Tarlac Agricultural University - The Golden Harvest

Tarlac Agricultural University - The Golden Harvest The Golden Harvest is the Official Student Publication of Tarlac Agricultural University.
(1)

๐—ข๐—ฃ๐—œ๐—ก๐—œ๐—ข๐—ก | In-senate-tyThere are no words more accurate to describe how, for over a month, the Philippine senate looked l...
12/08/2026

๐—ข๐—ฃ๐—œ๐—ก๐—œ๐—ข๐—ก | In-senate-ty

There are no words more accurate to describe how, for over a month, the Philippine senate looked less like a government body and more like a reality show full of drama, comedy, and thrills: NAKADIDISMAYA. NAKASASAWA. NAKAGAGALIT!

For long, we have been yearning for a political landscape that is peaceful, equitable, transparent, and stable. Yet, we are given another pain in the neck. From a surprise leadership coup triggered by an international fugitive, to a physical shooting inside its building, tearful breakdowns, walkouts over Zoom voting, and consecutive session boycotts, the Upper Chamber gave the Filipino public a front-row seat to a dizzying array of political theater that delayed the government body from getting anything done.

๐—ฉ๐—ถ๐—ฐ๐—ฒ๐—ป๐˜๐—ฒ ๐—ผ๐˜‚๐˜, ๐—–๐—ฎ๐˜†๐—ฒ๐˜๐—ฎ๐—ป๐—ผ ๐—ถ๐—ป

Barely seated as the new Senate President, Alan Peter Cayetano immediately inherited absolute chaos, thanks to Senator Bato dela Rosaโ€™s surprise appearance on May 11, 2026 after 6 months of brazen absence. With whatever nerve dela Rosa has, the Senate was basically turned from a lawmaking body into a literal hiding spot within 72 hours for him, nearly allowing him to evade his International Criminal Court (ICC) arrest warrant completely. Unfortunately, he was able to sneak out of the premises with Robin Padilla a day later, steering clear that staying safe and protecting their own group had become more important than actually running the country. They threaten the public to abide by the rules, but seem to lack the balls when it is them or their fellow power-trippers who should be called out and should be held accountable.

Following these spectacles was one mess after another, leaving the Senate being no longer a nest of principle, but a theater for politicians adept at acting. Senator Pia Cayetano throws tantrums during a session after a remark by Senator Risa Hontiveros about the Senate shooting, as if a single โ€œKumusta ka, Pia?โ€ is all it takes to solve the current crisis. Letโ€™s not kid ourselves, not everything revolves around your feelings. Senator Imee Marcos, on the other hand, presented a controversial โ€œCharter changeโ€ video that she was forced to embarrassingly withdraw after being called out by her peers. Left me speechless. Lawmakers are elected to craft policy based on verified facts, not waste everyoneโ€™s time playing unverified conspiracy theories on the floor. Fact-checking is a thing, you know.

Additionally, the then-Minority bloc staged a dramatic walkout over a remote participation and online voting proposal in the plenary session, leaving some of us feeling conflicted. It is frustrating to see them walking out, not standing there and doing their job we elected them for. It is like they did that just to make headlines. It is unsettling, too, as the fact that the dramatic stunt was forcibly pulled just for them to be heard makes us realize what is happening behind closed doors and how the system itself is not working like it is supposed to.

But, the most egregious? The legislative process was brought to a halt on June 1 and 2, when the majority senators simply refused to show up for work, boycotting sessions and denying quorum to protest the arrest of Jinggoy Estrada. For two straight days, work for the Filipino public was held hostage because these officials decided that playing truant was an acceptable tool to gain political power. Ironically, as the institution that is supposed to defend the nation gradually loses its dignity, it seems more Filipinos are more entertained than enraged. The Senate turned into a soap opera, the senators into memes. Everything that has happened rendered entertainment. Who knows, in the near future, even the sound of a bullet within the halls of power will become just a background noise to them.

๐—ฅ๐—ฒ๐˜€๐˜‚๐—ฟ๐—ด๐—ฒ๐—ป๐—ฐ๐—ฒ

As of June 17, however, the decampment of Senator Joel Villanueva from the minority bloc to join the coalition pushing for a leadership change has secured the elusive and constitutionally mandated 13th-vote to formally elect Sherwin Gatchalian as Senate President, ending the month-long leadership crisis. In turn, Cayetano conceded, his bloc, at long last, attended actual sessions after treating social media platforms as their offices, and the Supreme Court case challenging the initial June 3 shuffle is effectively moot.

Not only did it effectively resolve the constitutional deadlock over the chamberโ€™s leadership, but it did fuel the institutional machinery just in time to face the historic upcoming impeachment trial of Vice President Sara Duterte. But as the dust settles and the committee chairmanships are handed out like peace offerings, we should not let the relief it brought blind us to the fact that the Philippine Senateโ€™s reputation and integrity have just been degraded. Sure, they are moving again, and the sessions are back on track, but all that has happened proves that for all the talk about checks, balances, and constitutional duty, the highest legislative body in the land would rather pull a petty session boycott so life-changing it will take us forever to find its point. Exactly what a waste of time looks like. Now, if they had spent all that energy debating policy details and voting proposals into laws instead, then we could not have been left with stalled critical votes on citizenship, hospital detention laws, and barangay health worker aid.

