10/05/2015
For teachers and schools:
अागामी जेठ १ गते बाट भूकम्प प्रभावित जिल्लाका विद्यालय सञ्चालन हुँदैछन् । बैसाख १२ गतेकाे िदन त भाग्यले विदाकाे दिन परेकाे हुनाले विद्यालयमा हुनसक्ने मानवीय क्षतीबाट बचियाे । भूकम्प पछिकाे पराकम्पन अन्तर्गतका ससाना धक्काहरू अाइरहेकाे अहिलेकाे त्रासदीपूर्ण मानसिकताका साथ विद्यार्थी र शिक्षकरू विद्यालय जाँदै छन् । यस्तेा अवस्थामा शिक्षक, प्रधान अध्यापक र विद्रयार्थीकाे सानाे असावधानी वा लापरवाहीले पनि थप मानवीय क्षति हुन सक्ने संभावना त्यत्तिकै रहेकाे छ । त्यसैले विद्यालय जानु अघि र गइसके पछि अपनाउनु पर्ने केही सावधानीहरूलाइ पालना गराैँ । अन्यथा पछि पछुताएर केही हुन्न ।
विद्यालय खुल्नु भन्दा पहिले गर्नु पर्ने कुराहरू ।
१. विद्यालय खुल्नु भन्दा कम्तिमा १ दिन अघि प्रधान अध्यापक लगायत सबै शिक्षकहरू विद्यालयमा भेला भएर विद्यालयकाे राम्राेसँग निरीक्षण गरी सुरक्षित र असुरक्षित स्थानकाे पहिचान गर्ने र असुरक्षित स्थानतर्फ विद्यार्थी जान नसक्ने गरी डाेरी टाङ्ने वा बार लगाउने ।
२. जाेडिएका डेष्क बेन्च छन् भने तिनलाइ घुमाएर एउटाकाे वेञ्च र अर्काेकाे डेषक प्रयाेग गर्ने गरी बसाइ व्यवसथा मिलाउने । यसाे गर्दा दुइ राे भएकाे कक्षाामा दुइवटा बेञ्च बढी लाग्न सक्छ । तर विद्यार्थी अाेहाेर देाहाेर गर्दा डण्डिले छेक्दैन । केही गरी कक्षामा भाग दाैड चल्याे भने पनि बेञ्चकाे डण्डिमा अल्झेर च्यापिने संभावना रहँदैन ।
३. विद्यालयका भवनहरू प्राविधिकलाइ जचाएर शिक्षा विभागकाे हरियाे झण्डा वा स्टिकर पाएकाे भवन वा काेठामा मात्र विद्यार्थी राख्ने ।
४. हरियाे स्टिकर पाएकाे भवनमा पनि ससाना चिरा परेका भाग छन् भने त्यसलाइ लिप्ने वा टाल्ने ।
५. भवन नभएका विद्यालयले अस्थाइ सिकाइ केन्द्र TLC बनाउन शिक्षक, अभिभावक र ठुला विद्यार्थी समेतलाइ परिचालन गरेर निर्माणा गर्ने र कक्षाा सञ्चालन गर्ने । रूख मुनि, भत्कन लागेका घरकाे अाडमा, अग्लाे कान्लाे वा ढिस्काे वा भिरकाे छेउछाउमा विद्यार्थी राखेर नपढाउने । त्यसले थप दुर्ङटना निम्त्याउन सक्छ ।
६. सुररूका दिनहरूमा पुस्तक पढाउने नभइ बालबालिकालाइ मनाे सामाजिक विमर्श गरेर मात्र कक्षा अघि बढाउनु पर्ने भएकाे हुनाले त्यसका लागि अावश्यक सामग्री जस्तै , चित्र बनाउने पेन्सिल, रङ्रग, कागज, गीतका सिडिहरू, मादल, खेलाैना अादि जुटाउने ।
७. शिक्षकले पनि मनाे सामाजिक विमर्श लिने ।
८. कक्षा काेठा र कार्यालय, पुस्तकालय अादिका दराज तस्वीर, लगायतका गैर संरचनात्मक वस्तुहरूलाइ नखस्ने वा नढल्ने गरी मिलाउने वा हटाउने ।
विद्यालय खुले पछि गर्नु पर्ने कुराहरू ।
१. कक्षामा प्रवेश गर्दा ढुक्क भएर जाने , विद्यार्थीलाइ भूकम्पका बारेमा कुरा गर्ने माैका दिने । तर सके सम्म अाफूले भूकम्पका कुरा कम गर्ने र अन्य कुराहरू गरेर भूलाउने प्रयास गर्ने । सिधै विद्यार्थीलाइ कहा थियाै के गर्दै थियाै जस्ता प्रश्न नसाेध्ने ।
२. कक्षामा शिक्षणा गरिरहेकाे अवस्थामा भूकम्पका झट्का वा पराकम्पन अाएमा अाफू दाैडेर नभाग्ने नकराउने नअात्तिने । विद्यार्थीलाइ शान्त भएर बेञ्च मुनी बस्न वा डक कभर हाेल्डमा बस्न भन्ने । अाफू पनि त्यसै गर्ने । कुनै पनि विद्यार्थीलाइ भाग दाैड नगरी बस्न लगाउने । त्यसाे गर्दा हुन सक्ने दुर्घटनाका बारेमा जानकारी गराउने ।
विद्यार्थी र शिक्षक भाग दैड गर्दा थप दुर्घटना हुन सम्दछ । यसाे गर्दा विद्यार्थीहरू ढाेका, भर्रयाङ, बार्दली, प्यसेजमा च्यापिने वा लड्ने, थिचिने, हामफाल्ने जस्ता दुर्घटना हुन सक्दछ । यस बारेमा विद्यार्थीलाइ जानकारी गराउँदै भूकम्पका पराकम्पन अाएकाे बेला त्यसाे न गर्न र स्थिर एवं सुरक्षित स्थानमा शान्त भएर बस्न निर्देशन र परामर्श दिने ।
३ . परा कम्पनहरू भूकम्प पछिका अामान्य हुने क्रममा अाउने नकम्पन हाे भन्ने कुरामा विद्यार्थीलाइ अाश्वस्त पार्ने ।
४. भूकम्पकाे क्षतिका कारण कक्षा काेठा कम भएकाे अवस्थामा बहु कक्षाा शिक्षणगर्न सकिन्छ ।
५. धेरै तला भएकाे विद्यालय छ भने सुरूका केही दिन भूइ तला वा एक तला माथि सम्म मात्र विद्यार्थी राख्ने ।
६. विद्यालय खुलेकाे ७ दिन भित्र भूकम्पीय सुरक्षा याेजना र सुरक्षित स्थानान्तरण याेजना तथा नक्सा तयार पारी सबैलाइ जानकारी गराउने र सबैले देख्ने स्थानमा राख्ने ।
हाल सम्म भएकाे मानवीय क्षतिले जुन पिडा दिएकाे छ , त्यसमा थप क्षति हुन नदिन सबै शिक्षकहरू लागि पराैँ ।
अापत विपतमा धैर्य, विवेक र सावधानीका साथ अघि बढाैँ । हतास भएर थप जाेखिममा अाफू पनि नपराैँ र अरूलाइ पनि नपाराैँ ।