29/04/2026
संसद् छलेर अध्यादेश ल्याउनुको पछाडि बालेन सरकारको मुख्य उद्देश्य के हो?
बालेन सरकारले अध्यादेश ल्याउनुको मुख्य उद्देश्य देशको विकास र प्रशासनिक कार्यलाई कुनै पनि बहानामा नरोकी निरन्तरता दिनु हो। "नियमका कारण काम नरोकियोस् र कानुनको अभावमा जनताले दुःख नपाऊन्" भन्ने पवित्र उद्देश्यका साथ सरकारले अध्यादेशमार्फत देशलाई अगाडि बढाउने प्रयास गर्दछ। यसले सरकारलाई थप जिम्मेवार र कामप्रति सक्रिय बनाउन मद्दत गर्छ। नेपालको संविधानको धारा ११४ अनुसार, सङ्घीय संसद्को दुवै सदनको अधिवेशन चलिरहेको अवस्थामा बाहेक तत्काल केही गर्न आवश्यक परेमा मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपतिले अध्यादेश जारी गर्न सक्ने व्यवस्था छ।
१. काममा ढिलासुस्ती हुन नदिन: संसद्बाट कानुन बनाउने प्रक्रिया निकै लामो र समय लाग्ने हुन्छ। तर जनताका आवश्यकता र विकासका कामहरू तत्कालै पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले, कानुनी प्रक्रियाको लामो बाटो कुरेर बस्नुभन्दा अध्यादेशमार्फत तत्कालै काम सुरु गरी नतिजा निकाल्न सरकारले यो बाटो रोजेको हो।
२. विकासको गतिलाई तीव्रता दिन: कतिपय अवस्थामा ठूला आयोजना वा सुधारका कामहरू पुरानो कानुनका कारण अड्किएका हुन्छन्। संसद्को अधिवेशन नभएको बेला त्यस्ता 'कानुनी अड्चन' फुकाउन अध्यादेशले साँचोको काम गर्छ। यसले सरकारलाई कुनै पनि नयाँ र राम्रो काम "भोलि गरौँला" नभनी "आजै सुरु गरौँ" भन्ने सामर्थ्य दिन्छ।
३. संवैधानिक र नतिजामुखी शासन: यो संसद् छल्नका लागि नभई, संविधानले नै सरकारलाई दिएको एक विशेष शक्ति हो। देशलाई आवश्यक परेको बेला सरकार 'अनिर्णयको बन्दी' नबनोस् र जनताको काम छिटो होस् भनेर नै संविधानमा यो व्यवस्था राखिएको हो। यो एक प्रकारको 'इमर्जेन्सी ड्युटी' जस्तै हो, जहाँ लक्ष्य केवल जनसेवा र सुशासन हुन्छ।
४. आकस्मिक समस्याको तत्काल समाधान: समाजमा कहिलेकाहीँ यस्ता समस्या आउँछन् जसलाई सम्बोधन गर्न तुरुन्तै नयाँ कानुन चाहिन्छ। संसद् सुरु हुने समय कुर्नु भनेको समस्यालाई अझै बल्झाउनु हो। त्यसैले, समयमै सही निर्णय लिएर जनतालाई सुरक्षा र सुविधाको प्रत्याभूति दिलाउन अध्यादेश ल्याउनु सरकारको जिम्मेवारी र सकारात्मक कदम ठहरिन्छ।
Source : Online