Letโ€™s be real here: with what Cayetano said on social media before he conceded, โ€œthe arithmetic has changed, the constitution has notโ€, the resolution wasnโ€™t born out of a sudden burst of statesmanship or an awakening of conscienceโ€”it was decided by an unyielding, unfeeling headcount. The moment Villanueva crossed the aisle to give Gatchalian his 13th vote, the Cayetano bloc realized its leverage had evaporated. The sudden pivot to grace and concession from Senators like Loren Legarda and Pia Cayetano, who said โ€œthey have 13 votes, so itโ€™s legal now,โ€ reveals that prior weeks of constitutional fretting were never about principleโ€”they were about power. Perhaps, it is not just a meme anymore. All this is a bitter reminder that just like how pro is the opposite of con, PROgress is the enemy of CONgressโ€”or at least, in the upper house.

But then, who pays the price? For sure, it is not their political rivals who are defeated, but the regular people, the Filipinos, whose healthcare, rights, and livelihoods were put on ice while the people in power had fun in a hiding game.

๐—•๐—ฒ๐˜†๐—ผ๐—ป๐—ฑ ๐˜๐—ต๐—ฒ ๐˜€๐˜‚๐—ฟ๐—ณ๐—ฎ๐—ฐ๐—ฒ

While Malacaรฑang has expressed optimism that the Senate can return to passing President Ferdinand Marcos Jr.โ€™s priority bills, the leadership row, without a doubt, was settled because of the impending impeachment trial of Vice President Duterte. Well, an impeachment court cannot function under a cloud of institutional illegitimacy.

Had Gatchalian attempted to preside over the Vice Presidentโ€™s trial with a highly contested, shaky 12-vote majority, any eventual verdict may be weaponized by the other partyโ€™s defense lawyers as unconstitutional. By securing a clean, indisputable majority, the Senate has insulated itself from procedural vulnerability, and has built a more impartial setting.

However, looking at the newly reorganized roster, itโ€™s clear that strategic power plays are still being made. Senator Francis Escudero, who briefly acted as the kingmaker by attending the June 3 session to break the initial boycott, has been pointedly stripped of committee memberships due to an ongoing flood control kickback probe. Meanwhile, the Blue Ribbon Committee has been handed to Senator Erwin Tulfo, ensuring that the chamberโ€™s investigative teeth will remain sharp and aligned with the current political tide.

๐—ข๐—ป๐—ฒ ๐—ฒ๐˜†๐—ฒ ๐—ผ๐—ฝ๐—ฒ๐—ป

โ€œThis is not just the majority. This is a Senate composed of 24 senatorsโ€.

This statement of Senate President Gatchalian from his acceptance speech is a nice sentiment, but words will not easily erase the images of the past month. The public watched senators protect an ICC wanted, weaponize quorums by refusing to show up for work, and treat committee hearings like personal monopolies to air unverified videos and political grievances.

Gatchialianโ€™s bloc has successfully saved the Senate from a constitutional dead-end, and for that, the country can breathe a temporary sigh of relief. But as the chamber prepares to transform into an impeachment court under the eyes of a widely divided nation, the new leadership should realize that stability is not the same as respect.

Rules should be tightened for senators who abuse quorum, and boycott sessions, as public service is a duty, not an optional work shift. Its premises should not be, again, weaponized to shelter fugitives dodging arrest, as parliamentary courtesy is not supposed to cover obstruction of justice. Talking about ethics, strict decorum should be at the top, ensuring that verified facts, not personal tantrums or unverified internet videos, dictate floor discussions.

The arithmetic may have changed, but the burden of proving that the Senate is still worthy of the peopleโ€™s trust has only just begun. Real stability will not come from a 13-vote headcount or strategic committee distribution. It will come when the electorate stops accepting political theatrics in exchange for governance, demanding instead a Senate that remembers its purpose. To serve the nation, not itself.

๐Ÿ–Š๏ธ Jhon Carl Tiongco
๐ŸŽจ Hector Santiago
๐Ÿ’ป Nathanael Dela Cruz

12/08/2026

๐—”๐—ก๐—œ๐— ๐—”๐—ง๐—˜๐—— ๐—–๐—”๐—ฅ๐—ง๐—ข๐—ข๐—ก | ADSence of Substance

Some celebrities never leave the advertising industryโ€”they just change the stage. What can we say? Maybe making ads is just his thing.

