What are the opening hours?

Monday 7am - 4pm Tuesday 7am - 4pm Wednesday 7am - 4pm Thursday 7am - 4pm Friday 7am - 4pm

https://www.facebook.com/104784255337381/

Ang Paham, Carnival Park Street , BF Resort Village , Brgy. Talon 2, Las Piñas (2026)

10/05/2026

𝗣𝗔𝗡𝗜𝗧𝗜𝗞𝗔𝗡 | Ikaw ang ‘Sapagkat’ sa bawat ‘Bakit’

Minsan akong napaisip: bakit kaya ganito ang pangalan ko? Kung bakit ito ang unang katawagang sumalubong sa akin sa mundo, at kung bakit ito ang unang tunog na umangkin sa aking pagkatao bago ko pa malaman kung sino ako.

Paano kaya ako tatawagin ng mundo kung hindi ito ang pangalang ibinigay sa akin ng aking ina? Kung mayroon mang ibang bigkas, ibang kahulugan, ibang baybay ng pagkakakilanlan, mag-iiba rin kaya ako?

Naging misteryo sa aking paglaki ang tanong na ito, hanggang sa unti-unti kong napagtanto na hindi sa pangalan nagsimula ang aking pagkatao. Nagsimula ito sa dahilan kung bakit ako binigyan ng pangalan—sa kung sino ang unang nagbigay sa akin ng kahulugan bago pa ako magkaroon ng sarili kong pag-unawa.

Dahil ang pangalan ko ay hindi isang aksidente. Ito ang unang pag-ibig ni Ina na isinalin sa salita.

Sa bakas na iyon nagsimula ang lahat ng tanong, tulad ng: bakit ako nandito, bakit patuloy akong minamahal, bakit ako may saysay kahit hindi ko pa kayang unawain ang sarili ko. At sa bawat “bakit” na bumabalot sa aking pagkatao, siya ang naging sagot.

Bakit ako nagpapatuloy kahit ang mundo ay tila mas mabigat kaysa sa aking lakas? Sapagkat may inang hindi ako binitawan, kahit ako na mismo ang gustong kumawala sa aking sarili.

Bakit ako natutong bumangon sa bawat pagbagsak na hindi na mabilang? Sapagkat may mga kamay na laging nauuna sa aking pagguho—mga kamay na hindi nagtanong kung pagod na ba sila, ngunit nakahandang sumalo.

Bakit ako natutong umasa kahit halos mawalan na ako ng dahilan para magpatuloy? Sapagkat sa kaniya ko unang nasilayan na may mga taong marunong manatiling matatag kahit hindi pa malinaw ang bukas. Kay Ina ko rin natutunan na ang pag-asa ay hindi laging nakikita—minsan, ito’y pinipiling panghawakan.

May mga gabing siya ang huling natutulog, habang siya rin ang unang gumigising sa umaga. May mga pagod na hindi niya ipinapakita. Higit sa lahat, may mga pangarap na kaniyang isinantabi, hindi dahil nawala ang halaga ng mga iyon, kundi dahil mas pinili niyang unahin ang paghubog ng aking kinabukasan.

Para sa iba’t ibang tahanan, iba-iba rin ang anyo ng ilaw na nagbibigay-liwanag. Hindi iisa ang mukha ng pag-aaruga, sapagkat hindi rin iisa ang paraan ng pagmamahal na humuhubog sa atin.

Marahil para sa iba, hindi lamang iisang ina ang naging ilaw ng kanilang pagkatao. Maaaring sa iba, ang kahulugan ng “ina” ay natagpuan sa lola, sa tita, sa ate, sa kapitbahay, sa g**o, o sa sinumang pusong nagmahal at umalalay. Magkakaiba man sila ng anyo, ngunit iisa lamang ang pinanggagalingan—pagmamahal na patuloy na ibinibigay nang walang hinihinging kapalit.

Kaya, saanman tayo dalhin ng panahon, bitbit natin ang mga salitang iniwan nila, ang mga payo at pangaral na patuloy na humuhubog sa ating pagtingin sa mundo. May bakas nila ang ating pagtingin, ang ating pagbangon, at ang ating pagpapatuloy.

Dala ko ang mga ito sa iba’t ibang yugto ng aking buhay, magaan man o mabigat, dahil iyon ang anyo ng pag-ibig na hindi nasusukat.

Kung ako ang tatanungin, hindi sapat ang isang araw upang sukatin ang ganitong uri ng pag-ibig—sapagkat ang ganitong pagmamahal ay hindi ipinagdiriwang lamang, ito ay patuloy na isinusulat sa bawat araw ng ating paghinga.

Hindi na ako mangangamba, sapagkat sa tuwing mapapatanong ako kung bakit, sa alaala ko’y laging naroon ang sagot na iniwan ni Ina. Sapagkat pinili niyang gawing makulay ang buhay kahit na kaakibat nito ang pagod at sakripisyo. At sa pagpiling iyon, ako ang naging dahilan ng kaniyang patuloy na paglalakbay.

Kaya pipiliin ko ring magpatuloy; hindi lamang para sa aking sarili, kundi para din sa kaniya.

