11/09/2026
๐๐จ๐ฅ๐ข-๐๐จ๐ฅ๐ข | ๐ฃ๐ฟ๐ถ๐๐ผ๐ต๐ฎ๐ป๐ด ๐ฃ๐ฎ๐ป๐ฎ๐ฝ๐๐ผ๐ป: ๐๐ป๐๐น๐ถ๐ฝ๐ผ๐ป๐ด ๐๐ฎ๐ต๐ถ๐บ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐๐ฎ ๐บ๐ด๐ฎ ๐๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐๐ฒ ๐๐ฎ ๐๐ณ๐ด๐ต๐ฎ๐ป๐ถ๐๐๐ฎ๐ป
Isip usa ka estudyante, ako musulod sa tulunghaan kada adlaw, makigkita sa akong mga higala, ug sul-ubon ang akong bag-ong plantsa nga uniporme. Naa koy katungod na iistorya ang akong gusto iingon. Naay katungod nga magdamgo na unta, usa ka adlaw, mahimo kong doktor, magtutudlo, artista, abogado, ug unsa pa may gusto sa akong kasingkasing.
Buot hunahunaon, normal raman kini, diba?
Mao sig**o na ang gibati sa kadaghanan karon. Ang kagawasan usa ka butang nga kanunayng naa, usa ka butang nga dili na makuha ug mawala. Apan kini ba nga pagkagawasnon karon, magpabilin pa sa sunod natong pagbukad sa atong mga mata?
Sukad nibalik sa Taliban ang gahum nga magdumala sa Afghanistan niadtong 2021, daghang babae, bata o tigulang, ang napugngan sa pag-eskwela ug pagtrabaho. Daghan usab ang gitak-omang mga baba sa pagpagawas sa ilang gibati ug opinyon.
Kada sidlak sa adlaw sa Afghanistan, ang yano nga panaptong burqa, gikahadlukhan. Alang sa daghang kababayen-an, usa ka simbolo ang panapton sa kahapsay nga hinay-hinay gakawala.
Adunay mga mata nga puno ug pangandoy apan daghan sa mga pangandoy ang nasumpo tungod sa kinabuhing limitado, sa luyo sa burqa.
Adunay usa ka batang babaye nga ang ginahandom mao ang mosulod sa eskwelahan. Adunay usa ka babaye nga gusto makatrabaho aron makatabang sa pamilya. Adunay mga babaye nga ang damgo simple ra kaayo โ ang mabuhi, makakat-on, makatrabaho, ug makapili sa ilang isig-iya nga mga kaugmaon.
Kining kasinatian nagpakita sa paghanaw sa katungod, dili lang sa kapintasan, kundi sa usa ka hilom nga klasrom, sa usa ka balay nga walay inahan, ug sa usa ka batang babaye nga walay lahi gihandom kung dili ang makatuon usab sa lugar nga walay gikahadlukan.
Apan unsaon man kung ang pultahan sa eskwelahan ug opisina nga imong giandam sudlan, sirad-an ka? Unsaon kung kalit ra kuhaon sa imohang mga kamot ang kaugmaon nga imong ginapaabot?
Ang pultahan nga nagsimbolo sa kaugmaon nga wala pa gani hingpit masugdi, giilog ug gikawat na.
Ug mao ni ang akong di masabtan.
Kung nganong daghang tao ang kaya magpadayon sa ilang tagsa-tagsa nga mga kinabuhi nga murag walay nahitabo? Giunsa nga ang kadaghanan nagpabilin nga walay labot samtang ang mga katungod sa ubang babaye hinay-hinay nang gaka-hanaw. Tungod ba kay layo ang Afghanistan, kay dili nato sila kadugo, or tungod kay lahi ilang relihiyon?
Makaguol ang kamatuoran nga sayon ra alang sa ubang tao ang pag balewala. Sayon ra alang sa uban ang muingon nga โParte na sa ilang relihiyonโ o โDi na ta makiglabot kay di man na atong problema.โ
Hinumduman nato nga tanan tao sa kalibutan, babae man o lalaki, maglahi man ang ginasamba ginoo, dapat nato tagdun sa isig katao nga pamaagi.
Walay espesyal nga tao sa kalibutan ang makaingon nga siya gawasnon sa iyang tibuok kinabuhi. Ang kagawasan nga atong ginagunitan karon, mahimong mawala kung kita magpabilin nga hilom sa mga higayon nga kini ginakuha sa uban.
Hangtod kanus-a sila magpabilin nga mga bilanggo sa usa ka kagawasan nga angay unta nilang masinatian? Ang kagawasan mawala dili lamang pinaagi sa kadena, usahay kini mawala sa sayon nga pagsuot sa panaptong burqa. Sa higayon nga kita mutan-aw lamang sa kahimtang sa usa ka tao nga hinay-hinay ginakuhaan ug katungod, kinsa man ang makasig**o nga dili kita ang sunod?
(๐๐๐ฃ๐๐ฎ๐๐ง๐๐ฃ๐ ๐๐ช๐ ๐จ๐๐ฃ ๐๐ฃ๐ ๐๐ค๐ข๐ข๐๐ฃ๐ฉ ๐จ๐๐๐ฉ๐๐ค๐ฃ ๐ฅ๐๐ง๐ ๐จ๐ ๐๐๐ก๐๐ฅ๐๐ฃ๐ค ๐ฃ๐ ๐๐๐ง๐จ๐ฎ๐ค๐ฃ.)
| Gisulat ni Kena Rose Sancebutche
| Dibuho ni Raine Althea Arendain