๐ŸŽจ John Bernard Doria

๐—Ÿ๐—”๐—ง๐—›๐—”๐—Ÿ๐—”๐—œ๐—ก | Diskarte at Diploma: Sa Pagitan ng Gabi at UmagaHumahagibis ang shuttle sa kahabaan ng Gerona, Tarlac, kasab...
12/08/2026

๐—Ÿ๐—”๐—ง๐—›๐—”๐—Ÿ๐—”๐—œ๐—ก | Diskarte at Diploma: Sa Pagitan ng Gabi at Umaga

Humahagibis ang shuttle sa kahabaan ng Gerona, Tarlac, kasabay ng isang dalagang nakasabit sa bukas nitong pinto. Habang mabilis na nilalamon ng mga gulong ang mahabang kalsada, ang isang kamay niya ay mahigpit na nakakapit sa malamig na bakal, samantalang ang isa namaโ€™y abala sa pagtanggap ng baryang pambili ng bigas, gamot, at mga pangarap na naghihintay sa kanilang tahanan.

โ€œSakay na, sakay na! Saan po kayo? Tarlac, Tarlac!โ€

Napupunit ang katahimikan ng umaga sa paos na sigaw ni Mary Joy Valdez, 20. Sa mga oras na ito, malayo ang kaniyang isip sa silid-aralan ng Tarlac Agricultural University, kung saan kasalukuyan siyang nagpupursigi sa kaniyang ikatlong taon sa kolehiyo sa kursong Marketing Management. Ngunit habang pinag-aaralan sa unibersidad ang mga teorya ng kalakalan, ang mga baryang nasa kanyang palad bilang konduktor ang mas madahas na nagdidikta kung may mauupuan pa siyang silya sa susunod na semestre.

๐—ฃ๐—ฎ๐—ด๐—ฝ๐˜‚๐—ป๐—ถ๐˜ ๐˜€๐—ฎ ๐—ž๐˜‚๐—น๐˜๐˜‚๐—ฟ๐—ฎ ๐—ป๐—ด ๐—ž๐—ฎ๐˜€๐—ฎ๐—ฟ๐—ถ๐—ฎ๐—ป ๐˜€๐—ฎ ๐—ž๐—ฎ๐—น๐˜€๐—ฎ๐—ฑ๐—ฎ

Bilang panganay sa tatlong magkakapatid, maaga siyang sumabak sa hamon upang matustusan ang sariling pag-aaral at maipagpatuloy ang edukasyon ng kanyang mga kapatid. Sa edad na 15, rumaraket na siya sa Bounty Fresh bilang taga-ani ng manok. Doon niya natutuhang dumiskarte nang walang takot.

Pagdating ng 16, pinasok niya ang isang trabahong matagal nang ikinakahon para sa mga lalaki: ang pagiging konduktor ng shuttle. Sa mundong puno ng grasa, mabibigat na kargamento, at matitigas na tingin, unti-unti niyang binuwag ang nakasanayan.

"Sinasabi nilang panlalaki dahil mabibigat ang bagahe," saad ni Mary Joy habang inaayos ang hawak sa mga barya. "Pero kung gusto mo talagang magtrabaho, puwede. Wala namang pinipili ang trabaho.โ€

Matiyaga niyang pinagsabay ang pag-aaral at ang pakikipagbuno sa kalsadaโ€”isang pagsisikap na pumapagitna sa nag-aagawang umaga at gabi. Kasabay ng pagbabadyet sa baon at pagsasaulo ng mga konsepto sa marketing, kinailangan niyang kabisaduhin ang bawat lubak sa daan at tuusin ang sukli ng bawat pasaherong nagmamadali.

"Noong una nahihiya ako, syempre babae at bata pa ako, tinitingnan nila ako noon. Pero na-overcome ko naman yung takot," pag-alala niya na may halong tuwa.

๐—”๐—ป๐—ด ๐—ฃ๐—ฟ๐—ฒ๐˜€๐˜†๐—ผ ๐—ป๐—ด ๐——๐—ถ๐—ฝ๐—น๐—ผ๐—บ๐—ฎ ๐˜€๐—ฎ ๐—š๐—ถ๐˜๐—ป๐—ฎ ๐—ป๐—ด ๐—ž๐—ฎ๐—ธ๐˜‚๐—น๐—ฎ๐—ป๐—ด๐—ฎ๐—ป

Hindi naging madali ang magsilbing tulay sa dalawang magkaibang mundo. Ang pangarap na makapagtapos nang may karangalan ay nangangailangan ng higit sa dobleng sakripisyo.

"Na-stress ako lalo na't gusto kong mag-Cum Laude, kailangang i-maintain ang grades," amin niya. "Nagrereview ako kahit nasa bus. Kakayanin kahit walang tulog, time management lang talaga."

Sa bawat baryang kinikita niya, may bahagi itong nakalaan para sa pag-aaral. Sinisikap niyang pagkasyahin ang kaniyang kita sa mga pang-araw-araw na gastusin habang tumatanggap din ng tulong mula sa Tertiary Education Subsidy (TES), isa sa mga benepisyong ipinagkakaloob sa ilalim ng Republic Act No. 10931 o Universal Access to Quality Tertiary Education Act.

Ngunit kahit may ganitong sandalan, hindi pa rin nito kayang punan ang lahat ng gastusing kaakibat ng kaniyang pag-aaral.