Ang aking pangalan ay hindi lamang pagkakakilanlan, alaala rin ito ng kaniyang pagmamahal.

Kaya sa bawat pagyuko ng aking ulo bilang pasasalamat, tahimik kong bibigkasin ang aking pagpapahalaga para sa aking pinakamamahal na ina. Ikaw ang “sapagkat” sa bawat “bakit”—at dahil sa iyo, ako ay magpapatuloy, mula sa simula ng aking mga tanong hanggang sa dulo ng aking mga sagot.

Panulat ni: Shayne Marie Oray
Disenyo ni: Riyanna Dacasin

06/05/2026

𝐑𝐄𝐐𝐔𝐈𝐄𝐒𝐂𝐀𝐓 𝐈𝐍 𝐏𝐀𝐂𝐄, 𝐌𝐒. 𝐒𝐇𝐄𝐍 🕊️

Ipinaabot ng buong patnugutan ng Ang Paham ang aming taos-pusong pagdadalamhati at pagmamahal kay Gng. Shenandoah T. Kwek, isang masiyahin at iginagalang na g**ong nag-iwan ng di-mabuburang tatak sa puso ng bawat Lapisyano, sa kanyang paglisan nitong nagdaang Sabado, Mayo 2, 2026.

Ginugunita namin ang alaala ni Gng. Shen at ang tapang, malasakit, at pag-ibig na isinabuhay niya sa maikling panahon na nakilala siya ng paaralan at mga Lapisyano. Ipinagpapasalamat namin sa Panginoon ang biyaya ng kaniyang buhay at ang kaniyang hindi matatawarang pagmamahal sa edukasyon at sa kapwa. Kilala bilang isang g**ong malalapitan at maaasahan, kaibigan, patunay si Gng. Shen na ang kabutihan sa ating mga puso, gaano man kaliit, ay makapagbabago sa mundo.

Nakikiisa ang buong Las Piñas City National Science High School, sa pag-alala sa buhay na ibinahagi ni Gng. Shen. Isang malaking puwang ang naiwan sa aming mga puso na hindi mapupunan ng ano at sinuman, sapagkat isang anghel sa lupa ngayon ang muling tinawag ng Panginoon sa Kaniyang piling.

Ipagdarasal ka po namin, Ma’am Shen. Nawa’y maging maligaya ka at malaya mula sa pagdurusa. Nilisan man ni Gng. Shen ang mundong ito, mabubuhay pa rin ang kaniyang alaala sa bawat pusong kaniyang inaruga, kinalinga, at pinakitaan ng makainang pagmamahal.

Paalam po, Ma’am Shen. Hanggang sa muli.

𝐒𝐚 𝐚𝐥𝐚𝐚𝐥𝐚 𝐧𝐠 𝐚𝐦𝐢𝐧𝐠 𝐦𝐢𝐧𝐚𝐦𝐚𝐡𝐚𝐥 𝐧𝐚 𝐬𝐢

𝐆𝐧𝐠. 𝐒𝐇𝐄𝐍𝐀𝐍𝐃𝐎𝐀𝐇 𝐓. 𝐊𝐖𝐄𝐊
G**o, kaibigan, at tapat na lingkod
20 Abril 1985 - 2 Mayo 2026

04/05/2026

𝗞𝗢𝗟𝗨𝗠 | Isang tanong at isang hamon

HUWAG na nating ilagan ang katotohanan. Kulong pa rin hanggang ngayon ang mga mamamahayag na sina Frenchie Mae Cumpio at Clara Domequil dahil sa gawa-gawang sakdal ng ‘terorismo’. Patay sa engkuwentro noong nakaraang linggo lamang si RJ Ledesma, isang community journalist. Patuloy na ibinababa ang trabaho ng mga mamamahayag at kinakabitan ng alegasyon ng pagkiling ang bawat artikulong nagmumula sa awtentikong mga pahayagan. Kung tutuusin, walang bentahe magsulat sa isang bansang katulad ng Pilipinas. Buwis-buhay ang magsiwalat at maraming nababanggang makapangyarihan ang mga peryodista. Sa kabila ng mga bantang ito, marami pa rin ang pinipiling pumasok sa larang ng pamamahayag, kaya’t ang tanong:

Bakit nagpapatuloy pa rin tayo?

Pang-apat na taon ko na sa mundo ng mga kampus dyorno at pangatlo na bilang kolumnista. Maaaring hindi kasingtagal ng iba, pero napaibig na ako sa pagsulat. Natutuhan kong magsulat ng balita, magbanghay ng artikulo, at bumuo ng mga opinyon batay sa mga problema ng lipunan. Marami akong natamong kaalaman perro marami rin akong natamong babala sa mga katulad kong tumatahak ng ganitong landas. Dahil estudyante pa lang ako, pinayuhan akong lumihis muna sa tahasang pagtalakay sa mga isyung kinasasangkutan ng mga politiko. Noong una, medyo nagtataka pa ako kung bakit; ‘ka ko kung protektado naman kaming mga kampus dyorno ng RA 7079 (Campus Journalism Act), kailangan ba talagang maglakad nang patingkayad sa mga sensitibong isyu? habang tumatagal ako sa pagsusulat at namumulat ang mga mata sa reyalidad, paunti-unti kong naiintindihan kung bakit:

Hindi palaging sapat ang nakasaad sa batas kung kultura mismo ang nagpapakalat ng takot.

