03/08/2026
नेपालमा आन्तरिक उडान भर्ने एयरलाइन्सहरूको मनपरी र घण्टौँ विमानस्थलमा कुरेर सास्ती व्यहोर्नुपर्ने यात्रुहरूको बाध्यता अब अन्त्य हुने भएको छ। उडान ढिलाइ (Delay) वा रद्द (Cancel) भएमा वायुसेवा कम्पनीहरूले यात्रुलाई सुविधा र क्षतिपूर्ति अनिवार्य रूपमा उपलब्ध गराउनुपर्ने गरी सरकारले नयाँ कानुनी व्यवस्था गर्न लागेको छ।
संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले राष्ट्रिय सभामा 'आन्तरिक वायुसेवाको दायित्व सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक, २०८३' दर्ता गरेको छ।
नेपालको हवाई इतिहासमै पहिलोपटक उडान विलम्ब वा रद्द हुँदा यात्रुले क्षतिपूर्ति पाउने यस्तो कानुनी व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको हो। मन्त्रालयका प्रवक्ता जयनारायण आचार्यका अनुसार वायुसेवा कम्पनीहरूलाई यात्रुप्रति पूर्ण रूपमा जिम्मेवार र जवाफदेही बनाउन यो नयाँ विधेयक ल्याइएको हो।
१. उडान ३ घण्टाभन्दा बढी ढिला भएमा के हुन्छ?
विधेयकअनुसार वायुसेवा कम्पनीले तोकिएको समयमै यात्रुलाई गन्तव्यमा पुर्याउनुपर्नेछ।
३ घण्टाअघि सूचना दिनुपर्ने: यदि उडान ढिला वा रद्द हुने भएमा कम्पनीले कम्तीमा ३ घण्टाअघि यात्रुलाई जानकारी गराउनुपर्नेछ। यदि ३ घण्टाअघि जानकारी नदिई उडान रद्द वा विलम्ब भएमा कम्पनीले यात्रुलाई सुविधा र क्षतिपूर्ति दिनुपर्नेछ।
कुन अवस्थामा क्षतिपूर्ति पाइँदैन? खराब मौसम, प्राकृतिक प्रकोप, एयर ट्राफिक (ATC) को प्राविधिक कारण वा सुरक्षा निकायको रोकका कारण उडान ढिला/रद्द भएमा भने क्षतिपूर्ति बाध्यकारी हुनेछैन।
२. ब्यागेज हराएमा वा बिग्रिएमा अधिकतम $५०० सम्म क्षतिपूर्ति
विमानस्थलमा यात्रुको लगेज हराउने वा फुट्ने समस्याबाट पीडित यात्रुहरूका लागि पनि नयाँ विधेयकले राहतको व्यवस्था गरेको छ:
जिम्मा लिएको ब्यागेज हराएमा वा नोक्सान भएमा प्रतिकिलो २० अमेरिकी डलरका दरले अधिकतम ५०० डलर (करिब रु. ६७ हजार+) सम्म क्षतिपूर्ति दिनुपर्नेछ।
कम्पनीको लापरबाहीका कारण यात्रुको हातमा रहेको 'ह्यान्डक्यारी' (Hand Carry) नोक्सान भएमा पनि त्यसको दायित्व वायुसेवाले नै लिनुपर्नेछ।
┌───────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ 'आन्तरिक वायुसेवा दायित्व विधेयक २०८३': मुख्य प्रावधानहरू │
├───────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • उडान ढिला/रद्द: ३ घण्टाअघि जानकारी नदिए क्षतिपूर्ति र सुविधा अनिवार्य। │
│ • ब्यागेज क्षति: प्रतिकिलो $२० का दरले अधिकतम $५०० (अमेरिकी डलर)। │
│ • दुर्घटना बिमा: मृत्यु वा अङ्गभङ्ग भएमा $१ लाख (करिब १ करोड ३५ लाख रुपैयाँ)।│
│ • काजकिरिया खर्च: दुर्घटनामा मृत्यु भएमा शव बुझाउँदा नै ५ लाख रुपैयाँ नगद।│
└───────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
३. दुर्घटना बिमा ५ गुणा बढ्यो: मृत्यु भएमा १ लाख डलर!
अहिले दुर्घटनामा मृत्यु हुने यात्रुले पाउने क्षतिपूर्ति निकै कम (२० हजार डलर) रहेकोमा त्यसलाई ५ गुणा बढाएर १ लाख अमेरिकी डलर (करिब १ करोड ३५ लाख नेपाली रुपैयाँ) पुर्याउन प्रस्ताव गरिएको छ।
काजकिरियाका लागि तत्काल ५ लाख: दुर्घटनामा मृत्यु भएमा शव परिवारलाई हस्तान्तरण गर्दाकै बखत मृत्यु संस्कारका लागि कम्पनीले कम्तीमा ५ लाख रुपैयाँ नगद तत्काल दिनुपर्नेछ (यो रकम पछि कुल बिमा भुक्तानीमा कट्टा हुनेछ)।
तेस्रो पक्ष र घाइतेको दायित्व: दुर्घटनाबाट तेस्रो पक्ष (Third Party) वा जमिनमा भएको जनधनको क्षति र घाइतेको उपचार खर्चबापत पनि १ लाख डलरसम्मको दायित्व कम्पनीले बिमामार्फत वहन गर्नुपर्नेछ।
यात्रु अधिकारका लागि 'ऐतिहासिक कदम'
वर्षौँदेखि विमानस्थलको प्रतीक्षालयमा घण्टौँ थन्किएर बस्नुपर्ने, एयरलाइन्सको रुखो व्यवहार सहनुपर्ने र सामान हराउँदा क्षतिपूर्ति नपाउने यात्रुहरूका लागि यो विधेयक संसद्बाट पारित भएपछि नयाँ युगको सुरुवात हुनेछ।
💬 तपाईंको विचार के छ?
नेपालका आन्तरिक उडानहरूमा तपाईंले व्यहोर्नुपरेको ढिलाइ वा सास्तीको अनुभव कस्तो छ?
के यो नयाँ कानुन लागू भएपछि एयरलाइन्सहरू यात्रुप्रति बढी जिम्मेवार बन्लान्?
आफ्नो भोगाइ र धारणा कमेन्टमा साटासाट गर्नुहोस् र हवाई यात्रा गर्ने साथीहरूसम्म यो खबर सेयर गर्नुहोस्!
