12/06/2026
RECENSIE:
Willem Ouweneel: God, de goden en de laatste Koning
Eerst maar even een stukje geschiedenis, In 1969 publiceerde dr. F de Graaff, predikant te Hattem zijn boek Als goden sterven, waarvan een jaar later een tweede druk verscheen. De jonge bioloog dr. Willem Ouweneel bezocht de geleerde predikant en cultuurfilosoof in zijn pastorie, vaak ook wel samen met anderen en raakte diep onder de indruk van wat hij betoogde. De Graaff beweerde onder veel meer, uitgaande van Psalm 82, waar `God recht spreekt in de kring van de goden’ dat die zogenaamde ‘goden` geestelijke machten zijn, ook wel afvallige tussenmachten (stoicheia) genoemd. Het zijn door God geschapen tussenwezens, die veel invloed uitoefenen op, én zelfs namens God regeren over culturen, volken en beschavingen. Daardoor is de Westerse cultuur, alles en iedereen, losgeslagen en heeft zich “met een steeds grotere snelheid van God verwijderd”. Als jong predikant worstelde ik me in veelal nachtelijke uren door dat boek heen, waarin Nietzsche en Kafka een grote plaats innamen. Alle normen en waarden zijn volgens De Graaff willekeurig geworden en hij citeert Pascal (1623-1662), die schreef dat de hoogmoedige mens een nieuwe afgrond schiep, waarin de liefde verkilt, de mens ontworteld wordt, volstrekt godloos is geworden, maar een nieuwe god, de techniek aanbidt, geleid door Satan, die De Graaff de Hinderaar noemt. Dat was toen en hoe ver zijn we nu?!!
Nu terug naar Ouweneel. Die gaat in zijn indrukwekkende boek De negende koning uit 1996 (in 2003 verscheen een vierde druk!) ervanuit dat de geschiedenis volgens de Bijbel gestuurd wordt door ‘krachten` die thuis horen in een ‘’onzichtbare wereld`. Uiteraard denkt hij daarbij bovenal en allereerst aan de God van Abraham, Izaäk en Jacob, Die in zijn voorzienigheid de geschiedenis van deze wereld “leidt, draagt, stuurt en voortstuwt naar de door Hem bestemde voleinding”. God heeft allereerst een collectief plan met en voor deze aarde. Maar daarnaast werpt de Bijbel licht op de ‘instrumenten` die JHWH gebruikt, onzichtbare machten in de hemelse sferen, - de auteur noemt ze hemelwezens of engelvorsten - die als zichtbare machten op aarde verschijnen. Elk van die engelvorsten heeft van JHWH een wereldrijk toebedeeld gekregen en Ouweneel noemt de acht rijken achtereenvolgens: Egypte, Assyrië, Babylon, Medo-Perzië, Macedonië-Griekenland, het Romeinse rijk, het Napoleontische rijk (!) en als achtste rijk een herleving van het Romeinse rijk, dat is het rijk van de Antichrist. Aan het eind daarvan zal Christus op aarde verschijnen en begint het Messiaanse Rijk. Maar daarna, als dat rijk teneinde loopt, zal “JHWH/Christus Koning worden over de gehele vernieuwde aarde en zal Jeruzalem heerlijk hersteld en herbouwd worden”. Maar voor het zover is zal er een onnoemelijke en voortdurende strijd plaatsvinden in al die verschillende rijken, en daarom beweert Ouweneel dan ook- mijns inziens terecht - dat de wereldgeschiedenis “ ten diepste beheerst wordt door de strijd tussen het Lam en de draak”. Het Lam is de Messias van Israël, de draak is de engelvorst van het Romeinse rijk, dat is volgens de joodse traditie: Esau/Edom. (Hier wijs ik op zijn boek Israël en de hiel van Ezau, met de ondertitel De wortels van de ‘Edomitische`, dat vorig jaar is verschenen).