Mapalad sig**o kami rito sa Ang Paham dahil may laya kaming tumuklas at kritikal na suriin ang mga bagong isyung umuusbong. Hindi katulad ng ilang mga pahayagang pampaaralan sa Pilipinas na kung minsan ay napipilitan lamang magsilbing PR ng administrasyon o sadyang binabakuran ang mga paksang maaaring talakayin sa mga peryodiko ngunit kaakibat ng laya na ito ang hamon na alamin kung bakit ganito ang kinahantungan ng kunong “campus journalism” sa ating bansa, na kung hindi para magpabango ng pangalan ng paaralan ay sumungkit ng kung ano-anong medalya nang walang pakundangan sa tunay na kahulugan nito.

Uunahan ko na kayo: hindi ko sinisisi ang mga batang manunulat. Kolateral lamang kami sa bulok na sistemang dinatnan namin. Produkto lamang kami ng sistemang nagdidikta sa kung ano ang kasulat-sulat at kung ano’ng hindi kung tutuusin, ang pagsupil sa kalayaan sa pamamahayag ay hindi lamang isinasagawa ng estado nagsisimula ito sa loob ng mga paaralan—sa mga lugar kung saan dapat unang namumulat ang punla ng pananaliksik at pagtatanong..

Kung ating babalikan, nitong nakaraang Marso lamang nang sabay-sabay nagbitiw sa puwesto ang mga manunulat at patnugutan ng Primum, opisyal na pahayagan ng Unibersidad ng Mindanao, matapos ang umanong pagharang ng administrasyon ng paaralan sa anumang piyesang nakikisangkot sa politika. Hindi natatangi ang Primum. Batay sa ulat ng College Editors’ Guild of the Philippines, 206 paglabag sa kalayaan ng mga estudyanteng mamahayag ang naitala mula 2023 hanggang 2024, bilang na tiyak hanggang sa kasalukuyan ay lalong dumarami. Maging ang sistema ng pamahayagang pangkampus sa lebel ng batayang edukasyon—elementarya hanggang hay-iskul—ay sinasakmal ng ganitong klaseng paglabag. Maliban sa sensura, higit na nasusupil ang kalayaan sa pamamahayag sa pagbaluktot ng tunay na kahulugan nito.

Nakalulungkot na sa ngalan ng mga buzzword na “obhektibismo” at “neutralidad,” binabakuran ng sistema kung hanggang saan lamang maaaring ang tuklasin ng mga mausisang kabataan. Sa tuwing panahon nga ng pagbuo ng mga pahayagan, pinapalitan ang ilang mga piyesa ng “sanitized” o kinaltasang artikulo para hindi mabangga ang sensitibidad ng mga maykapangyarihan. Kung minsan, hindi nga mga mag-aaral mismo ang lumilikha ng ipinapasa nilang mga diyaryo—kundi mga taong binabayaran nila. Lahat ng ito, alang-alang sa ikadadakila ng paaralan. Nang dahil sa pagkaaligaga sa mga parangal na ito, tila nakukulong sa mga paligsahan ang boses ng mga mag-aaral.

Malinaw na ang kabulukan ng dyornalismong nag-uugat sa loob ng mga paaralan, bagaman dito lumalaganap, ay hindi kaiba sa mga problemang kinahaharap nito sa totoong buhay. Buhay na buhay pa rin ang red-tagging sa mga kampus dyorno, lalo na ang mga nagsusulat ng mga artikulong salungat sa gustong marinig ng mga tao. Sa labas ng campus journalism, marapat nating tingnan ang kaso ni RJ Ledesma—isang community journalist na napaslang sa Negros. Patuloy na ipinagdiriinan ng ilan (kabilang na ng militar) na isang rebelde at kasapi ng New People’s Army ang nasawi, kahit na mismong ang kompanyang pinagsusulatan niya, ang Altermidya, ay mariing tinanggi ang ano mang koneksiyon ni RJ sa pangkat.

Mahirap mag-ulat ng totoo, pero higit na mahirap ang mag-ulat ng katotohanan sa isang kulturang tinatanaw ito bilang neutral at kinakalaban ang lahat ng sumasalungat sa ipinagdiriinang huwad na neutralidad. Ang katotohanan ay hindi neutral at ang katotohanan ay pangit. Pumapanig lagi ito sa tama at tumataliwas sa mga makasariling interes. Ang diwa ng malayang pamamahayag, kung gayon, ay ang pag-uulat ng totoo sa lipunang handang tanggapin ito at wastuhin ang mga nakagawiang kamalian. Pero handa ba tayong tanggapin ang katotohanan?

Sabi ng ilan, nakapagpapalaya ang katotohanan. Tama naman ngunit para sa mga mamamahayag, madalas nagmimistulang hindi. Batay sa ulat ng National Union of Journalists of the Philippines, 242 ang naitalang paglabag sa press freedom ngayong 2026. Mula doon, 75 ang mga kaso ng harassment, 39 ang kaso ng redtagging, at 10 ang kaso ng pagpatay.

