02/08/2026
विश्वप्रसिद्ध नेपाली पर्वतारोही निर्मल ‘निम्सदाइ’ पुर्जाको पाकिस्तानको ब्रड पिक हिमालमा हिमपहिरोमा परी निधन भएको खबरले संसारभरका लाखौं मानिसलाई स्तब्ध बनायो। सामाजिक सञ्जालदेखि अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमसम्म श्रद्धाञ्जलीको ओइरो लाग्यो। गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्सले भावपूर्ण सन्देश लेख्यो। नेटफ्लिक्सले उनलाई सम्झियो। विश्वका चर्चित पर्वतारोही, सैनिक, उद्धारकर्मी, राजनीतिज्ञ र सामान्य नागरिकले आफ्ना सम्झना सार्वजनिक गरे। कतिले उनलाई ‘हिमालको राजा’ भने, कतिले ‘मानव सीमालाई पुनः परिभाषित गर्ने व्यक्ति’ भने। यस्तो लाग्यो, संसारले आफ्नै परिवारको सदस्य गुमाएको छ।
तर नेपालमा दृश्य केही फरक देखियो।
निश्चय नै हजारौं नेपालीले श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरे, आँखाभरि आँसु बगाए र गर्वका साथ निर्मललाई सम्झिए। तर सामाजिक सञ्जालको एउटा ठूलो हिस्सामा उनको कीर्तिमानभन्दा नागरिकताको बहस, कानुनी हैसियत र व्यक्तिगत जीवनमाथिका टिप्पणीले पनि उत्तिकै स्थान पाए। त्यसैले धेरैको मनमा एउटै प्रश्न उठ्यो—किन निर्मल पुर्जाको निधनमा नेपालीभन्दा विदेशी धेरै रोएजस्ता देखिए?
यसको उत्तर भावनाभन्दा धेरै गहिरो छ।
निर्मल पुर्जा नेपालका मात्रै पर्वतारोही थिएनन्। उनी संसारभरका लाखौं मानिसका लागि एउटा प्रेरणा थिए। उनले सन् २०१९ मा विश्वका १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल केवल ६ महिना ६ दिनमै आरोहण गरेर विश्व कीर्तिमान कायम गरे। त्यो केवल एउटा खेलकुद उपलब्धि थिएन। त्यो मानव इच्छाशक्ति, आत्मविश्वास र साहसको विश्वव्यापी सन्देश थियो। संसारभरका मानिसले पहिलो पटक महसुस गरे—असम्भव भन्ने कुरा वास्तवमै असम्भव नहुन पनि सक्छ।
त्यसपछि आएको नेटफ्लिक्सको चर्चित वृत्तचित्र ‘14 Peaks: Nothing Is Impossible’ ले निर्मल पुर्जालाई विश्वका करोडौं दर्शकमाझ पुर्यायो। त्यो चलचित्र केवल हिमाल चढ्ने कथामात्र थिएन। त्यो एउटा नेपालीले सीमित स्रोत, अनगिन्ती चुनौती र अटल आत्मविश्वासका साथ संसारलाई कसरी चकित पार्न सक्छ भन्ने प्रेरणादायी कथा थियो। यही कारण धेरै विदेशीका लागि निर्मल कुनै समाचारको पात्र थिएनन्, उनी जीवन बदल्ने प्रेरणा थिए।
निर्मल पुर्जाको महानता केवल कीर्तिमानमा सीमित थिएन। उनी उच्च हिमाली उद्धार अभियानका लागि पनि उत्तिकै सम्मानित थिए। उनले आफ्नो व्यक्तिगत सफलता भन्दा अरूको जीवनलाई प्राथमिकता दिए। धेरै पटक आफ्नो आरोहण रोकेर जोखिममा परेका पर्वतारोहीको उद्धार गरे। कतिपय मानिस आज जीवित छन् भने त्यसको एउटा कारण निर्मल पुर्जा हुन्। जसको जीवन उनले बचाए, उनीहरूका परिवारका लागि निर्मल सधैं नायक रहने नै भए। त्यसैले आज विदेशीहरू रोइरहेका छन्, किनकि उनीहरूले एउटा विश्व कीर्तिमानी मात्र गुमाएका छैनन्, आफ्नो उद्धारकर्ता, साथी र प्रेरणा गुमाएका छन्।
