, tura shi, adanawa, jigilar sa da kuma rabawa.
Saboda haka, shirye-shiryen gwamnati sun shafi:
- Samar da ruwa.
- Tace ruwa.
- Samar da mak**ashi.
- Famfo da tura ruwa.
- Ajiya.
- Jigilar ruwa.
- Rarrabawa.
- Sanya mitoci.
- Gyare-gyare da kula da kayayyakin aiki.
Wannan shi ne ainihin tsarin gwamnatin Inuwa Yahaya na samar da mafita mai dorewa.
GWAMNATI MAI GASKIYA DA BAYYANA AIKI
Daya daga cikin abubuwan da s**a bambanta wadannan ayyuka shi ne yadda gwamnatin jihar ke bayyana su ga jama'a.
Ta hanyar bayanan majalisar zartarwa, gabatar da kasafin kudi, ziyarce-ziyarcen ayyuka da sauran hanyoyin sadarwa, gwamnati ta rika bayyana wuraren ayyuka, kudaden kwangila, kamfanonin da ke gudanar da su da kuma irin ayyukan da ake yi.
Wannan tsari na gaskiya da bayyana aiki ne ya sa Gombe ke ci gaba da samun amincewa daga manyan cibiyoyin ci gaba na duniya.
MAFITA GA MATSALAR RUWA TA KUSA
Babban sakon da ya k**ata al'ummar Gombe su fahimta shi ne cewa akwai dalilai masu yawa na fatan alheri.
Gwamnatin Gwamna Muhammadu Inuwa Yahaya ta fahimci cewa jama'a sun dade suna fama da matsalar ruwa.
Sai dai irin girman ayyukan da ake gudanarwa a yanzu ya nuna cewa gwamnati ba ta kallon matsalar a matsayin wani abu na wucin gadi ba.
Manufarta ita ce gina tsarin ruwa mai karfi, mai dorewa, mai amfani da mak**ashi cikin hikima kuma mai iya biyan bukatun Gombe mai saurin bunkasa.
Haɗuwar aikin fadada tsarin ruwa na Naira biliyan 11.4 da kuma sabbin ayyukan ruwa da mak**ashi na Malam Inna da gyaran manyan rijiyoyi 44 na daga cikin mafi girman ayyukan ruwa da aka taba yi a tarihin jihar Gombe.
Da zarar an kammala wadannan ayyuka kuma s**a fara aiki yadda ya k**ata, ana sa ran za a samu gagarumin ci gaba wajen samar da ruwa, ajiya, karfin matsin ruwa, fadada rarrabawa da kuma tabbatar da samuwar ruwa a kai a kai.
Saboda haka, ranar da al'ummar Gombe za su waiwayi wannan matsala a matsayin tarihi mai wucewa ba ta da nisa.
Hakika, babu wata gwamnatin baya a tarihin jihar Gombe da ta dauki irin wannan tsari mai zurfi, mai hade dukkan bangarori da kuma dorewar zuba jari domin magance tushen matsalar ruwa k**ar gwamnatin Gwamna Muhammadu Inuwa Yahaya.
Zuba jarin yana da girma.
Dabarun suna da inganci.
Ayyukan suna ci gaba da kank**a.
Matsalar ruwa gaskiya ce.
Martanin gwamnati ma gaskiya ne.
Kuma ga al'ummar Gombe, mafita mai dorewa tana kara bayyana a sarari.
Gombe State APC Social Media Team