Tinanong ko kanina: bakit nagpapatuloy pa rin tayo? Bakit nga ba nagpapatuloy pa rin ang mga batang mamamahayag? Bakit nga ba ayaw magpakulong sa hangganan ng school publications at nagtatatag ng mga student-led media orgs? Bakit nga ba sa kabila ng 242 naiulat na paglabag sa karapatan ng mga mamamahayag ngayong 2026 ay tuloy pa rin sa pag-uulat?

Simple lamang. Dahil ang katotohanan ay nangangailangan ng mga taong magpapalaganap nito. Buwis-buhay man ito, ngunit mga peryodista ang ilan sa mga taong alam kong may pinanghahawakang matibay na prinsipyo, kaya’t pinipili ituloy ang laban.

Noong nasiwalat ang malawakang katiwalian sa flood control noong nakaraang taon, mga journalist ang unang bumusisi sa mga anomalya. Sa lahat ng mga problemang sumasalanta sa ating lipunan, kabilang ang mga journalist sa unang rumeresponde, kaya’t hindi nararapat na supilin sila ng ano’t sino man, lalo na kung estado ang may gawa at kinukunsinti nating mga mamamayan. “Galit” tayo sa diskursong hatid ng pag-uulat dahil kinokondisyon tayong magalit sa ano mang pagpuna.

Sabi ko nga sa pamagat ng artikulong ito: magbibigay ako ng isang tanong at isang hamon. Naitanong ko na ‘yung una. Ito ngayon ang hamon ko: ngayong katatapos lamang ng World Press Freedom Day, hinahamon ko ang lahat na wakasan ang mga kulturang humahadlang sa ganap na pamumukadkad ng peryodismo. Tuldukan ang sensura sa mga pahayagang pangkampus. Alalahanin ang mga katulad nina Frenchie, Clara, RJ, at iba pang mga mamamahayag at ipaglaban ang hustisya. Usisain ang lipunang lumiligid sa atin.

Sapagkat “bilanggo” man ang peryodismo sa Pilipinas dahil sa mga abusong sumusupil dito, mapapalaya rin ito kung buong-tapang na gagampanan ng mga peryodista (pangkampus man o hindi) ang tungkuling nakaatang sa kanilang mga panulat.

Panulat ni: Santino Santos
Dibuho ni: Riyanna Dacasin

02/05/2026

𝗞𝗢𝗟𝗨𝗠 | Huwad ba ang ating pagbubunyi?

Isang beses sa isang taon ay ating “ipinagdiriwang” ang araw ng mga manggagawa bilang mga taong nakikibaka upang paglingkuran ang sambayanang Pilipino. Ani sa mensahe ng Philippine National Police (PNP), ang mga manggagawa ang itinuturing na tunay na lakas na nagpapatakbo ng ekonomiya at humuhubog sa kinabukasan ng bansa—sila nga ba?

Malinaw na ang kasagutan ay “oo” subalit tiyak ding hindi sinasalamin ng sagot na ito ang kasalukuyang kalagayan ng mga manggagawa sa ating bansa. Saan man magtungo, mapa-kalsada, opisina, paaralan, o ospital, palaging makikita ang mga manggagawang kumikilos para sa ikaaasenso ng bayan. Kung oobserbahan ang karapatang kanilang tinatamasa at kapaligirang ginagalawan, hindi nakikita ang pagkilala sa kanila bilang mga nangunguna sa ninanais na progresyon.

Matatandaan na unang ipinagdiwang ang araw ng mga manggagawa noong ika-1 ng Mayo, taong 1903 sa pangunguna ng Union Obrera Democratica de Filipinas (UODF) bilang panawagan sa pantay na suweldo at makataong kondisyon sa paggawa. Gayunpaman, sa paglipas ng mahigit isang daang taong pakikibaka upang makamtan ang mga karapatang para sa ikauunlad ng mga manggagawa, nananatiling paurong ang pagpapabuti sa kanilang kalagayan.

Sa paglipas ng mga taon, inaasahang nabibigyang solusyon ang iba’t ibang isyu sa paggawa, gaya ng kontraktwalisasyon, mataas na unemployment rate, mataas na pamantayan ng kwalipikasyon sa trabaho, kakulangan sa oportunidad, at mababang pagtingin sa blue collar jobs. Sa kabila ng mga nagdaang taon, imbis na mapabuti ang kalagayan ng mga manggagawa ay mas lumala at nadagdagan pa ito ng suliranin.

Napipintong mawalan ng hanapbuhay ang maraming obrero dahil sa tila nahahalatang kawalang-pakialam ng ating pamahalaan sa kanilang sasahurin at tatamasahing karapatan. Noong nakaraang linggo nga lamang, nagdaos ng welga ang mga kawani ng Kowloon House sa West Avenue, Quezon City dahil sa umanong di-makatwirang pagkamkam sa service charge ng establisimyento at ang mababang pasahod. Nasaan ang gobyerno sa mga pagkakataong ginigipit ang lakas-paggawa ng ating bansa? Paulit-ulit nating nakikita na ang tunay na pagbabago ay dulot ng pagbubuklod at pag-oorganisa ng mga anakpawis.

