Judith Spanjers Journalistiek Onderzoek Advies

27/11/2025

Vandaag was ik te gast als keynote speaker bij het ondermijningscongres in het provinciehuis in Utrecht over de aanpak van zorgfraude. Een bijzonder moment met een zaal vol burgemeesters, wethouders, beleidsmedewerkers, toezichthouders, bibobmedewerkers, contractmanagers, en afvaardigingen van onder andere het OM, inspecties en het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Bijzonder, omdat ik eindelijk beweging zie in de aanpak van zorgfraude. Werd het fenomeen jarenlang ontkend en onder het tapijt geveegd; nu komt er langzaam bewustzijn dat er actie moet worden ondernomen. Enige probleem is dat het nog aan de nodige wet- en regelgeving ontbreekt om echt daadkrachtig op te kunnen treden. Door de vele schotten tussen instanties moet er ook door veel hoepels gesprongen worden om de aanpak richting te kunnen geven. Zorgcriminelen hebben nog steeds een grote voorsprong, maar het begin is er...

03/11/2025

Kinderen in een gezinshuis zijn kwetsbaar en durven vaak hun verhaal niet kwijt als er iets misgaat. Geholpen door klokkenluiders vertelden de kinderen van gezinshuis Helder uit Cothen uiteindelijk wel hun verhaal. Dit leidde tot een jarenlange fraudezaak tegen de gezinshuisouders. De gemeente Wijk bij Duurstede wilde 2,5 miljoen euro terug van franchiseorganisatie Driestroom en gezinshuis Helder.

Vijf jaar na de eerste melding ligt er nu een onherroepelijke veroordeling: de gezinshuisouders moeten 2,5 miljoen euro terugbetalen.

Ik volgde de zaak jarenlang en zag wat een enorme impact de zaak heeft gehad op alle partijen. De meeste indruk maakte de getuigenverklaring van Khalid (niet zijn echte naam) bij de rechter-commissaris. Zijn gezinshuisouders wilden hem laten verklaren dat er wel degelijk zorg was geleverd. Het was het moment dat Khalid voor het eerst de waarheid vertelde over wat er in het gezinshuis gebeurde. Hij vertelde dat hij geslagen was door de gezinshuismoeder en wat een impact de gebeurtenissen in het gezinshuis op hem hebben gehad.

Koel en onbewogen toonde de rechter-commissaris geen enkele interesse in zijn verhaal. Hoe hij het ook probeerde. De rechter-commissaris kapte zijn betoog meerdere keren af met de vraag of hij reiskosten had gemaakt.

Dit is hoe we met kinderen omgaan. De kinderen die de dupe waren, telden niet mee. Het ging om geld, om miljoenen en die moesten terug. Dat is waar de zaak om draaide. Dat is gelukt, maar de kinderen moeten met een trauma verder...

Lees hier het rechtbankverslag van de slepende fraudezaak dat ik schreef voor Follow the Money.

Gezinshuis Helder uit Cothen moet 2,5 miljoen euro terugbetalen aan de gemeente Wijk bij Duurstede. Na een slepende rechtszaak van vier jaar, oordeelde de rechtbank dat de gezinshuisouders hebben gefraudeerd met zorggelden. De ouders hadden tot eind oktober om in hoger beroep te gaan, maar hebben da...

15/08/2025

Hoewel steeds meer criminelen actief zijn in de zorg, vragen gemeenten nog maar nauwelijks advies aan het Landelijk Bureau Bibob. De afgelopen vijf jaar hebben gemeenten maar 15 keer om advies gevraagd, waarvan 13 keer door de regio Twente.

Met de Wet Bibob kunnen overheidsorganisaties ondernemers screenen op criminele activiteiten.

Dit gebeurt in de zorg nauwelijks. Daarnaast loopt over de hele linie het aantal adviesaanvragen bij het Landelijk Bureau Bibob terug.

Twente kon door een subsidie een groot Bibobonderzoek uitvoeren. 28 zorgbedrijven zijn geweigerd of afgehaakt of deden om een andere reden niet meer mee.

