05/02/2026
नेपालको Gen-Z आन्दोलन : असन्तुष्ट पुस्ताको आवाज
कारण
नेपालमा Gen-Z आन्दोलन अचानक सुरु भएको होइन। यो लामो समयदेखि जम्दै आएको बेरोजगारी, बढ्दो महँगी, अवसरको अभाव, भ्रष्टाचार, र अस्थिर राजनीतिक अवस्थाको परिणाम हो। डिजिटल युगमा हुर्किएको यो पुस्ता विश्वसँग जोडिएको छ, आफ्नो अधिकारप्रति सचेत छ, तर देशभित्र भविष्य देख्न असफल भएको छ। पढाइ सकेपछि रोजगारी नपाउनु, विदेश पलायनको बाध्यता, र नेतृत्वप्रति विश्वास हराउनु नै आन्दोलनको मुख्य कारण बनेको छ।
मिथक
Gen-Z आन्दोलनलाई धेरैले “सोसल मिडियामा प्रभावित”, “दिशाहीन”, वा “राजनीति नबुझेको” भन्दै आलोचना गर्छन्। तर यो एउटा ठूलो भ्रम (मिथक) हो। Gen-Z राजनीतिविरोधी होइन, उनीहरू दोहोरो चरित्र र खोक्रो भाषणविरुद्ध छन्। परम्परागत राजनीतिक शैली नस्वीकार गर्नु नै उनीहरूको कमजोरी होइन, बरु सचेत सोचको संकेत हो।
आक्रोश
केही आन्दोलनहरूमा देखिएको आक्रोश, नाराबाजी र झडपलाई केवल हिंसात्मक रूपमा हेर्नु अधुरो विश्लेषण हुन्छ। यो आक्रोश वर्षौंदेखि सुन्ने आश्वासन तर नदेखिने परिणामको उपज हो। जब संवादका ढोका बन्द हुन्छन्, तब भावना सडकमा पोखिन्छ। Gen-Z को आक्रोश राजनीतिक मात्र होइन, जीवनप्रतिको निराशाको अभिव्यक्ति हो।
पृष्ठभूमि
Gen-Z पुस्ता द्वन्द्वपछिको नेपालमा हुर्किएको हो—जहाँ लोकतन्त्र, गणतन्त्र र संघीयताले उज्यालो भविष्यको वाचा गरेका थिए। तर उनीहरूले देखे– बारम्बार सरकार परिवर्तन, उही अनुहारहरू, शक्ति संघर्ष र नीति निष्क्रियता। अघिल्लो पुस्ताले अधिकारका लागि लडे भने Gen-Z ले परिणामका लागि लडिरहेको छ।
घटनाहरूको पछाडिको कारण
प्रत्येक आन्दोलनको पछाडि राज्यको बेवास्ता लुकेको हुन्छ। युवाको प्रतिनिधित्वको कमी, नीति निर्माणमा सहभागिता नहुनु, र गम्भीर प्रश्नहरूमा मौनताले आक्रोशलाई विस्फोट गराउँछ। सामाजिक सञ्जालले आन्दोलनलाई छिटो फैलाउँछ, तर क्रोधको बीउ पहिले नै समाजमा रोपिएको हुन्छ।
राजनीतिज्ञ र निराशा
नेपालका अधिकांश राजनीतिज्ञ Gen-Z को भावनालाई गम्भीर रूपमा लिन असफल भएका छन्। युवाको आवाजलाई अपरिपक्वता ठान्नु, आत्मसमिक्षा नगर्नु, र सत्ता केन्द्रित राजनीति गर्नु नै निराशाको मूल कारण हो। Gen-Z राजनीतिबाट होइन, राजनीतिक चरित्रबाट निराश भएको हो।
निष्कर्ष
नेपालको Gen-Z आन्दोलन लोकतन्त्रको कमजोरी होइन, यसको चेतावनी हो। यो पुस्तालाई दबाउने होइन, सुन्ने आवश्यकता छ। संवाद, समावेशिता र नीतिगत सुधारमार्फत उनीहरूलाई सहभागी गराइयो भने Gen-Z देशको सबल शक्ति बन्न सक्छ। तर बेवास्ता गरियो भने असन्तोष अझ तीव्र हुनेछ। अब निर्णय युवाको हातमा होइन, सत्ता सम्हालेकाहरूको विवेकमा छ।