Bilang mga manggagawang nagpapatakbo ng ekonomiya at humuhubog sa kinabukasan ng bayan, dapat nating ipatamasa sa kanila ang karapat-dapat na karapatang makapag-iingat at makapagpapabuti ng kanilang mga kalagayan. Sapagkat paanong aasahan natin na umunlad ang bayan kung ang mismong kumikilos upang makamtan ang inaasam na paglago ay nananatiling nasa laylayan bunsod ng bigong pagtamasa sa mga karapatang sana'y mangangalaga't makapag-aangat sa kanila?

Sa pagkakataong ito, hindi kailanman magiging sapat ang isang araw ng karagdagang pahinga o “holiday” upang punan ang araw-araw na pagod at pangangailang matagal na nilang pinananawagan. Sa ating pagkilala at pagbibigay pugay sa lakas paggawa para sa epektibong pagpapatakbo ng ekonomiya at paglilingkod sa sambayang Pilipino, kailangan ang pagdinig at pagkilos ng mga nasa katungkulan upang matamasa ang panawagan sa pantay na sweldo at makataong kondisyon sa paggawa.

Huwag sana nating hayaan na mapunta lamang sa wala ang ilang taong paggunita sa araw ng mga manggagawa at mga pakiusap nila ukol sa mga hamong kanilang kinahaharap. Nawa sa mga darating na paggunita sa araw ng mga manggagawa, hindi na panawagan para sa ganito o ganiyan ang nasa balita, bagkus tanging pagpupugay.

Isaisip nating walang halaga ang pagkilala o pagbibigay-pugay kung walang pagkilos na gagawin upang mapabuti ang kalagayan ng mismong mga pinupuri. Gayundin, hindi kailanman matagumpay na makakamtan ang isang maunlad na bansa kung ang ikabubuti ng mga mamamayang naglilingkod upang makamit ang pagsulong na ito’y hindi nabibigyang pansin at solusyon at patuloy na isinasantabi sa ngalan ng mga dambuhalang korporasyon. Sa gayon, ang Araw ng mga Manggagawa, kung ginugunita lamang bilang isang pormalidad, ay nagpapatunay na huwad ang ating pagbubunyi sa kanilang mga ambag sa lipunan… isang bagay na dapat nating ikahiya.

Isinulat ni: Samantha Grace Baliao
Disenyo ni: Riyanna Dacasin

21/04/2026

Ipinagmamalaki ng Ang Paham ang natatanging tagumpay ng mga mamamahayag ng The LPSci Standard Press sa National Schools Press Conference (NSPC) 2026 na ginanap sa Ormoc City, kung saan buong husay nilang kinatawan ang National Capital Region. 🏆

Kayo ay nagsisilbing inspirasyon sa mga mag-aaral upang patuloy na hubugin ang sarili at upang mas marami pang kabataang mamamahayag ang magpakita ng malasakit sa bayan at sa kapwa.

Ipinagdiriwang namin ang inyong tagumpay. Kasama ninyo kami at ang iba pang mag-aaral na nagdiriwang ng tagumpay na ito. 💛🤎

09/04/2026

Ang Araw ng Kagitingan na kilala rin bilang “Bataan Day,” ay makasaysayang araw ng paggunita sa pagbagsak ng Bataan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Hindi lamang ito isang ordinaryong pagdiriwang, kundi isang simbolo ng katapangan at kagitingan ng ating mga bayaning Pilipino sa pakikipaglaban para sa kalayaan ng ating bansa. Walang sapat na salita upang tumbasan ang lalim ng pagmamahal at sakripisyo na kanilang ipinadama sa ating inang bayan.

Ngayong ika-84 na anibersaryo ng Araw ng Kagitingan, tayo ay magbigay-pugay sa mga bayaning nag-alay ng kanilang dugo’t pawis, at maging ng kanilang buhay para sa ating kalayaan!

20/03/2026

𝗧𝘂𝗴𝗮𝘁𝗼𝗴 𝗻𝗴 𝗧𝗮𝗴𝘂𝗺𝗽𝗮𝘆 🏆

Ipinagmamalaki ng ANG PAHAM ang mga mamamahayag na sumungkit ng iba’t ibang parangal sa nakaraang Regional Schools Press Conference 2026 na ginanap sa University of Perpetual Help System Dalta Las Pinas Campus.

Bunga ito ng inyong walang humpay na pagsisikap para mahubog ang kakayahang magsulat, magmulat, at maging sandigan ng katotohanan. Nawa’y hindi mawala ang alab sa pamamahayag at patuloy na palawakin ang kaalaman ng mga tao tungkol sa iba’t ibang isyu sa mundo.

Pinasasalamatan din ng ANG PAHAM ang lahat ng taong sumuporta para malagpsan ang mga pagsubok na dumaan. Ang tagumpay ng aming pahayagan ay para sa inyo rin!