โ€œSa ngayon, kasali ako sa TES pero hindi naman sapat โ€™yon para magpatuloy,โ€ pag-amin niya.

Sa gitna ng patuloy na pagtaas ng bilihin at pang-araw-araw na bayarin, ang pondong ito ay nagiging pantawid-gutom na lamang na madalas ay huli pa kung dumating. Isang katotohanang nagtulak sa kaniya na huwag kailanman bitawan ang hawakan ng pinto ng shuttle.

"Minsan kulang, pero okay na rin para mabuhay," dagdag niya. Isang simpleng pangungusap na naglalarawan ng malalim na pagtitiis sa isang bansang ang edukasyon ay nagiging isang luho sa nakararami.

๐—Ÿ๐—ฎ๐—ฏ๐—ถ๐—ป๐—ด-๐—ฎ๐—ป๐—ถ๐—บ ๐—ป๐—ฎ ๐—ข๐—ฟ๐—ฎ๐˜€ ๐˜€๐—ฎ ๐—ž๐—ฎ๐—น๐˜€๐—ฎ๐—ฑ๐—ฎ

Mula Sabado hanggang Lunesโ€”kabilang ang
mga pulang marka sa kalendaryoโ€”ginugugol ni Mary Joy ang kaniyang lakas sa kalsada. Kung ang pulang marka ay simbolo ng pahinga para sa marami, para sa kanya, ito ay hudyat ng panibagong pagkakataong kumita.

Pagpatak ng 3:30 AM, gising na siya upang maghanda, gabay ang kaniyang ama na laging naghahatid sa kanya sa terminal sa Gerona.

"Nagre-range kami ng 14 to 16 hours. Halos buong araw," kwento niya. "Gigising ng madaling araw, dapat 3:50 AM naliligo ka na para makarating doon nang 4:30 AM."

Apat na taon na siyang konduktor sa ilalim ng Gerona Communities Transport Service Cooperative (GCTSC), na bumabaybay sa ruta ng Santa Ignacia hanggang Tarlac. Mula sa sahod na 700 hanggang 900 pesos kada araw base sa basic pay, overtime, at insentibo, nakapag-iipon siya ng 1,500 pesos sa loob ng tatlong araw.

"Kada sahod, tinatabi ko na. Ang 500 pesos kasya na sa apat na araw na pasok sa school... Kasya na ang 100 pesos sa isang araw," kwento niya.

Sa kabila ng namumuong paltos sa paa, alikabok sa mukha, at puyat na nanunuot sa buto, walang bakas ng panunumbat sa kaniyang tinig. Ang bawat hamon ay hinaharap niya nang may dangal, dahil alam niyang walang dapat ikahiya sa mantsa ng grasa kung ito naman ang magpapaangat sa kaniyang pamilya mula sa kahirapan.

๐—”๐—ป๐—ด ๐——๐—ฎ๐—ด๐—ผ๐—ธ ๐˜€๐—ฎ ๐—Ÿ๐—ผ๐—ผ๐—ฏ ๐—ฎ๐˜ ๐—Ÿ๐—ฎ๐—ฏ๐—ฎ๐˜€ ๐—ป๐—ด ๐—•๐—ถ๐˜†๐—ฎ๐—ต๐—ฒ

Ngunit higit pa sa pagod ng biyahe ang unti-unting bumibigat sa bawat pasada ni Mary Joy. Sa likod ng araw-araw na pag-ikot ng shuttle, naroon ang isang sistemang dahan-dahang kumakain sa kabuhayan ng mga nasa kalsada.

Sa bawat litro ng diesel na kailangang punuin, tila sabay ding nauubos ang kita ng mga tsuper at konduktor. Umaabot sa libo-libo ang gastos sa krudo kada biyahe, habang ang kita ay hinahati pa sa ibaโ€™t ibang bayarin bago pa makarating sa bulsa ng mga manggagawa.

โ€œMay time na nag-remit ako, ang natira lang sa kanila trenta pesos,โ€ kuwento ni Mary Joyโ€”isang halagang mas malinaw pa sa kahit anong datos kung gaano kaliit ang naiiwang kita matapos ang mahabang araw ng pagbiyahe.

Ang tatlumpung piso na natitira sa pitaka ng isang tsuper matapos ang buong araw na pagbibiyahe ay patunay na ang kalsada, na dati'y bukal ng kabuhayan, ay nagiging lugar na rin ng matinding pakikipagsapalaran.

Kasabay nito, nananatiling nakatali ang pamasahe sa mabagal na regulasyon ng Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB). Habang mabilis na sumasabay sa patuloy na pagtaas ng mga bilihin ang presyo ng mga piyesa ng sasakyan, ang pag-usad naman ng pagsasaayos sa pamasahe ay hindi makahabol. Ang bigat ng kakulangan at ang hamon ng mga bagong patakaran sa modernisasyon ng transportasyon ay laging nauuwi sa mga nasa ibabaโ€”sa mga tsuper at konduktor, pati na rin sa mga komyuterโ€”na kapwa sumasalo sa hirap ng araw-araw na biyahe. Para sa mga konduktor na tulad ni Mary Joy, nangangahulugan ito ng mas mahabang oras sa kalsada upang makatulong sa pamilya at makapag-ipon para sa matrikula.

