Bionieuws

06/06/2026

Na ruim veertig jaar onderzoek aan sluipwespen en huisvliegen blijft geslachtsbepaling Leo Beukeboom verbazen.

‘We weten nog steeds niet welke evolutionaire krachten die enorme diversiteit veroorzaken.’

2 april nam de evolutionair geneticus afscheid als hoogleraar aan de
Rijksuniversiteit Groningen met het college "50 years of S*x Determination".

In Bionieuws blikt hij terug op zijn onderzoek met insecten, zijn vondsten, maar ook de open vragen die altijd zijn overgebleven.

Lees het hele interview: https://bionieuws.nl/bij-insecten-werkt-het-telkens-anders/

05/06/2026

Nieuwe graslandgebieden aanleggen om te compenseren voor natuurverlies: werkt dat? Volgens een uniek onderzoek in Nederland van Wageningen University & Research is het antwoord: ja!

Ecologen vergeleken doelgericht aangelegde compensatiegraslanden met bestaande referentiegebieden. Onder meer wilde bijen, zweefvliegen en bloeiende planten werden bekeken. De conclusie: natuurcompensatie werkt, mits goed geïmplementeerd.

'Hoewel we de natuur het liefst onaangeraakt laten, kunnen we er niet omheen dat ze in een dichtbevolkt land soms genoodzaakt is om plaats te maken', reageert niet-betrokken ecoloog Jonas Lembrechts van de Universiteit Utrecht.

Meer weten? Het hele nieuwsartikel is te lezen in de Bionieuws-app of via https://bionieuws.nl/wageningse-onderzoekers-natuurcompensatie-effectief-voor-wilde-bestuivers/

04/06/2026

Aardhommels kunnen een balletje naar een kunstbloem rollen om bij suikerwater te komen, concluderen Finse onderzoekers na een reeks gedragsexperimenten waarin de hommels het balletje naar een kunstbloem rolden, erop klommen en zo de bloem konden aanraken.

De dieren kregen vooraf geen training in die oplossing. Dat wijst volgens onderzoekers op spontaan probleemoplossend vermogen, schrijven zij in vakblad Science.

Een mooie onderzoeksopzet, vindt gedragbioloog Marie José Duchateau van de Universiteit Utrecht, maar ze plaatst ook kanttekeningen bij de interpretatie van de resultaten.

Benieuwd welke? Het hele nieuwsartikel is te lezen in de Bionieuws-app of via https://bionieuws.nl/hommel-gebruikt-balletje-als-opstap/

04/06/2026

Duiven lijken magnetische cellen in hun lever te gebruiken om op bewolkte dagen de weg naar huis te vinden. IJzerdeeltjes in macrofagen zouden hen in staat stellen het aardmagnetisch veld te voelen.

Duiven zonder deze macrofagen wisten in experimenten niet de weg naar huis te vinden wanneer zij zich niet konden oriënteren op de zon.

‘Een intrigerende uitkomst, maar de onderzoekers trekken best vergaande conclusies’, reageert hoogleraar biomimetica David Lentink van de Rijksuniversiteit Groningen.

Meer weten? Het hele nieuwsartikel is te lezen in de Bionieuws-app of via https://bionieuws.nl/duif-gebruikt-macrofaag-voor-navigatie-op-bewolkte-dag-wetenschap-terug-bij-af/

04/06/2026

Mijten in de polonaise en mensontwijkende dieren:

dit is het nieuwste kortenieuwsoverzicht van Bionieuws.

-> Larvale mijten migreerden 100 miljoen jaar geleden al in keurige rijtjes, blijkt uit barnsteen uit Myanmar met dertien fossiele 'polonaiselopers'. Opvallend genoeg zijn de poten van naburige mijten verbonden met dunne zijdedraden.

-> Veel vogels en zoogdieren passen hun leefgebied niet alleen aan door wegen, landbouw of bebouwing, maar ook door de directe aanwezigheid van mensen, schrijven onderzoekers inde Science van 21 mei. Daarvoor gebruikten de onderzoekers locatiegegevens van met GPS gezenderde dieren, waaronder muildierherten, wolven, raven en kalkoenen.