Muli, pagbati sa mga mamamahayag ng ANG PAHAM na lumaban sa RSPC! 💛🤎

10/03/2026

𝗠𝗔𝗞𝗔𝗦𝗔𝗬𝗦𝗔𝗬𝗔𝗡𝗚 𝗧𝗔𝗚𝗨𝗠𝗣𝗔𝗬! 🏆

Dahil sa walang humpay na pagsisikap at pagnanais na mahulma ang talento, balik-National Schools Press Conference (NSPC) ang ANG PAHAM matapos masungkit ang iba’t ibang tagumpay sa inilathalang pampaaralang pahayagan sa NCR Regional Schools Press Conference (RSPC).

Sa unang pagkakataon, hinirang ang pahayagan bilang Ikalimang Pinakamahusay na Pampaaralang Pahayagan sa NCR.

Nasungkit din ang Unang Pwesto sa Pinakamahusay na Pahinang Lathalain at Ikalimang Pwesto sa Pinakamahusay na Pahinang Agham at Teknolohiya.

Ang tagumpay na ito ay bunga ng husay at tiyaga ng mga Lapisyanong mamamahayag. Hindi rito matatapos ang misyon ng pahayagan dahil patuloy naming isisiwalat ang katotohanan! 🖋️

09/03/2026

𝗞𝗢𝗟𝗨𝗠 | Kapangyarihang Mapang-api

Hindi kailanman kailangang humingi ng pahintulot ang mga babae upang maging malaya. Ngunit sa lipunang matagal nang nasanay sa kapangyarihan ng lalaki, tila kailangan pa rin itong ipaglaban.

Taon-taon nating ipinagdiriwang ang Buwan ng Kababaihan bilang paalala ng pakikibaka para sa dignidad at karapatan. Ngunit sa kabila ng mga selebrasyon, paulit-ulit pa ring lumilitaw ang mga pangyayaring nagpapatunay na hindi pa rin ligtas ang espasyo ng kababaihan—kahit sa loob ng mga institusyong inaasahang magtatanggol sa kanila.

Kamakailan lamang, naging sentro ng kontrobersiya ang Quezon City Rep. B**g Suntay matapos siyang batikusin dahil sa lewd remarks tungkol sa aktres na si Anne Curtis sa gitna ng deliberasyon sa Kamara. Hindi ito nanatiling simpleng usapin ng opinyon; siyam na kababaihan, kabilang ang mga miyembro ng World March of Women, ang naghain ng complaint-affidavit laban sa kanya sa Office of the Ombudsman.

Sa reklamo, binanggit na maaaring lumabag ang kongresista sa Republic Act 11313 o Safe Spaces Act, Republic Act 9710 o Magna Carta of Women, at Republic Act 6713 o Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees.

Ang pangyayaring ito ay hindi lamang tungkol kay B**g Suntay. Hindi rin lamang ito tungkol kay Anne Curtis. Isa itong paalala kung gaano kadaling gawing paksa ng sekswal na komento ang kababaihan, kahit sa espasyong dapat sana’y pinaghaharian ng respeto at propesyonalismo.

Kapag ang dignidad ng babae ay nagiging halimbawa lamang sa isang talakayan, ipinapakita nito kung gaano kalalim ang nakaugat na pagtingin sa babae bilang bagay na maaaring pag-usapan, suriin, o pagtawanan.

Mas mapanganib pa rito ang normalisasyon ng ganitong asal. Kapag ang mga ganitong pahayag ay pinapalampas bilang biro o simpleng analogy, unti-unting nasasanay ang lipunan na hindi ito seryosohin. Ang problema ay ang kulturang pumapayag na manatili ang ganitong pagtingin sa kababaihan kahit sa mga lugar na dapat sana’y halimbawa ng paggalang.

Bilang isang babae at mamamahayag, hindi ko kayang balewalain ang ganitong uri ng pangyayari. Sa ilang coverage na aking naranasan, hindi na bago ang eksenang inuuna ang mga lalaking mamamahayag habang kaming mga babae ay tila kusang napupunta sa gilid. Para bang natural na sila ang nasa unahan, at kami ang kailangang magbigay-daan. Ang mga ganitong maliliit na karanasan ay nagpapakita kung paano pa rin gumagana ang mga tahimik na anyo ng diskriminasyon.

Hindi rin ito limitado sa politika o sa media. Sa maraming organisasyon at lugar ng trabaho, madalas kailangang magdoble ng pagsisikap ng babae upang patunayan ang kakayahan na agad na ipinagkakaloob sa lalaki. Kapag lalaki ang nagsalita nang may diin, tinatawag itong liderato. Ngunit kapag babae ang nagsalita nang may parehong lakas, madalas itong tinatawag na pagiging emosyonal.

Ito ang dobleng pamantayan na matagal nang umiiral sa lipunan. Ayon sa Magna Carta of Women, tungkulin ng pamahalaan at ng mga institusyon na tiyakin ang proteksiyon ng kababaihan laban sa diskriminasyon at paglabag sa kanilang karapatan.

Ngunit mahirap paniwalaan ang ganitong pangako kung ang mismong mga nasa kapangyarihan ang nagpapakita ng kabaligtaran.

