20/11/2025
๐๐ข๐๐จ๐ | ๐ฆ๐ฒ๐ฟ๐ฏ๐ถ๐๐๐ผ, ๐๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ ๐ก๐ฒ๐ด๐ผ๐๐๐ผ
Kaligtasan o kasakiman? Hinagupit ng sunod-sunod na bagyo ang Pilipinas. Maraming namatay, nawalan ng tahanan, at dumanas ng matinding kahirapan. Ngunit sa bawat paghagupit, unti-unting nalalantad ang mga planong walang tibay ng gobyerno na naging punoโt dulo ng samuโt saring butas sa ating sistema.
Muling binunyag ng mga bagyo, partikular ang bagyong Tino at Uwan, ang mga maanomalyang flood control projects sa Pilipinas. Inilantad ng mga rumaragasang baha ang bulok na sistema ng ating bansa. Nasaksihan ng aking dalawang mata kung paanong pumalya ang mga proyektong ito na ginastusan ng bilyon-bilyon ngunit tila dekorasyon lamang naman sa papel at publiko.
Mula sa mga ulat ng matinding pagbaha sa Cebu hanggang sa paglikas ng mga tao sa aming lugar bunsod ng parehong dahilan, iisa ang tanong na paulit-ulit na bumabagabag sa aking isipan: ang mga proyektong ito ba ay para sa kaligtasan ng tao, o para sa bulsa ng iilan?
Ayon sa Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA), taon-taon, mayroong humigit-kumulang 20 na tropical cyclone ang pumapasok sa ating Philippine Area of Responsibility (PAR). Hindi natin ito maiiwasan dahil ang mga natural na kalamidad ay sadyang bahagi na ng ating reyalidad mula noon, at ang tangi na lamang nating magagawa ay maghanda. Bagamat tungkulin naman ng gobyerno ang pagiging handa para sa publiko, lalo na sa mga nasa laylayan, sa sistema natin ngayon, ang iilang opisyal ay gumagawa na lamang ng proyekto upang may maibulsa. Mas pipiliin ang salapi at sariling interes kaysa kaligtasan ng kanilang pinamumunuan.
Sa katunayan, mayroong 343 na flood control projects sa buong distrito ng Cebu, subalit isang bagyo lamang tulad ni Tino ang kinailangan para ipakita kung gaano kapayak at minadali ang mga ito. Dahil sa kapabayaang ito, nagdulot ito ng pagkamatay ng mahigit 200 na katao. Kasunod ng anomalyang ito, nagsumite si Department of Public Works and Highways (DPWH) secretary Vince Dizon ng listahan ng flood control projects sa Independent Commission for Infrastructure (ICI) upang imbestigahan ang mga ito.
Oh, โdi ba? Ngayon lang sila kikilos at mag-iimbestiga, kung kailan maraming buhay na ang nawala. Saka lamang nila naisip na may mali, matapos isawalang-bahala ang mga senyales ng sarili nilang pagkukulang. Mula sa mababang kalidad, paspasang pagkakatayo, at substandard na mga materyales, malinaw na hindi ito tumutugon sa tunay na pangangailangan ng mga mamamayan. Sa halip na proteksyon, nagiging pabigat lamang ang mga ito tuwing dumadaan ang kalamidad, na nagpapakita ng kapabayaan at kakulangan sa tamang pagpaplano.
Sumunod dito ang patuloy na pagsira sa ating mga kabundukan, mga lugar na may mahalagang papel sa pagsalo ng napakalakas na ulan tuwing may bagyo, lalo na kung nananatiling buo ang mga kagubatan. Tulad ng Sierra Madre, kahit hindi ito ang dahilan para humina ang bagyo, malaki ang ambag nito sa paglimita ng tindi ng ulang bumabagsak sa mga kapatagan. Bilang halimbawa, sa Cebu, maging ang mga bundok ay pinatag at ginawang tourist attraction o hindi kaya naman ay kalsada, tulad na lamang ng Balamban site. Kumbaga kalikasang ibinenta sa murang halaga kapalit ng pansamantalang kita. Sa puntong ito, nang manalasa ang Bagyong Tino at Uwan, iisa lang naman ang naging resulta: gobyernong eksperto sa imbestigasyon, subalit salat naman sa aksyon at solusyon.
Bilang patunay, sa kabila ng mga negatibong epekto nga mga ito sa kalikasan ay patuloy pa ring inaaprubahan ang pagmimina at mga proyektong sumisira sa kabundukan. Ayon sa Philippine Statistics Authority (PSA), 0.70% lamang naman ang ambag nito sa Gross Domestic Product (GDP) ng Pilipinas kayaโt bakit hindi nila ito mabitiwan? Tunay na maaari itong makatulong sa pagpapataas ng GDP ngunit nagagamit ba ito nang tama?
Sa kabilang banda, habang binabagyo ang lalawigan ng Cebu, isa pang klaseng unos ang bumungad sa kanila: ang kawalang malasakit ng kanilang mga pinuno. Habang lubog sa baha at nagdurusa ang mga mamamayan, pito sa kanilang mayor at isang board member ay nasa United Kingdom. Sa halip na naroon upang magpakita ng tapang at pangunahan ang pagtugon sa trahedya, pinili nilang lumayo sa panganib. Dito ay malinaw na nangingibabaw ang sariling interes ng ating mga pinuno kaysa sa tunay na diwa ng kanilang serbisyo.
Bilang paalala, hindi sapat ang mga proyekto kung ito ay mababa ang kalidad at pinapaboran lamang ang sariling interes. Sa bawat maaanomalyang proyekto, sa bawat perang nalulustay, tayong mga Pilipino ang nagdurusa. Habang sila ay nagpapakasasa sa kapangyarihan, tayo naman ang nagbabayad sa kabiguan nilang umaksyon. Hindi kalamidad ang tunay nating kalaban, kundi kawalang malasakit, at kawalan ng puso ng mga dapat sana ay naglilingkod sa bayan.
Sa huli, kinakailangan nating mga Pilipino na bumangon at bumoses laban sa katiwalian ng gobyerno. Kung kayaโt nararapat na tayo ay maging mapanuri sa mga mamumuno na ating iniluluklok sa posisyon, yamang sila ang mga sasaklolo at mag-aangat sa atin. Bilang karagdagan, nararapat ding maging tutok ang ating mga mata sa mga ahensya, proyekto, at mga batas na kanilang ihinahain sa taumbayan.
Gayumpaman, hindi lamang mamamayan ang dapat kumikilos, mararapat din na ang pamahalaan ay palakasin at patatagin ang mga batas, siguraduhing may managot sa kapabayaan, ayusin ang mga substandard na proyekto, at magsagawa ng lifestyle check sa mga opisyal upang matiyak na ang pampublikong pondo ay nagagamit sa tama at para sa kapakanan ng mamamayan.
Muli, kung patuloy tayong mananahimik, lulubog tayong lahat sa baha ng kasakiman, at walang proyekto, gaano man ito kalaki, ang makapagliligtas sa bansang binaha ng kanilang sariling kapabayaan.
Isinulat ni Arabella Gordo
Inilapat ni Sean Daryl Borromeo
