08/07/2026
बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको जंगलले आज आफ्नी एक असाधारण साथी गुमाएको छ। बाघको पदचाप पढ्न सक्ने, चराको आवाजबाट जंगलको कथा सुनाउन सक्ने र हजारौं पर्यटकलाई प्रकृतिको वास्तविक सौन्दर्यसँग परिचित गराउने अनुभवी नेचर गाइड सीतारानी चौधरी अब हामीबीच रहिनन्।
बर्दियाको ठाकुरद्वारामा जन्मिएकी सीतारानीको बाल्यकाल जंगलकै काखमा बित्यो। सानैदेखि वन, वन्यजन्तु र चराचुरुङ्गीप्रतिको मोहले उनलाई प्रकृतिसँग यति नजिक बनायो कि पछि यही प्रेम उनको जीवनको पहिचान बन्यो। १६ वर्षको उमेरमै नेचर गाइडको तालिम लिएर उनले वर्षौंसम्म जंगलमा सिक्दै अनुभव बटुलिन् र अन्ततः बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जकी सबैभन्दा दक्ष र लोकप्रिय नेचर गाइडमध्ये एक बनिन्।
सीतारानीको सबैभन्दा ठूलो विशेषता थियो बाघ देखाउने अद्भुत क्षमता। बाघको पदचिन्ह, चाल, बासस्थान, गन्ध, व्यवहार र जंगलको सानो संकेतबाटै उनले बाघ कहाँ हुन सक्छ भन्ने अनुमान लगाउँथिन्। यही कारणले स्वदेशी मात्र होइन, विदेशबाट आउने धेरै पर्यटक पनि विशेष रूपमा उनलाई नै आफ्नो गाइड बनाउन चाहन्थे।
औपचारिक शिक्षा धेरै नभए पनि उनले अंग्रेजी, नेपाली, हिन्दी र थारु भाषामा सहज रूपमा पर्यटकलाई वन्यजन्तु, चराचुरुङ्गी र संरक्षणबारे जानकारी दिन्थिन्। उनको ज्ञान, नम्र व्यवहार र हँसिलो स्वभावले सबैको मन जितेको थियो।
दुई साताअघि गाउँ नजिकै नुहाउने क्रममा लडेर मेरुदण्डमा गम्भीर चोट लागेपछि काठमाडौंमा शल्यक्रिया गरिएको थियो। देश–विदेशका संरक्षणकर्मी, प्रकृतिप्रेमी र शुभेच्छुकहरूले उनको उपचारका लागि आर्थिक सहयोग जुटाए पनि अन्ततः उनलाई बचाउन सकिएन।
उनको निधनसँगै बर्दियाले एक उत्कृष्ट नेचर गाइड मात्र गुमाएको छैन, प्रकृति संरक्षणप्रति समर्पित एक अथक अभियन्ता पनि गुमाएको छ। उनले खिचेका बाघ, गैंडा, हात्ती, चितुवा र दुर्लभ चराहरूका तस्बिर, पर्यटकलाई सुनाएका जंगलका कथा र संरक्षणप्रतिको उनको समर्पण सधैं सम्झिइरहनेछ।
उनको परिवारमा १३ वर्षीया एक छोरी छन्, जसको भविष्यका लागि सहयोगको आवश्यकता रहेको बताइएको छ।
सीतारानी चौधरीको योगदानले हामीलाई एउटा सन्देश दिन्छ जंगल केवल घुम्ने ठाउँ होइन, भावी पुस्ताका लागि जोगाएर राख्नुपर्ने साझा सम्पत्ति हो।
प्रकृतिप्रति अतुलनीय प्रेम, बाघप्रतिको सम्मान र संरक्षणप्रतिको समर्पणका लागि स्वर्गीय सीतारानी चौधरीप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली। 🙏