26/05/2026
In de fotografie bestaat een bekende term van Henri Cartier-Bresson:le moment décisif het beslissende moment.
Dat unieke ogenblik waarop alles samenkomt: beweging, compositie, licht,
timing, betekenis.
De fotograaf dient volledig aanwezig te zijn om dit moment te kunnen herkennen.
Tegelijkertijd beschikken moderne camera over een ogenschijnlijk paradoxale functie: pre-capture.
Nog voordat de fotograaf daadwerkelijk afdrukt, registreert en buffert de camera reeds voortdurend beelden. Alsof het apparaat vreest het beslissende moment te missen.
Misschien functioneert onze geest op vergelijkbare wijze.
Wij gaan er vaak van uit dat wij eenvoudigweg reageren op het leven, terwijl het zenuwstelsel voortdurend bezig is met voorspellen, voorbereiden en het aanleggen van mentale buffers: mogelijke afwijzing, gevaar, verlies, succes, bevestiging.
Soms noem ik dit neurocapture:het voortdurend opslaan van voorlopige interpretaties van de werkelijkheid.
Hier ontstaat een intrigerend spanningsveld.
Enerzijds verlangen wij naar het pure, onmiddellijke moment le moment décisif. Anderzijds opereert ons innerlijke systeem vrijwel continu in een pre-capture-modus.
Daardoor leven wij vaak niet uitsluitend in het moment zelf,maar eveneens in de mentale buffer daaromheen.
Misschien ligt bewustzijn juist in het vermogen onderscheid te maken tussen deze twee: de werkelijkheid en de vooraf gevormde verwachtingen over die werkelijkheid.
Op dit punt raakt de uitspraak van Nisargadatta, die een levensmotto voor mij is, aan iets wezenlijks:
“Awareness is ever there. It need not be realized. Open the shutter of the mind, and it will be flooded with light.”
Bewustzijn hoeft kennelijk niet geproduceerd te worden. Het is reeds aanwezig.
Zoals licht altijd beschikbaar is voor de camera,maar pas zichtbaar wordt wanneer de sluiter zich opent.
Misschien schuilt hierin de diepere betekenis van aanwezigheid: niet het voortdurend verzamelen van méér mentale beelden, maar juist het tijdelijk ophouden met het onafgebroken vooraf vastleggen ervan.
De fotograaf leert wachten totdat het moment zich daadwerkelijk aandient. De geest daarentegen heeft de neiging reeds af te drukken voordat het moment volledig zichtbaar is geworden.
Misschien begint innerlijke rust op het moment dat wij beseffen: de buffer is niet hetzelfde als het leven zelf.