Sa gitna ng lahat ng ito, nananatili siyang nag-iisang babaeng konduktor sa kanilang linya. At kung may mas mabigat pa sa pagod ng biyahe, iyon ay ang mga salitang minsang iniwan ng mga taong nasa paligid niya.

"Nung nagkasakit si mama ko, pinapatigil niya na ako," kwento niya. "Pero sabi ko, gusto ko pang mag-aral."

Sa kasalukuyan, ang kanyang ama ay nagtatrabaho sa Bounty Fresh habang ang kanyang ina, na dati ring konduktor, ay pansamantalang tumigil dahil sa karamdaman. Ito ang dahilan kung bakit lalo niyang pinagtitibay ang kanyang determinasyon.

May mga sandali ring muntik na siyang sumuko dahil sa mga salitang humahamak sa halaga ng diploma.

"Sinasabi nila, kahit makapagtapos ka, minimum wage earner ka rin naman," amin niya. "Sabi ko, at least nag-try ako. Iba pa rin โ€˜yung may natapos, hindi ka basta-basta lalaitin."

Sa bawat hakbang na tila bibigay na ang kanyang tuhod, isang personal na mantra ang kanyang pinanghahawakan:

"Education is my life, God is my guide."

๐—ฆ๐—ฎ ๐——๐˜‚๐—น๐—ผ ๐—ป๐—ด ๐—ฅ๐˜‚๐˜๐—ฎ, ๐— ๐—ฎ๐˜† ๐—ฃ๐—ฎ๐—ป๐—ด๐—ฎ๐—ฟ๐—ฎ๐—ฝ

Para kay Mary Joy, hindi lamang trabaho ang pagiging konduktor. Ito rin ang naging daan upang maipagpatuloy niya ang pag-aaral.

โ€œSiguro kung hindi ako naging konduktor, hindi ako nakapag-aral,โ€ pahayag niya. โ€œHindi ako magkakapera o makakakain kung wala ito, dito ko kinukuha ang baon ko.โ€

Sa mundong madalas magtalo kung alin ang mas matimbangโ€”ang diskarte ng kalsada o ang diploma ng akademyaโ€”pinatunayan ni Mary Joy na may mga pangarap na naaabot lamang kapag magkasabay silang pinanghahawakan.

"Dapat hindi ka namimili ng trabaho mo kung gusto mo talagang mag-aral," wika ni Mary Joy.

Sa pagkakataong ito, may bahagyang panginginig sa kanyang mga labi at munting luhang naglandas sa kanyang pisngiโ€”hindi dahil sa awa sa sarili, kundi dahil sa lalim ng pagpapahalaga sa bawat hakbang patungo sa entablado ng pagtatapos.

Ngunit hindi natatapos kay Mary Joy ang kuwentong ito. Ayon sa Philippine Statistics Authority (PSA), 33.7 porsyento ng mga kabataang may edad 15 hanggang 24 ang kabilang sa labor force noong Hunyo 2026, habang batay sa mga ulat ng Commission on Higher Education (CHED) at ibaโ€™t ibang pag-aaral, daan-daang libong mag-aaral sa kolehiyo ang sabay na nag-aaral at nagtatrabaho. Sa likod ng mga bilang na ito ay mga kabataang, tulad ni Mary Joy, na araw-araw na pinagsasabay ang paghahanapbuhay at pag-aaral upang maabot ang kanilang mga pangarap.

Sa isang bansang nagsasabing karapatan ang edukasyon, nananatiling hamon sa pamahalaan, mga institusyon, at sa buong lipunan na tiyaking ang edukasyon ay hindi nagiging pribilehiyong naaabot lamang ng may kakayahang tustusan ito, kundi isang karapatang tunay na naaabot ng bawat kabataang nangangarap.

Marahil, darating ang araw na hindi na siya sisigaw ng โ€œSakay na, sakay na!โ€ sa kahabaan ng kalsada. Sa halip, ang pangalan na niya ang tatawagin sa entabladoโ€”hawak ang diplomang pinaghirapan sa pagitan ng gabi at umaga.

At kapag dumating ang araw na iyon, magiging patunay si Mary Joy na ang diskarte at diploma ay hindi kailangang pagpilian. Kapag ang sipag at determinasyon ng mga kabataang tulad niya ay sinabayan ng sapat na suporta, mas marami pang pangarap ang makararating sa kanilang minimithing destinasyon.