Zorgfraude kost ons naar schatting 10 miljard euro per jaar. Steeds meer criminelen weten hun weg te vinden in de zorg. Toch maken gemeenten nauwelijks gebruik van de Wet Bibob, die de mogelijkheid geeft zorgondernemers te screenen op criminele activiteiten.

22/04/2025

Steeds meer gemeenten voeren een winstnorm in om de zorgwinsten te beteugelen. De regio Den Bosch was een van de eersten. Samen met Eelke van Ark an Ark en Tom Claessens deed ik voor Follow the Money onderzoek naar de ontwikkeling van de zorgwinsten in de afgelopen jaren met gecontracteerden daar.

Het blijkt dat jaarlijks ongeveer een op de vijf van de gecontracteerde zorgorganisaties meer dan de norm van 5 procent aan winst maakt. De invoering van een winstnorm verandert dit niet.

Het ontbreekt wethouder Pieter Paul Slikker aan wettelijke regels om op de overschrijding van de norm te handhaven. De norm is wel aanleiding om een goed gesprek te voeren over het herinvesteren van de winst in de zorg. Maar sommige bedrijven ontduiken de norm door schimmige constructies en trucjes te gebruiken. Ook daar kan de wethouder weinig aan doen.

De winstnorm lijkt een losse flodder om zorgcowboys te bestrijden, maar volgens de wethouder is het een extra instrument dat helpt om in combinatie met andere maatregelen de teugels aan te trekken. Desondanks doen de gemeenten nog steeds zaken met zorgcowboys. 'In nood kunnen we niet anders. Anders staat een kind op straat.'

In dit artikel is ook de machteloze strijd te lezen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd tegen een zorgaanbieder die al sinds 2018 onder vuur ligt. Mesa Zorg richtte veertien bv's en stichtingen op. Door alle geldstromen is de werkelijke winst niet te achterhalen. Volgens de wethouder wordt het voor gemeenten steeds lastiger om grip te krijgen op de financiën van zorgbedrijven.

Drie jaar geleden voerden gemeenten in de regio Den Bosch een winstnorm in voor zorgbedrijven. Zij mogen maximaal 5 procent winst maken, alles daarboven moet in de zorg geïnvesteerd worden. Maar de norm lijkt geen effect te hebben op winsten van zorgaanbieders, blijkt uit onderzoek van Follow the M...

05/02/2025

Het is voor het eerst dat een zorgbemiddelingsbureau zich voor valse diploma's moest verantwoorden voor de rechtbank. En dit levert oprichter Anoire R. van Ann-Zorg een celstraf op van 26 weken. Lees hier het rechtbankverslag en het vonnis.

Een unicum: de eigenaar van een uitzendbureau in de zorg is veroordeeld voor het in bezit hebben van valse papieren. De Rotterdamse rechtbank legde Anoire R. 26 weken celstraf op, omdat hij mensen zonder zorgdiploma aan het werk zette in een instelling voor kwetsbare kinderen.

19/12/2024

Gemeenten kloppen weer aan in Den Haag voor meer geld, onder andere door de hoge jeugdzorgkosten. Ondertussen sluiten ze contracten met jeugdzorgbedrijven die ze eigenlijk niet kennen en waarvan ze niet weten of de kwaliteit op orde is. Terwijl de zorg soms 50.000 euro per maand per kind kan kosten.

In de podcast in onderstaande link blikken collega Klaas den Tek en ik terug op het onderzoek dat we deden in het jeugdzorgdorp Hoenderloo. Een plek die symbool staat voor de rest van het land als het gaat om jeugdzorgverblijf.

Bewoners van het Veluwse dorp trokken bij ons aan de bel door de overlast die de cliënten van de (jeugd)zorgbedrijven veroorzaakten en over de slechte communicatie van de zorgbedrijven. Uit ons onderzoek blijkt dat de afgelopen jaren, na het vertrek van Pluryn, twintig bedrijven neerstreken op het terrein, veelal jeugdzorgbedrijven, maar ook bedrijven die volwassen ex-gevangenen opvangen. Een aantal ervan vertrok al weer snel.

