12/06/2026
๐๐ข๐๐จ๐ I Tuwing sasapit ang Araw ng Kalayaan, hindi na bago sa atin na makakita ng mga bandilang iwinawagayway o makarining ng mga talumpating nagpapaalala sa mga kabayanihan ng ating mga ninuno. Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, may isang tanong na tila ayaw nating harapin: malaya nga ba talaga tayo, o nagpalit lang tayo ng mga nagdidikta sa kapalaran natin?
Mahigit isang siglo na ang nakalipas mula noong tayo ay nakalaya sa kamay ng mga mapang-abusong mananakop, ngunit hanggang ngayon milyun-milyong Pilipino pa rin ang bihag ng kahirapan. Paano magiging malaya ang isang mamamayan kung kailangan niyang mamili kung kakain ba siya o itatabi ang pera para sa mga bayarin? Paano magiging malaya ang isang mamamayan kung ang kanyang boto, na dapat ay sagradong tinig ng demokrasya, ay nabibili sa halagang ilang daang piso?
Sa papel, marahil tila tayo ay malaya. May sarili tayong pamahalaan, mga batas at karapatang mamahala sa ating bansa. Ngunit kung susuriin ang kasalukuyang kalagayan ng ating lipunan, mahirap sabihing ganap na malaya ang Pilipinas.
Sa mga nakaraang buwan, naging sentro ng usapin ang mga alitan sa mga pangunahing institusyon ng gobyerno, kabilang ang Senado. Sa halip na pagtuunan ng pansin ang samuโt-saring problema ng ating bayan, tila ba gumagawa na lamang sila ng mga eksena upang aliwin at painitin ang ulo ng taong bayan. Habang abala ang mga opisyal sa bangayan, parinigan at pagpapalakas ng kani-kanilang kampo, patuloy namang tumataas ang presyo ng mga bilihin, lumalala ang kalagayan ng maraming manggagawa at nananatiling mailap ang tunay na pagbabago na matagal na nilang pinapangako para sa mamamayan.
Ito ba ang kalayaang ipinaglaban nina Rizal, Bonifacio at iba pang mga bayani?
Ang totoo, hindi lahat ng tanikala ay gawa sa bakal, at hindi lahat ng pananakop ay nagmumula sa dayuhan. May mga tanikalang hindi nakikitaโang tanikala ng katiwalian, kasakiman, at pulitikang inuuna ang kapangyarihan kaysa pananagutan. Habang patuloy na nakikinabang ang mga pinagkatiwalaan na dapat naglilingkod para sa kabutihan ng ating bayan, nananatili namang mahirap ang kalagayan ng taong-bayan.
Masakit man aminin, ngunit tila mas mahalaga na ngayon ang ang apelyido kaysa sa kakayahan, ang impluwensiya kaysa integridad, at ang katanyagan kaysa kapakanan ng bayan. Ang institusyong dapat nag-aalaga sa demokrasya ng bansa ay tila naging entablado na ng ambisyon.
Hindi tayo kulang sa watawat. Hindi tayo kulang sa pagdiriwang. Ang kulang ay ang kalayaan at kaayusang matagal at paulit-ulit nilang ipinapangako. Sapagkat ang isang bansang malaya lamang sa papel ngunit bihag ng katiwalian, kasinungalingan at pulitikang makasarili ay hindi pa tunay na malaya.
Maaaring nakawala na tayo sa kamay ng mga dayuhan, ngunit hanggang ngayon ay nakagapos pa rin tayo sa tanikala ng sarili nating mga pagkukulang. At hangga't may mga Pilipinong pinagkakaitan ng boses, katotohanan, at pagkakataon, ang Hunyo 12 ay mananatiling paalalaโhindi ng kalayaang natamo, kundi ng kalayaang hindi pa lubos na nakakamit dahil sa kasakiman ng ating kapwa Pilipino.
Salita ni: Akyrra Quidangen
Dibuho ni: Ezra De Guzman
