25/12/2025
जेनजीको दबाब, कांग्रेसको द्विविधा र बदलिँदो नेपाली राजनीति
नेपाली राजनीतिमा पछिल्ला केही दिनले धेरै कुरा बोलेका छन्। एउटातिर पुराना दलका शीर्ष नेताहरूबीच भेटघाट र शक्ति सन्तुलनको खेल चलिरहेको छ, अर्कोतिर नयाँ पुस्ता—जेनजी—खुला रूपमा असन्तुष्टि र परिवर्तनको आवाज उठाइरहेको छ। यही दुई धारबीच कांग्रेस र एमाले आज गम्भीर चौराहामा उभिएका छन्।
दुई मिति, दुई सन्देश
७ पुस र १० पुसका घटनालाई एकसाथ राखेर हेर्दा राजनीतिक संकेत झन् स्पष्ट हुन्छ। ७ पुसमा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाबीच महाराजगञ्जमा भेट भयो। ठीक त्यही दिन रवि लामिछाने र काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन शाहबीच झण्डै ६ घण्टा लामो बैठक भयो।
तीन दिनपछि, १० पुसमा, बालेनले रविसहित जेनजी समूहका नेताहरूसँग छलफल गरिरहँदा कांग्रेसका महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले आगामी आम निर्वाचन नलड्ने संकेत दिए।
यो केवल संयोग होइन। यो पुस्तागत टकराव र राजनीतिक दिशाको सङ्केत हो।
जेनजी बनाम पुराना दल
जेनजी आन्दोलनपछि कांग्रेस र एमालेजस्ता पुराना दलको नेतृत्वमाथि प्रश्नको वर्षा भइरहेको छ। नयाँ पुस्ताका मतदाता पुरानो शैली, पुराना अनुहार र उही शक्ति संरचनाबाट थाकिसकेका छन्। उनीहरू भाषण होइन, व्यवहारिक परिवर्तन खोजिरहेका छन्।
तर एमालेले के गर्यो? ११औँ महाधिवेशनबाट फेरि ओलीलाई नै अध्यक्ष बनायो। पार्टी सुधार र जेनजीको भावना समेट्नुभन्दा ओलीको ध्यान आलोचना, व्यंग्य र सरकारविरुद्धको आक्रोशमा बढी देखिन्छ।
कांग्रेसभित्रको असहज अवस्था
कांग्रेसको अवस्था अझ जटिल छ। सभापति देउवा उपचारका लागि विदेश जाँदा कार्यवाहक सभापति तोकिए पनि वास्तविक शक्ति केन्द्र भने परिवर्तन भएन। फर्किएपछि पनि विशेष वा नियमित महाधिवेशनको विवादले पार्टी ४५ दिनसम्म अल्झिरह्यो।
जेनजी आन्दोलनपछि आत्मालोचना गर्दै खुलेर पार्टी सुधारको कुरा गर्ने पहिलो नेता बने गगन थापा। विश्वप्रकाश शर्माले पनि समयमै महाधिवेशन गर्नुपर्ने माग दोहोर्याइरहे। तर नेतृत्वले त्यसलाई गम्भीर रूपमा लिन चाहेन।
“नेतृत्व नफेरिए चुनाव लड्दिनँ”
यही असन्तुष्टिको उत्कर्ष बिहीबार देखियो। पार्टी नेतृत्व परिवर्तन नभए आफू चुनाव नलड्ने गगन थापाको स्पष्ट घोषणा केवल व्यक्तिगत अडान होइन, पार्टीप्रतिको चेतावनी हो।
उनीसँगै झापा–१ बाट एकल सिफारिस भएका विश्वप्रकाश शर्माले पनि उम्मेदवार नबन्ने निर्णय दोहोर्याए। “सास रहुञ्जेल उम्मेदवार बन्ने राजनीति तोड्नुपर्छ,” उनको भनाइ कांग्रेसभित्रको गहिरो रोगतर्फको इङ्गित हो।
कांग्रेस गगन–विश्वबिनै चुनावमा ?
यहाँ प्रश्न गम्भीर छ—
गगन र विश्वप्रकाशबिनै कांग्रेस चुनावमा जान सक्छ ?
विगतका चुनावमा संस्थापन पक्षका उम्मेदवारलाई जिताउन यिनै दुई नेताको प्रचार अनिवार्यजस्तै थियो। तर आज उनीहरूलाई चिढ्याउँदै पनि कांग्रेस नेतृत्व परिवर्तनको संकेत दिइरहेको छैन।
बरु ओलीसँग सहकार्य गर्दै प्रतिनिधि सभा पुनर्स्थापनाको एजेन्डामा कांग्रेस केन्द्रित देखिन्छ। सर्वोच्च अदालतमा दायर रिटहरूले यो सहकार्यलाई अझ प्रस्ट बनाएको छ।
नयाँ शक्ति उक्लिँदै, पुराना दल अलमलिँदै
बालेन, रवि, कुलमान र जेनजीबीच सहकार्यको चर्चा चलिरहँदा नयाँ राजनीतिक शक्तिहरू विस्तारै संगठित हुँदैछन्। उनीहरूले जनताको निराशा र आशा दुवै समेटिरहेका छन्।
तर कांग्रेस भने अझै निर्णयको डरमा छ—
नेतृत्व बदल्ने कि पुरानै संरचनामा चुनावमा जाने?
निष्कर्ष
नेपाली कांग्रेस आज केवल चुनावी रणनीतिमा होइन, अस्तित्वको प्रश्नमा उभिएको छ।
युवाको प्रतिनिधित्व गर्ने महामन्त्रीहरूबिनै चुनावमा जानु आत्मघाती निर्णय हुन सक्छ।
समयले माग गरेको नेतृत्व परिवर्तन नगरे कांग्रेसले चुनाव मात्रै होइन, भविष्यको भरोसा पनि गुमाउन सक्छ।
राजनीतिमा कहिलेकाहीँ चुनाव हार्नु ठूलो कुरा हुँदैन,
तर पुस्ताको भरोसा हार्नु सबैभन्दा ठूलो हार हो।