Muli, ang isyung ito ay hindi lamang tungkol sa isang artista o sa isang politiko. Isa itong paalala kung paano pa rin hinuhubog ng kapangyarihan, kultura, at katahimikan ng lipunan ang pagtingin sa kababaihan.

Hangga’t may mga pagkakataong nagiging katanggap-tanggap ang pambabastos sa kanila, malinaw na hindi pa tapos ang laban para sa karapatan, respeto, at dignidad.

Kung tunay nating nais ipagdiwang ang Buwan ng Kababaihan, hindi sapat ang mga talumpati at simbolikong pagkilala. Kailangang samahan ito ng malinaw na paninindigan laban sa misogyny—lalo na kapag ito ay nagmumula sa mga nasa kapangyarihan.

Sapagkat ang respeto sa mga babae ay hindi simpleng pabor o kagandahang-loob; ito ay matagal nang utang ng lipunan sa mga kababaihan.

𝗣𝗮𝗻𝘂𝗹𝗮𝘁 𝗻𝗶: Cyree Elisha Pamplona (12 - Efficiency)
𝗗𝗶𝗯𝘂𝗵𝗼 𝗻𝗶: Riyanna Dacasin (11 - Convivial)

25/02/2026

𝗣𝗔𝗛𝗔𝗬𝗔𝗚 𝗡𝗚 𝗣𝗔𝗧𝗡𝗨𝗚𝗨𝗧𝗔𝗡 | 𝗛!𝗺@𝗴𝘀*𝗸*𝗻

𝗧𝗜𝗟𝗔 malaking censor ang itinapal ng administrasyong Marcos Jr. sa salitang “himagsikan” nang lantaran nitong lapastanganin ang Pebrero 25— araw na pananda sa pagpapatalsik ng diktador na si Marcos Sr.— na tila ba kayang burahin sa mata ng sambayanan ang alaala ng pagtindig, pagkilos, at pagtatagumpay sa EDSA apatnapung taon na ang nakalilipas. Gaano man pangatuwiranan ng pamahalaan ang lantaran nilang pambabalikwas sa kasaysayan at tangkaing burahin ito sa kolektibong gunita, lalo lamang nitong pinalilinaw na ito ay upang ganap na supilin ang diwang pagkamakabayang nag-uugat mula sa payapang himagsikan at pamanhirin ang mga Pilipino sa mga abuso ng panahong nagdaan…

…isang di-hamak na luma at bulok na taktika.

Pangatlong EDSA Anniversary na ito matapos ilabas ng administrasyong Marcos Jr. ang Proklamasyon Blg. 368 na nagpawalang-bisa sa pagka-regular holiday ng People Power Anniversary. Sa ilalim ng proklamasyon, ang Pebrero 25 bawat taon magmula 2024 ay ituturing bilang special working day o karaniwang araw sa pagtatrabaho lamang. Para sa ilan, walang isyu sa hindi pagdiriwang ng araw na ito. Sa bagay, ano nga naman ang magagawa ng pagbabawas ng isang holiday sa sandamukal na mga araw na walang pasok sa buong taon, ‘di ba?

Iyon ang problema— hindi lamang karaniwang araw ang Pebrero 25. Paalala ito sa mga mamamayan sa kung ano ang maisasakatuparan ng nagkakaisang pakikipaglaban sa mga personalidad, sistema, at institusyong mapaniil; kuwento ito ng tagumpay ng dalawang dekada mahigit ng pagkikilos-protesta, pag-oorganisa, at pagmomobilisa ng lipunang sibil laban sa mga naghahari-hariang pinuno tulad na lamang ni Marcos Sr. Ang tumanaw dito, kung gayon, bilang araw na walang bukod-tanging halaga sa karanasan at kamalayan ng Pilipinas ay maglakad nang patingkayad sa pagitan ng mga linya ng kamangmangan sa aral ng kasaysayan at kataksilan laban sa sariling bayan.

Masakit pakinggan, ngunit totoo; kamangmangan at kataksilan ang mga pangunahing nagtutulak sa pagsasakaraniwan ng gunitang mapanghimagsik ng EDSA sa mata ng mga Pilipino, at ibig samantalahin ng mga nasa maling panig ng kasaysayan ang mga puwersang ito upang ilugmok sa pagkalimot ang mensahe ng EDSA, na ibagsak ang lahat ng mga tiwaling sumasamba lamang sa pansariling interes. Kalunos-lunos na 40 taon matapos magtagumpay ng masa laban sa ama, muli na naman itong nahaharap sa labanang anak naman ang katunggali: ang laban upang buhayin ang mga katotohanang napanalunan sa malaong pakikibaka— at, hangga’t hindi lumalaban, mukhang matatalo pa nga.

Magbalik-tanaw tayo. Batay sa mga bilang ng Amnesty International, humigit-kumulang 50,000 na katao ang dinakip ng diktadurang Marcos nang walang sapat na katuwiran at hindi dumaan ng tamang proseso, samantalang 783 mahigit na katao naman ang nakumpirmang sapilitang pinalaho ng gobyerno (ang mga “desaparecidos”) sa dalawampung taong paghahari ni Ferdinand Marcos Sr. Karamihan sa mga desaparecidong ito ay mga pinuno ng oposisyon, mamamahayag, anakpawis, kabataan, at mga Pilipinong ang tanging sala lamang ay hindi pumanig sa mga abusong nagaganap—bagay na nagbadyang bumalik nang maupo si Rodrigo Duterte na ngayo’y nasa ICC noong 2016.