๐Ÿ–Š๏ธ Alexeiz Niconne S. Riparip at Melody Galopo
๐Ÿ“ท Micah Alysa Laurio
๐Ÿ’ป Frances Rona Bartolo

๐—Ÿ๐—ข๐—ข๐—ž | Camiling tenant farmers struggle with costs, land ownership gaps despite aidTenant farmers from Camiling continue...
11/08/2026

๐—Ÿ๐—ข๐—ข๐—ž | Camiling tenant farmers struggle with costs, land ownership gaps despite aid

Tenant farmers from Camiling continue to grapple with rising production costs and climate pressures, compounded by the absence of land ownership in spite of government support.

Due to insufficient irrigation during the El Niรฑo season, some of them were forced to abandon traditional transplanting in favor of dry seeding, a method that often results in lower harvest.

โ€œItong pagsasaka namin ngayon is kinukulang kami sa patubig at umaasa lang sa ulan. Ngayon, ang kailangan namin sana ay โ€˜yung sa irigasyon sa NIA (National Irrigation Administration),โ€ Rogelio Alitien, a 63-year-old farmer said, noting that the dry season has delayed their farming schedule.

Surging input costs further squeezed thin profit margins, with sacks of rice seed now priced at around P1,600 alongside escalating expenses for fertilizers, daily labor, crude oil, chemical sprays, and machinery rentals.

To fund production, they rely only on government support, agricultural bank loans, or small savings from previous harvests.

On top of this, tenants are required to share a portion of their harvest with the landowners of the farm they rent.

๐—ฅ๐—ฒ๐—ฎ๐˜€๐—ผ๐—ป๐˜€ ๐—ฏ๐—ฒ๐—ต๐—ถ๐—ป๐—ฑ

In an interview on August 4, Camiling Municipal Agriculturist Engr. Lord Aquino clarified that in some cases, land is passed down through generations but transfers were never formally finalized on paper.

โ€œAs long as hindi sila โ€˜yung registered owner, considered sila as tenant,โ€ Aquino said.

However, other farmers simply do not own land at all, relying instead on tenancy arrangements to sustain their livelihoods.

๐—–๐—ฟ๐—ผ๐—ฝ-๐˜€๐—ต๐—ฎ๐—ฟ๐—ถ๐—ป๐—ด ๐—ฎ๐—ฟ๐—ฟ๐—ฎ๐—ป๐—ด๐—ฒ๐—บ๐—ฒ๐—ป๐˜๐˜€

Aquino explained that when tenants shoulder all farming expenses, the usual crop-sharing arrangement is a 75/25 split, with the larger portion going to the tenant and the remainder to the landowner.

Some farmers, however, operate under a different profit-sharing agreement, like Alitienโ€™s 80/20 ratio.

โ€œIbig sabihin, 80 sa amin, sa mga nagtrabaho, gumastos, 20 percent sa may ari,โ€ Alitien described. โ€œWala sโ€™yang gastos pero may nakukuha. Kami, gumagastos kamiโ€ฆ pa-konsuwelo mo na lang sa may-ari.โ€

Despite this, disputes over unfair terms or underreported harvests remain frequent. However, the Office of Agricultural Services (OAS) - Camiling may step in to manage rifts over crop-sharing arrangements.

โ€œPero kung โ€˜yung landowner naman ang gumagastos, usually โ€˜di na namin pinapakialaman kung paano โ€˜yung nagiging sharing nila,โ€ Aquino said.

๐—˜๐—พ๐˜‚๐—ฎ๐—น ๐—ฎ๐—ถ๐—ฑ ๐—ณ๐—ผ๐—ฟ ๐˜๐—ฒ๐—ป๐—ฎ๐—ป๐˜๐˜€

To ensure tenant farmers are not left behind, OAS - Camiling guarantees that tenant farmers receive the exact same government support as registered landowners, provided they are documented in the Registry System for Basic Sectors in Agriculture (RSBSA).

As the bridge between local farmers and national programs, Aquino noted, โ€œAng mga privileges ng mga tenant is same lang sa mga registered ownersโ€ฆas long as qualified sila based sa guidelines na ipinapakita ng Department of Agriculture, and, at the same time, sa LGU (Local Government Unit).โ€

Through this registration, tenant farmers gain equal access to national subsidies such as free seeds, fertilizers, cash assistance, and training and seminars.

Moreover, LGU-funded initiatives provide life insurance, cash assistance during wet and dry seasons, Philippines Crop Insurance Corporation (PCIC) coverage, workshops, and technical farm visits to help manage pests and crop diseases.

To upskill local farmers, the OAS also collaborates with the Agricultural Training Institute (ATI) and Bureau of Soils and Water Management (BSWM).

LGU-Camiling partners with Tarlac Agricultural University (TAU) for expert dispatch services during workshops and the joint rollout of the Techno-Gabay Program, providing practical training and educational materials directly to the farming community.

๐—ฃ๐—ฒ๐—ฟ๐˜€๐—ฝ๐—ฒ๐—ฐ๐˜๐—ถ๐˜ƒ๐—ฒ๐˜€ ๐—ณ๐—ฟ๐—ผ๐—บ ๐˜๐—ต๐—ฒ ๐—ณ๐—ถ๐—ฒ๐—น๐—ฑ๐˜€

Local farmersโ€™ views on government support reflect both frustration and appreciation.