अर्कोतर्फ, हामी नेपालीहरूले पनि निर्मललाई माया गरेका थियौं। तर एउटा तीतो यथार्थ स्वीकार्नैपर्छ—हामी प्रायः आफ्ना असाधारण व्यक्तित्वको मूल्य उनीहरू जीवित रहँदासम्म पूर्ण रूपमा बुझ्दैनौं। उनीहरू बाँचुन्जेल आलोचना, शंका र उपेक्षाको सामना गर्छन्। जब उनीहरू सधैंका लागि विदा हुन्छन्, तब मात्र उनीहरूको उचाइ नाप्न थाल्छौं।
निर्मल पुर्जाको निधनपछि पनि सामाजिक सञ्जालमा कतिपयले उनको नागरिकताको चर्चा गरे। उनी कानुनी रूपमा कुन देशका नागरिक थिए भन्ने बहस चल्यो। तर इतिहासले कहिल्यै कुनै महान् व्यक्तिलाई राहदानीबाट चिन्ने गरेको छैन। इतिहासले कामलाई सम्झिन्छ, कागजलाई होइन। एडमण्ड हिलारीको नाम आउँदा कसैले उनको राहदानी खोज्दैन। तेन्जिङ नोर्गेको चर्चा हुँदा नागरिकताको बहस हुँदैन। त्यसैगरी, निर्मल पुर्जालाई पनि भविष्यका पुस्ताले उनको नागरिकताले होइन, उनको साहस र योगदानले सम्झिनेछन्।
गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्सले उनको निधनमा श्रद्धाञ्जली दियो। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले विशेष सामग्री प्रकाशित गरे। पर्वतारोहण समुदायका सयौं प्रतिष्ठित व्यक्तिहरूले सार्वजनिक रूपमा आँसु झारे। यो सबै कुनै संयोग होइन। यो निर्मलले आफ्नो जीवनभर कमाएको सम्मान थियो। सम्मान मागेर पाइँदैन, कर्मले कमाइन्छ। निर्मलले त्यही कमाएका थिए।
त्यसैले विदेशी नेपालीभन्दा बढी रोए भन्ने निष्कर्ष निकाल्नु भन्दा पनि, निर्मल पुर्जाको प्रभाव नेपालको सीमाभन्दा धेरै ठूलो थियो भन्ने बुझ्नु आवश्यक छ। उनले आफ्नो जीवन केवल एउटा देशका लागि होइन, सम्पूर्ण मानव समुदायका लागि प्रेरणाको स्रोत बनाए। त्यसैले उनको निधनले विश्व नै शोकमा डुब्यो।
आज निर्मल पुर्जा हामीबीच छैनन्। तर उनले संसारलाई सिकाएको एउटा वाक्य सधैं जीवित रहनेछ—“Nothing is Impossible.” यही वाक्यले लाखौं मानिसलाई आफ्नो सीमाभन्दा माथि उठ्न प्रेरित गरिरहनेछ।
सायद अब हामी नेपालीले पनि एउटा कुरा सिक्ने बेला आएको छ—हाम्रा नायकहरूलाई उनीहरू बाँचुञ्जेल चिनौं, सम्मान गरौं र उनीहरूको योगदानको कदर गरौं। किनकि जब उनीहरू सधैंका लागि विदा हुन्छन्, त्यसपछि बगाएका आँसुहरूले इतिहास बदल्दैनन्।
आज हिमालले आफ्नो एउटा महान् छोरा गुमाएको छ। संसारले एउटा असाधारण आरोही गुमाएको छ। तर नेपालले केवल एउटा विश्व कीर्तिमानी मात्र होइन, आफूलाई विश्वसामु गर्वका साथ चिनाउने एउटा अद्वितीय व्यक्तित्व गुमाएको छ।
हार्दिक श्रद्धाञ्जली, निर्मल ‘निम्सदाइ’ पुर्जा। तपाईंले छोएको शिखरभन्दा पनि अग्लो तपाईंको विरासत सधैं जीवित रहनेछ। 🕊️🇳🇵
Editorial
