18/06/2026
लोपोन्मुख हुँदै गएको परम्परागत आरन पेशा जोगाइरहेका पदमबहादुर रिजाल
दोलखा जिल्लाको बैतेश्वर गाउँपालिकामा ३ मजुवामा आज पनि परम्परागत आरनको आवाज सुनिन्छ। यही आवाजसँग आफ्नो जीवन जोड्दै आउनुभएको छ बैतेश्वरका पदमबहादुर रिजाल। पुस्तौँदेखि चलिआएको पुर्ख्यौली पेशालाई निरन्तरता दिँदै उहाँ आज पनि हँसिया, खुकुरी, कुटो, कोदालो लगायतका फलामे औजार बनाउने काममा समर्पित हुनुहुन्छ।
समय परिवर्तनसँगै आधुनिक मेसिन र कारखानाबाट बनेका सामग्री बजारमा सजिलै उपलब्ध हुन थालेका छन्। तर पदमबहादुर रिजाल भने आफ्ना पुर्खाले सिकाएको सीप र परिश्रमलाई जोगाउन दिनरात आरनमा खटिरहनुभएको छ। आगोको ताप, हथौडाको चोट र पसिनाको मेहनतबाट तयार भएका उहाँका औजारहरू आज पनि स्थानीय किसानहरूको विश्वासको आधार बनेका छन्।
उहाँ भन्नुहुन्छ, “यो केवल पेशा मात्र होइन, हाम्रो पहिचान र पुर्खाको चिनो पनि हो।” तर पछिल्लो समय युवापुस्ता वैदेशिक रोजगारी र अन्य पेशातर्फ आकर्षित हुँदा यस्ता परम्परागत सीप हराउने जोखिम बढ्दै गएको छ।
पदमबहादुर रिजालको संघर्षले एउटा गहिरो सन्देश दिन्छ—पुर्खाले जोगाएर राखेको सीप, संस्कृति र पहिचानलाई बचाइराख्न सके मात्र हाम्रो मौलिकता जीवित रहन्छ। उहाँले बनाएका हँसिया र खुकुरी केवल औजार होइनन्, ती त पुस्तौँको मेहनत, अनुभव र इतिहास बोकेका जीवित सम्पदा हुन्।
आज पनि आरनको धुवाँसँगै उहाँका सपना उडिरहेका छन्—आफ्नो सीप नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण गर्ने र यो मौलिक पेशालाई जीवित राख्ने। पदमबहादुर रिजालजस्ता श्रमिक र सीपयुक्त व्यक्तिहरूको सम्मान र संरक्षण गर्न सके मात्र हाम्रो परम्परा र संस्कृति भावी पुस्तासम्म सुरक्षित रहन सक्छ्।