Mahalagang tandaan na ang kalayaang ipinagkaloob sa atin sa takbo ng nagdaang 40 taon ay hindi lamang sumulpot kung saan o ibinagsak ng langit bilang gantimpala. Ito ay pinagsikapan ng libo-libong Pilipino— lalo’t higit mga kabataan— na nagsawa na sa abusadong pamamahala. Ito ay pinagpakasakitan ng libo-libong mga political prisoners na ang iba nga’y hanggang kasalukuyan ay hindi pa rin natatagpuan ang bangkay. Ito ay ikinabaka ng matatapang na mga mangwewelga sa daan ng EDSA na nanindigan at hindi nagpatinag kahit na labasan sila ng tangke at ng alta kalibreng baril.

Mga kababayan, iyan ang tunay na tapang; pagharap sa mga armadong sundalo na handang pumatay habang kabig-kabig ang mga rosaryo at bulaklak na inaalay sa kanilang mga paanan. Ang tunay na giting ay hindi nasusukat sa dami ng pinatay sa war on drugs, ang tunay na lakas ng loob ay hindi nasusukat sa dami ng salaping ibinubulsa— ang mga ito ay nasusukat sa hindi pagyukod sa paniniil ng mga makapangyarihang hari-harian.

Maraming tagumpay ang napanalunan sa pagkilos sa kalsada noong 1986. Nagkaroon ng bago at lalong demokratikong konstitusyon ang Pilipinas na nagtatanggol sa batayang karapatang pantao. Napatalsik ang diktador na dalawampung taon sumipsip sa dugo ng sambayanang Pilipino. Pinuri ang himagsikan sa buong daigdig dahil nakamtan ng taong-bayan ang hinahangad na kalayaan sa payapang paraan.

Gayunpaman, marami ring kapintasan ang sistemang tumugon sa uhaw ng mamamayan sa pagbabago; ang maluwag na probisyon sa political dynasty ang isa sa mga dahilan kung bakit inaanay pa rin ng katiwalian ang sistema sa Pilipinas, ang hindi pagpapanagot sa pamilyang Marcos sa bansa ang dahilan kung bakit lalong namayagpag ang kanilang kontrol sa Pilipinas— ang anak na si B**gbong ay Pangulo, si Imee ay Senador, at si Imelda na ina ay naglakas-loob pang tumakbo ng pangulo noon. Ang mga institusyong dinisenyo ng 1987 Constitution na siyang bunga ng pagsisikap upang wastuhin ang mga butas ng batas na nagbigay-lakas kay Marcos at sa kaniyang mga kroni, sa isang tila laro ng tadhana, ngayon ay inaabuso na rin ng mga tiwaling opisyal.

Ang hamon ngayon sa mga Pilipinong makabayan ay kung papaano natin gugunitain ang EDSA na maliban pa sa pagdeklara dito bilang holiday. Kinakailangang lalong pasidhiin at palalimin ng mga makabayang grupo ang pagpaparamdam sa tunay na mensahe ng EDSA; palampasin pa sa mababaw na diskursong politikal ang usapin tungkol dito. Huwag na huwag nating hayaan na ang demokrasyang kaloob ng EDSA ay maging bulok— tulad ng isang sistemang minsang nilansag ng katapangan ng mga Pilipino 40 taon ang nakalilipas. Tapang na ayaw gunitain ng ating gobyerno.

Kung patuloy na ise-censor ng pamahalaan ang tunay na diwa ng “h!m@gs*k*ng” People Power, naiiwan sa mga mausisa at makabayang kabataan— mga pag-asa ng bayan— ang tungkuling lansagin ang pagtatakip-sala ng administrasyong Marcos Jr. at siguruhing walang sino man ang makalilimot ni makakatakas sa diwa ng EDSA; gunitain ang kanilang mga tagumpay, matuto mula sa kanilang mga pagkakamali, at panagutin ang mga ibig tumulad sa uring diktador.

Sasayangin ba natin ang dugong dumanak para lamang makalaya tayo sa rehas ng katiwalian?

Tandaan: mapanganib ang makalimot at kataksilan ang makisabwat sa pagbabaluktot sa kasaysayan. Maalab at mapagpalayang EDSA40 mula sa Patnugutan ng Ang Paham. 🎗️

𝗗𝗶𝗯𝘂𝗵𝗼 𝗻𝗶: Claire Gwen Santos (11 - Compassionate)

Ang Paham

10/05/2026

06/05/2026

04/05/2026

02/05/2026

21/04/2026

09/04/2026

20/03/2026

10/03/2026

09/03/2026

25/02/2026

Address

Opening Hours

Website

Alerts

Contact The Business

Shortcuts

Share

Category

Monday	7am - 4pm
Tuesday	7am - 4pm
Wednesday	7am - 4pm
Thursday	7am - 4pm
Friday	7am - 4pm