14/06/2026
बाँदर आतंक: कसरी नियन्त्रण गर्दैछन् विश्वका अन्य देशहरू? 🐒🌾
नेपालका धेरै गाउँबस्ती र सहरहरूमा यतिबेला बाँदर आतंक एउटा गम्भीर समस्या बनेको छ। किसानहरूले दुःख गरेर उब्जाएको बाली सखाप पारिरहेका छन् भने कतिपय ठाउँमा मानिसहरू नै असुरक्षित भएका छन्।
यसलाई पूर्ण रूपमा निर्मूल पार्न त गाह्रो छ, तर विश्वका विभिन्न देशहरूले यस समस्यासँग लड्न के-कस्ता वैज्ञानिक र व्यावहारिक उपायहरू अपनाइरहेका छन् त? आउनुहोस्, केही सफल अभ्यासहरू हेरौँ:
📌 १. भारत (बन्ध्याकरण र कानुनी वर्गीकरण)
हाम्रो छिमेकी देश भारतको हिमाञ्चल र उत्तराखण्ड जस्ता पहाडी राज्यहरूमा बाँदर समातेर बन्ध्याकरण (Sterilization) गर्ने ठूला अभियानहरू चलाइएका छन्। साथै, अत्यधिक क्षति पुर्याएको अवस्थामा सरकारले निश्चित समयका लागि बाँदरलाई 'हानिकारक जनावर (Vermin)' घोषणा गरी नियन्त्रणका कडा कदम चाल्ने अनुमति दिने गरेको छ।
📌 २. हङकङ (कडा कानुन र गर्भनिरोधक प्रविधि)
हङकङमा बाँदरलाई मानिसले खानेकुरा दिन कडा कानुनी प्रतिबन्ध छ। नियम उल्लङ्घन गरेमा भारी जरिवाना तिराइन्छ, जसले गर्दा बाँदरहरू मानिसको खानामा निर्भर हुन छाडेका छन्। त्यहाँ पोथी बाँदरहरूलाई गर्भनिरोधक सुई (Contraceptive vaccines) दिएर जनसङ्ख्या नियन्त्रण गर्ने कार्यक्रम समेत लागू गरिएको छ।
📌 ३. जापान (विद्युतीय तारबार र 'मंकी डग')
जापानका किसानहरूले आफ्नो बाली जोगाउन खेतको वरिपरि अत्याधुनिक विद्युतीय तारबार (Electric fencing) को व्यापक प्रयोग गर्छन्। साथै, त्यहाँ बाँदर धपाउनका लागि विशेष रूपमा तालिम दिइएका कुकुरहरू ('Monkey Dogs') पाल्ने गरिन्छ, जसले बाँदरलाई बस्तीमा पस्न दिँदैनन्।
📌 ४. दक्षिण अफ्रिका ('बबुन मनिटर' र पेन्टबल गन)
त्यहाँ बाँदरकै एक प्रजाति 'बबुन' को ठूलो आतंक छ। यसलाई रोक्न सरकारले 'बबुन मनिटर' (विशेष कुरुवा टोली) परिचालन गर्छ, जसको काम बाँदरलाई बस्ती पस्न नदिई जङ्गलतिरै फर्काउनु हो। साथै, जनावरलाई चोट नपुर्याई तर्साउन 'पेन्टबल गन' को प्रयोग गरिन्छ।
💡 हाम्रो लागि पाठ:
कुनै एउटा उपायले मात्र बाँदर आतंक रोकिँदैन। नेपालमा पनि बाँदरले मन नपराउने वैकल्पिक खेती (जस्तै: अदुवा, बेसार, कागती, टिमुर), वैज्ञानिक बन्ध्याकरण, र प्राकृतिक बासस्थान (जङ्गल) मा फलफूलका बोटबिरुवा रोप्ने जस्ता एकीकृत रणनीति अपनाउनु अब ढिला भइसकेको छ।
तपाईंको विचारमा हाम्रो देशमा कुन उपाय सबैभन्दा बढी प्रभावकारी होला? आफ्नो धारणा कमेन्ट गर्नुहोस्। 👇