Terwijl gemeenten uit het hele land jongeren naar Hoenderloo sturen voor crisisopvang, omdat er nergens anders plek is, heeft niemand de regie op wat er op het terrein gebeurt.

Een van de bedrijven die we nader onderzochten was D3 wat staat voor Dromen, Durven, Doen. De eigenaar droomde ervan om in de champions league van de jeugdzorg te spelen, maar het bleek dat een dubieus uitzendbureau er de macht over kon nemen. Met als gevolg dat kwetsbare jongeren regelmatig hardhandig naar de grond werden gewerkt. En ze niet de zorg kregen die ze nodig hadden.

Afgelopen week werd bekend dat de inspectie D3 onder verscherpt toezicht heeft gesteld. De inspectie heeft zorgen over 'de verbeterkracht' van het bedrijf.

Luister hier de podcast waarin we meer vertellen over de achtergronden van het onderzoek.

Hoenderloo was decennialang een bekende opvangplek voor jongeren die niet meer thuis konden wonen. Nu staat er een projectontwikkelaar aan het roer die de panden verhuurt aan een samenraapsel van zorgbedrijven. Jongeren wonen samen op het terrein met ex-criminelen, ex-verslaafden, minderjarige vluch...

28/11/2024

Samen met collega Siem Eikelenboom was ik vandaag te gast in Hilversum. We leidden radio- en tv-collega's van Pointer rond in de wondere wereld van jaarrekeningen en bedrijfsstructuren.

Wil jij ook grip krijgen op het lezen van jaarrekeningen en inzicht krijgen in hoe onder andere zorggelden hun weg vinden via bedrijfsstructuren?

Ook volgend jaar geven we weer incompany-trainingen. Mail voor meer info naar [email protected]

17/11/2024

Omroep WNL vroeg mij of ik als zorgfraudedeskundige mijn visie wilde geven op de aanpak van zorgfraude.

Ze hebben er een gedegen uitzending van gemaakt waarin het probleem goed op de kaart wordt gezet.

Hopelijk zet het de juiste mensen aan het denken om verandering in te zetten. Want het zorgsysteem is zo lek als een mandje. Wegkijken is geen optie meer...

In onderstaande link kun je de uitzending terugkijken.

Het Nederlandse zorgstelsel is in gevaar. Gewetenloze criminelen maken misbruik van hulpbehoevende mensen. Hoe blijft de zorg uit handen van misdadigers? In ...

16/11/2024

Klokkenluiders trokken aan de bel bij de raad van toezicht van jeugdggz-instelling Karakter over dubieuze declaraties en een slechte bedrijfsvoering. Er is sprake van fraude volgens hen, omdat er onnodig zorg wordt gedeclareerd en omdat er twee jaar lang onterecht tijd is geschreven voor een behandeloverleg.

Karakter is een topggz-instelling die hoogspecialistische behandelingen biedt aan kinderen en jongeren en die voor gemeenten een grote kostenpost is.

Gemeenten die al jaren geld tekortkomen op de jeugdzorg, betalen elk jaar fors meer voor de zorg van Karakter, terwijl het aantal cliënten steeds minder wordt.

De jaarrekeningen van Karakter zijn niet transparant en verklaren niet hoe het kan dat de omzet sinds 2016 steeg van 57,6 miljoen euro naar 87,5 miljoen euro, terwijl het aantal cliënten daalde van 8476 naar 7145.

Ook de directie van Karakter is niet transparant en wil Follow the Money geen vragen beantwoorden over de jaarrekening.

Margot Smolenaars en ik kregen een omvangrijk klokkenluidersdossier in handen. Klokkenluiders die zich niet gehoord voelen door het bestuur en de raad van toezicht van Karakter.

Ook wij stuitten op een onwelwillende houding en een mist in de antwoorden.

Benieuwd naar jullie ervaringen met Karakter. Tippen kan via [email protected]

Lees hier het relaas van de klokkenluiders.

Om te voorkomen dat centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie Karakter in de financiële problemen komt, maant de directie het personeel om meer uren te declareren. Dat leidt tot zorgfraude, menen klokkenluiders.