15/08/2026
गैरआवासीय नेपालीको लगानी: सम्भावना ठूलो, अवरोध पनि उत्तिकै।
नेपालमा गैरआवासीय नेपालीको लगानी विस्तार गर्ने विषयमा भएको छलफलमा सम्भावना र अवरोध दुवै पक्ष उजागर भएका छन्। विज्ञ अरुणकुमार सुवेदीका अनुसार करिब ४० प्रतिशत गैरआवासीय नेपाली लगानी गर्न इच्छुक भए पनि राजनीतिक अस्थिरता, कानुनी–प्रशासनिक जटिलता र लगानीमैत्री वातावरणको अभावले उनीहरूलाई हिच्किचाहटमा राखेको छ। हाइड्रोपावर क्षेत्रमा प्रक्रियागत झन्झट र "टेक एन्ड पे" जस्ता नीतिले पनि असर पारेको उनले बताए।
पूर्वअध्यक्ष विनोद कुँवरले लामो प्रक्रिया र उच्च ब्याजदरमा पुनर्विचार आवश्यक रहेको भने, पूर्वसांसद माधव सापकोटाले रेमिट्यान्समा मात्र भर नपरी विदेशस्थित नेपाली पुँजी उत्पादनमूलक क्षेत्रमा ल्याउनुपर्ने बताए। लगानीकर्ताले स्थिरताभन्दा विश्वसनीय वातावरण खोज्ने उनको तर्क थियो। रविन शेरचन र देवीबहादुर बस्नेतले मेडिकल, प्रोटिन उत्पादन, जेनेटिक अनुसन्धान जस्ता स्वदेशी अवसरमा ध्यान दिन सुझाए।
पार्वती अर्यालले बेइजिङस्थित दूतावास–एनआरएन सहकार्य बढाउने र नेपाली प्रवासीलाई अवैतनिक राजदूतको रूपमा उपयोग गर्ने सुझाव दिइन्। निर्मल शर्मा चौलागाईंले खासा–बाह्रबिसे नाका पूर्वाधार समस्याले नेपाल–चीन व्यापारमा वार्षिक ठूलो क्षति भइरहेको जनाए। सांसद खगेन्द्र सुनारले अदालत, कर्मचारीतन्त्र र प्रहरी प्रशासनमा सुधार जरुरी रहेको र सरकार–एनआरएनएका माग धेरै हदसम्म मिल्ने भएकाले सहकार्यको वातावरण बनेको बताए।
४०% गैरआवासीय नेपाली लगानीका लागि इच्छुक (सुवेदी)
मुख्य अवरोध: राजनीतिक अस्थिरता, कानुनी जटिलता, उच्च ब्याजदर।
सम्भाव्य क्षेत्र: हाइड्रोपावर, मेडिकल, प्रविधि, अनुसन्धान
खासा–बाह्रबिसे नाका पूर्वाधारले नेपाल–चीन व्यापारमा वार्षिक क्षति।