Alitien believes that government budgets should prioritize food producers who carry the financial burden of high input costs and climate risks.

โ€œKami nagpro-produce ng pagkain ng tao, hindi โ€˜yung nasa pwesto. Sila ang humahawak ng budget. Alam mo naman, ang gobyerno natin, uunahin pa ang bulsa, kesa โ€˜yung ibang tao, kapakanan ng magsasaka,โ€ he argued.

In contrast, Judy Navarro, a 56-year-old farmer, expresses gratitude for whatever aid reaches his community.

โ€œSyempre, โ€˜yun lang naman maibibigay nila. Marami namang tinutulungan ang gobyerno na magsasaka. Magpasalamat ka na lang at meron silang binibigay,โ€ he said.

Despite the challenges, tenant farmers remain determined to continue planting, hoping that stronger irrigation systems and sustained government aid can ease their burdens.

๐Ÿ–Š๏ธ Jhon Carl Tiongco
๐Ÿ“ท Micah Alysa Laurio

๐—ฃ๐—”๐—ซ ๐—ฆ๐—œ๐—Ÿ๐—œ๐—–๐—” ๐—œ๐—ก๐—œ๐—ง๐—œ๐—”๐—ง๐—œ๐—ฉ๐—˜ ๐—ฆ๐—จ๐—ฅ๐—ฉ๐—˜๐—ฌ | What is the TAU Student stance?The establishment of the US-led Pax Silica AI, Semiconduct...
10/08/2026

๐—ฃ๐—”๐—ซ ๐—ฆ๐—œ๐—Ÿ๐—œ๐—–๐—” ๐—œ๐—ก๐—œ๐—ง๐—œ๐—”๐—ง๐—œ๐—ฉ๐—˜ ๐—ฆ๐—จ๐—ฅ๐—ฉ๐—˜๐—ฌ | What is the TAU Student stance?

The establishment of the US-led Pax Silica AI, Semiconductor, and Technology Hub in New Clark City, Capas, Tarlac brings major regional development to our province. This 1600-hectare project aims to establish Tarlac as a central node for advanced manufacturing, artificial intelligence, and global supply chains.

This development sparks crucial questions for our campus. On one hand, it promises high-tech career paths, research opportunities, and local economic growth; on the other, it brings valid concerns regarding regional water and energy demands, land use, and environmental sustainability.

As students of Tarlac Agricultural University, where do you stand on the Pax Silica in Tarlac? Donโ€™t miss to share your stance and a brief reason in our quick 1-minute survey.

Survey Link: https://forms.gle/LhvRbeDTq9cvqpw4A

The survey form will remain open until August 11 (Tuesday) at exactly 12:00 NN.

๐—ฆ๐—” ๐— ๐—š๐—” ๐—•๐—”๐—ฌ๐—”๐—ก๐—š ๐—ก๐—”๐—จ๐—ก๐—” ๐—ฆ๐—” ๐—”๐—ง๐—œ๐—กMay mga bayang hindi natin kailangang hanapin sa lumang aklat upang patunayang silaโ€™y umiiral...
09/08/2026

๐—ฆ๐—” ๐— ๐—š๐—” ๐—•๐—”๐—ฌ๐—”๐—ก๐—š ๐—ก๐—”๐—จ๐—ก๐—” ๐—ฆ๐—” ๐—”๐—ง๐—œ๐—ก

May mga bayang hindi natin kailangang hanapin sa lumang aklat upang patunayang silaโ€™y umiiral. Naroon sila sa mga bundok na kanilang kinamulatan, sa mga ilog na pinagkuhanan nila ng buhay, sa mga wikang minana sa kanilang mga ninuno, at sa mga kuwentong patuloy nilang ipinapasa upang hindi tuluyang lamunin ng panahon.

Sila ang mga Indigenous Peopleโ€”mga pamayanang naririto na bago pa natin nilagyan ng pangalan ang maraming bahagi ng bayang tinatawag nating atin.

Ngunit sa pag-unlad ng panahon, isang mapait na kabalintunaan ang ating nasasaksihan: habang higit nating ipinagmamalaki ang kultura ng mga katutubo, higit din nating ipinupunta sa panganib ang mga lupang pinag-uugatan nito.

Ipinagdiriwang natin ang kanilang mga habi, ngunit ilang kamay pa ang makapaghahabi kapag nawala ang kanilang kabuhayan?

Hinahangaan natin ang kanilang mga awit at wika, ngunit sino ang makikinig kapag ang mga pamayanang nagsasalita nito ay unti-unting itinutulak palayo sa kanilang tahanan?

Ipinagmamalaki natin ang kanilang kaalaman tungkol sa kalikasan, ngunit ano ang bisa sa kaalamang iyon kung ang lupa mismo ang tuluyang pinagtakpan at nawala?

Ngayong Agosto 9, ginugunita sa buong daigdig ang International Day of the Worldโ€™s Indigenous Peoples, habang kinikilala sa Pilipinas ang National Indigenous Peoples Day.