Lees het kortenieuwsoverzicht: https://bionieuws.nl/kort-nieuws-mei/

03/06/2026

Naar eigen zeggen deed biofysica Kinga Hajduk onderzoek naar 'een soort zonnebrand voor planten'.

De promovenda van de Vrije Universiteit Amsterdam promoveert 5 juni op haar onderzoek naar het eiwit PsbS: een soort lichtmanager die de zuurtegraad in bladgroenkorrels registreert en het systeem dat verantwoordelijk is voor fotosynthese beschermt tegen overtollig zonlicht.

'Beter begrip van deze mechanismen kan bijdragen aan het ontwikkelen van efficiënter en sneller groeiende gewassen.’

Het hele stuk is te lezen op https://bionieuws.nl/zonnebrand-voor-planten/

01/06/2026

Het eerste tijdvak van de eindexamens zit er weer op!

Biologiedocenten Mark Moolhuijzen van Aeres VMBO en MBO Velp en Jochem 't Hoen van Ichthus College Kampen blikken terug op het examen biologie van vmbo en havo.

Hoe ervoeren hun leerlingen de vragen over de duindoornstamper, de beekprik en tal van andere onderwerpen?

Lees het hele stuk hier: https://bionieuws.nl/biologie-examen-vmbo-en-havo-het-venijn-zit-hem-in-de-staart/

31/05/2026

Na een maand op zee zit de eerste grote wetenschappelijke expeditie met de RV Anna Weber-van Bosse erop. De PHYVIR-onderzoekers voeren van Kaapverdië naar IJsland om te onderzoeken hoe virussen en algen de oceaan beïnvloeden, van planktondynamiek tot de koolstofcyclus.

In de laatste blogs blikken ze terug op de reis: hoofdonderzoeker Corina Brussaard schrijft over de eerste ervaringen met het nieuwe schip, de laboratoria aan boord en werken met CTD’s bij ruwer weer. Naomi B. neemt lezers mee langs de natuur onderweg: grienden naast het schip, dolfijnen in de boeggolf, noordse stormvogels boven dek en fytoplankton onder de microscoop.

Lees de laatste blogs vanaf zee:

Tijdens een NIOZ-expeditie van 1 tot en met 30 mei doen onderzoekers in dit liveblog verslag van hun werk op zee, van Kaapverdië tot IJsland.

31/05/2026

Oh nee, een wesp in je klaslokaal! Hoe ga je als leerkracht om met dit soort onverhoopte ordeverstoringen?

'Roepen dat iedereen rustig moet blijven helpt net zo goed als in de intercity omroepen dat de remmen het nog prima doen.'

Docent biologie Reinder Bosman deelt zijn ervaring in de nieuwste onderwijscolumn.

De hele column lezen? Klik hier: https://bionieuws.nl/de-wesp/

30/05/2026

Planten blijken niet alleen te reageren op vraat of infectie bij hun buren, maar ook op elkaars normale ‘lichaamsgeur’.

Zweedse onderzoekers laten zien dat gerstplanten via vluchtige organische stoffen informatie uitwisselen over hun groeitempo, en op basis daarvan hun eigen groeistrategie aanpassen. Een langzaam groeiende plant ging harder groeien wanneer hij de geur van een snelle buur waarnam, terwijl snelle groeiers juist afremden bij de geur van tragere planten.

Volgens de onderzoekers functioneren die geurstoffen als een soort chemische vingerafdruk. De planten passen vervolgens hun balans tussen groei en verdediging aan.

Plantenfysioloog Petra Bleeker (University of Amsterdam) noemt het onderzoek interessant, maar benadrukt dat vervolgonderzoek nodig is: ‘Het is fascinerend dat planten via organische vluchtige stoffen informatie over de status van hun buren zouden kunnen aflezen en daarop reageren in hun groei-afweerstrategie.’

Lees meer:

Gezonde planten krijgen via chemische geurstoffen van hun buren informatie die hen helpt bij hun groeistrategie.