Ik wil hier twee dingen opmerken: in de eerste plaats zijn er bepaalde ideeën van Ouweneel die sterk doen denken aan wat De Graaff heeft geschreven, ook al gaat Ouweneel hierin toch een geheel eigen weg. In de tweede plaats wil ik wel bekennen dat het lezen van De negende koning ( en dat geldt ook voor de andere twee delen van deze Metahistorische trilogie, te weten De zevende koningin en De zesde kanteling ) voor mij fascinerend en bijzonder leerzaam zijn (geweest). Het is lezen van deze trilogie is zonder meer een groots en ingrijpend, maar ook fascinerend, groots en uitermate boeiend samenspel van ontspanning en inspanning, dat wil ik hier nog wel even kwijt.
Dan kom ik nu dus (eindelijk hoor ik de lezer die tot hier gekomen is denken!) tot een bespreking van wat Ouweneel ziet als een vervolg op de Negende Koning, God, de goden en de laatste koning. Ik heb al verteld dat De negende koning in 1996 verscheen en het is zonder meer uitzonderlijk dat Ouweneel in zijn 82ste levensjaar nu als een aanvulling op dat werk dit boek, God, de goden en de laatste koning het licht doet zie. Allereerst moet gezegd dat de auteur in dit boek een aantal oudere inzichten samenvat en daar een groot aantal nieuwe inzichten aan toevoegt. Van belang is te onthouden dat alle hemellichamen, engelen, monsters en al de andere zaken die door de heidenen vergoddelijkt en aanbeden worden, in de Bijbel niets anders zijn dan schepselen van God. Zo komt hij tot maar liefst 44 heidense ‘goden` en ‘ godinnen` die niet alleen niet aanbeden mogen worden, maar ze worden zelfs zélf opgeroepen de ene ware God te aanbidden.
Ouweneel citerend zegt hij:” Met name Psalm 148 is daarvan een prachtig voorbeeld. Alles en iedereen wordt opgeroepen om God te prijzen. Pas aan het einde van de Psalm blijkt waarom: het is vanwege het herstel van Israël na de Babylonische ballingschap, dat een getuigenis aan alle volken is, zoals Israëls herstel binnenkort in hert Messiaanse Rijk dat nog veel meer zal zijn”. U ziet dat de auteur er niet voor terugdeinst duidelijk te maken hoe híj deze tijd met al zijn rampen en oorlogen en wat voor strijd al niet, als eindtijd ziet. Heel boeiend is het te vernemen dat alle landen die binnen het bereik van de Bijbelse profetie vallen, zoals Tyrus, Edom, Rusland en andere, een eigen engelvorst hebben. Uitvoerig wordt de lezer ook geïnformeerd , over leeuwen en draken, mythische wezens – als daar zijn Behemoth, Leviathan, basilisk en feniks -als getuigen van de grootheid van Gods schepping. Graag maak ik nog melding van de hoofdstukken die informeren over Maria en de godenwereld en de goden van vandaag, waarin de wereldrijken van vandaag worden beschreven. En zeker mag ik niet vergeten te vermelden dat een twaalftal Denkopgaven in het boek aan de lezer worden voorgelegd, die aan het einde van het boek een antwoord krijgen. En tot slot, want ik doe de auteur toch vast wel te kort -, maar een mens moet van ophouden weten – wil ik nog opmerken dat door heel het boek heen honderden Bijbelteksten het betoog ondersteunen en/ of bewijzen. Het is een boek dat bol staat van de feiten en gelukkig zijn er registers die het opzoeken vergemakkelijken. Het is al met al een felicitatie aan de auteur waard!
Maar hoe we er ook op terugkijken, een ding is zeker: God is dé God der goden in absolute, alles overheersende zin, ook al laat Hij veel geweld toe – zo weet Ouweneel - . God houdt de controle. En de overwinning is zeker en Zijn Koninkrijk komt! En in Christus zal de laatste Koning verschijnen, wie weet hoe gauw al, in Jeruzalem!!
God, de goden en de laatste koning, door Willem J. Ouweneel, Uitg. Aspekt, 252 blz., prijs €24,95, ISBN:9789464874495
Als het om de ‘eindtijd’ in Bijbelse zin gaat, kunnen christenen geen correcte beoordeling geven van de huidige wereldsituatie als zij te weinig kennis van vooral twee Bijbelse zaken hebben: ten eerste de Bijbelse kijk op de geschiedenis van de vier wereldrijken én hun vervolgrijken. Ten tweede...