Ngunit ang pagkilala ay hindi dapat matapos sa isang petsa.

Sapagkat ang kultura ay hindi palamuti ng isang bayan. Hindi ito kasuotang isinusuot kapag may pagdiriwang at iniiwan kapag tapos na ang programa. Ito ay buhay na nakaugat sa lupa, sa alaala, sa wika, at sa mga taong patuloy na nag-iingat nito.

At kung ang isang bayan ay tunay na marunong magpahalaga sa kasaysayan, hindi lamang nito inaalala ang mga taong nauna sa kanilaโ€”pinangangalagaan nito ang mga taong narito pa.

Bago tayo humanga sa kanilang kultura, marahil ay kailangan muna nating itanong:

Nakikinig ba tayo sa kanilang tinig, o natututo lamang tayong makinig kapag wala nang natira sa kanilang pinoprotektahan?

At kung hahayaan nating mawala ang kanilang mga tinig, darating ang panahong naukit na lamang sa kasaysayan ang kanilang kulturaโ€”ngunit wala nang natitira upang makita kung kanino talaga ito nagmula.

๐Ÿ–Š๏ธ Alexeiz Niconne S. Riparip
๐Ÿ“ท Micah Alysa Laurio
๐Ÿ’ป Frances Rona Bartolo

๐—ž๐—”๐—ง๐—›๐—” | Tagumpay sa Larong Maalikabokโ€œOh, ikaw na nextโ€ฆโ€Sa isang kwartong may apat na sulok, pinapalibutan ng panelyang ...
09/08/2026

๐—ž๐—”๐—ง๐—›๐—” | Tagumpay sa Larong Maalikabok

โ€œOh, ikaw na nextโ€ฆโ€

Sa isang kwartong may apat na sulok, pinapalibutan ng panelyang dingding na yari sa makapal at matigas na kahoy, at may simoy ng malamig na hanging nagmumula sa erkonโ€”nagkumpulan ang grupo ng kalalakihan, nagsasaya sa isang laro sa telepono na di matapos-tapos. May mga karakter na animasyon.

Sa kaliwang bahagi ng laro, nakalagay ang mga sibilyang karakter na halos gumapang na sa kahirapan at sa kanang bahagi naman nakaguhit ang mga karakter na nakalusong sa tsokolateng tubig. May pindutan ng menu, score, shop, at skill sa paligid ng kalamidad na ipinapalabas sa larong ikinagagalak ng mga opisyal.

Kalamidad.

Madugo, may nagsusumamo, may galit.

โ€œTignan mo ang mukha ng isang โ€˜yan oh, magkasalubong pa ang dalawang kilay,โ€ humagalpak sa tawa ang isang lalakiโ€”may mataas na posisyon sa senado, nakasuot ng puting barong na tila hindi nababahiran ng kasalanan.

Tinuro niya ang isa sa karakter ng laro, may hawak itong plakard na may pinta ng p**t sa sistema at sa mga namumuno nito. Lukot ang mukhang nasisinagan ng dilaw na araw na iginuhit ng kung sino man ang naglikha ng video game.

โ€œIto namang mga nandito sa kabilang gilid gustong kumawala sa tubig-baha,โ€ sabi naman ng isa pang lalaking nakaitim na tuxedo habang nakaturo sa grupo ng karakter na basang-basang nakalubog sa hanggang baywang na tubig.

โ€œNaku, Mr. President! Kapag nakawala ang mga โ€˜yan sa tubig matatalo ka! Huwag mong hahayaang matalo kaโ€ sagot ng isa pang nakaputing barong, tuloy-tuloy ang pagpindot sa sariling telepono.

โ€œKill mo na, kill mo na!โ€ sigaw ng lalaking katabi ni Mr. President, gobernador ng isang siyudad.

Agad na pinindot ni Mr. President ang skill niyaโ€”lahat ng karakter na pinaglalaruan ay nawala. Tuluyang lumubog ang mga sibilyang nababad sa baha ng trahedya, tuluyang binusalan ang sigaw at daing ng pagsusumamo, at pumanaw ang karapatang pilit na ibinabaon sa pinabangong pangalan ng pamumulitika.

Killing Victory! Congratulations! To claim your prize, please type your bank account number.

Tumayo si Mr. President matapos itipa ang mga numero ng kaniyang pinaka-iniingatang yaman, at saka inayos ang kaniyang pormal na kasuotan.

โ€œNice! Malaki na naman ang napunta sayo, Sirโ€ฆโ€ salita ng lalaking nakaupo sa bandang dulo ng sopa.

Ngumisi lang si Mr. President, handa na ulit sa tinatamasang panibagong laro ng paglalapastangan matapos ang paglalaro sa reyalidad ng masa.

๐Ÿ–Š๏ธ Ma. Sandra Jade Labor
๐ŸŽจ ๐Ÿ’ป John Bernard Doria

Address

Camiling
2306

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Tarlac Agricultural University - The Golden Harvest posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share

Category